ÔÛ nôi OÂng Traàn
Vaên Höông hôn theá nöõa, bôûi OÂng ñaõ hai laàn laøm Ñoâ
Tröôûng Saøi Goøn, hai laàn laøm Thuû Töôùng, laøm Phoù
roài Toång Thoáng Vieät Nam Coäng Hoøa, chöa keå oâng
töøng laøm Chuû Tòch UÛy Ban Khaùng Chieán( UBKC) tænh
Taây Ninh vaøo nhöõng ngaøy ñaàu khaùng chieán choáng
phaùp.
Traàn Vaên Höông laø
con nhaø ngheøo,
hieáu hoïc, ñöôïc hoïc boång ra Haø Noäi theo hoïc Cao
Ñaúng Sö phaïm. Vaø nhö lôøi oâng keå, taïi ñaây oâng coù
nhöõng baïn nhö Nguyeãn Khaùnh Toaøn, Hoaøng Minh Giaùm,
Phaïm Huy Thoâng... sau naày theo Coäng Saûn.
Naêm 1926 sau khi ra
tröôøng veà laøm giaùo sö taïi Trung hoïc Myõ Tho roài
ñöôïc boå nhieäm laøm Ñoác Hoïc Taây Ninh. Taïi ñaây khi
toaøn daân noåi leân choáng Phaùp, thaùng 8 naêm 1945
oâng Ñoác hoïc Traàn Vaên Höông ñöôïc cöû laøm Chuû Tòch
UBKC Taây Ninh.
OÂng Traàn Vaên Höông
thöïc söï coù hai ngöôøi con trai, nhöng ngöôøi ta chæ
ñöôïc bieát coù Traàn Vaên Ñính, Ba Ñính, laø Chaùnh Vaên
Phoøng cho OÂng maø thoâi.
Cho ñeán naêm 1978,
coù moät kyõ sö cô khí Löu Vónh Chaâu ngoaøi Haø Noäi vaøo
Saøi Goøn, tìm ñeán caên bieät thöï soá 216A ñöôøng Phan
Than Giaûn, bieät thöï cuûa Phoù Toång Thoáng Vieät Nam
Coäng Hoøa, vaø nhaän OÂng Traàn Vaên Höông laø cha! Thì
ra Löu Vónh Chaâu teân thaät laø Traàn Vaên Doõi, ngöôøi
ñaõ chia tay vôùi OÂng Ñoác hoïc Taây Ninh Traàn Vaên
Höông 30 naêm veà tröôùc, tröôûng nam cuûa OÂng Höông.
Doõi khoâng cheát nhö lôøi OÂng Höông thöôøng noùi vôùi
nhieàu ngöôøi!
(Vieäc naày theo Doõi
keå thì khi ñöôïc tin cha laøm “Phoù Toång Thoáng Saøi
Goøn”, Ung Vaên Khieâm, Boä tröôûng Noäi Vuï Haø Noäi coù
“ boá trí” cho Doõi vieát thô “thaêm oâng giaø”; Phaïm
Ngoïc Thaïch ñem voâ Nam, OÂng Höông ñoát tieâu ñi, lôõ
coù beà gì lai lieân luïy!)
Traàn Vaên Doõi keå
laïi luùc 18 tuoåi hoïc xong trung hoïc Caàn Thô, theo
tieáng goïi baáy giôø, xung vaøo Thanh Nien Tieàn Phong
roài vaøo Veä Quoác Ñoaøn vaøo thaùng 10 naêm 1945.
Ñeán cuoái naêm 46
Doõi nhaän ñöôïc lònh nhaäp vaøo ñoäi quaân mieàn Nam ra
Baéc nhaän vuõ khi. Doõi coøn nhôù hình aûnh ngöôøi cha
dong doûng gaøy goø naém voäi baøn tay con : “ Xöù Baéc
laâu roài Ba khoâng gheù laïi... ôû ngoaøi, ba coù nhieàu
baïn beø hoài coøn hoïc chung tröôøng Cao Ñaúng Sö Phaïm
Haø Noäi... Maø thoâi ra ñoù laøm mau nhieäm vuï roài
veà!”
Roài Doõi ôû laïi
luoân ñaát Baéc, ñöôïc ñöa vaøo hoïc tröôøng Luïc quaân
Traàn Quoác Toaûn khoùa IV, ñoåi teân laø Löu Vónh Chaâu,
vaøo Ñaûng Coäng Saûn, tham gia traän Ñieän Bieân Phuû
vôùi caâp baäc ñaïi ñoäi tröôûng.Veà Haø Noäi, ñeán naêm
1956 khoâng coù toång tuyeån cöû, Löu Vónh Chaâu ñi doø
la tin töùc ngöôøi cha nhöõng baët voâ aâm tín ...
Veà phaàn OÂng Chuû
Tòch UBHC Traàn Vaên Höông, sau khi thaáy “ boä ñoäi du
kích ñaøng mình baét nhaàm maáy oâng trí thöùc roài qui
laø vieät gian, coù ngöôøi coøn bò hoï ñem ra
baén! lôøi oâng Doõi keå) !...” neân töø boû khaùng
chieán veà thaønh nhöng khoâng hôp taùc vôùi Phaùp, daán
thaân vaøo chaùnh tröôøng mieàn Nam Vieät Nam.
Sau naêm 1975 OÂng
Traàn Vaên Höông coâ ñôn, khoâng coù baïn beø vaø soáng
taïi bieät thöï Phoù Toång Thoáng vôùi ngöôøi em gaùi (vôï
oâng ñaõ maát vaøo ngaøy 30 thaùng 12 naêm 1974). Cuoäc
soáng caù nhaân tuùng baån khoâng coù cuûa chìm cuûa noåi
nhö moïi ngöôøi nghó ñoái vôùi moät ngöôøi ñöùng ñaàu
mieàn Nam nhö OÂng Höông!
Sau laàn gaëp laïi
cha vaøo naêm 1978, Traàn Vaên Doõi xin chuyeãn coâng taùc
töø Haø Noäi vaøo Saigoøn roài veà soáng chung vôùi cha
ñeå goïi laø chaêm lo “ oâng giaø” theo gôïi yù cuûa GS
Nguyeãn Vaên Chì, ngöôøi baïn daïy cuøng tröôøng Myõ Tho
vôùi OÂng Höông, ñang laø Chuû Tòch Maët Traän Toå Quoác
thaønh phoá Hoà Chí Minh, vaø nhôø ñoù maø “ oâng giaø”
ñöôïc mua löông thöïc theo tieâu chuaån hoä E giöõa luùc
Saøi Goøn ñang ñoùi aên bôûi chaùnh saùch bao caáp!
OÂng Traàn Vaên Höông
maát vaøo ngaøy Ba Teát naêm 1982, coù yù nguyeän ñöôïc
thieâu xaùc, ñem tro coát raûi xuoáng ruoäng, vì “caû ñôøi
mình coù laøm ñöôïc gì ñaâu !”, OÂng troái tröôùc khi
cheát...
Ñaùm tang oâng ñaëc
bieät, leã tang tuy ñôn giaûn nhöng coù nhieàu quan chöùc
cuõ nhö cöïu boä tröôûng Huyønh Vaên Ñaïo, Leâ Vaên Thu ,
luaät sö Traàn Ngoïc Lieång, nhaø baùo Nguyeãn Kieân Giang
... Nghe noùi Gs Nguyeãn Vaên Chì laø ngöôøi phuï traùch
leã tang.
Ñöôïc bieát tröôùc
ñoù, Huyønh Taán Phaùt, Thuû töôùng Chaùnh Phuû cuûa Maët
Traän Giaûi Phoùng Mieàn Nam coù ñeán “traû quyeàn coâng
daân cho cöïu Toång Thoáng” nhöng bò OÂng Höông töø choái.
Trong suoát 20 naêm
laøm chaùnh trò chuyeân nghieäp,
daán thaân, trieät ñeå, gan lì, nhö ngöôøi ñam meâ quyeàn
löïc, töø naêm 1955 ñeán naêm 1975, OÂng Traàn Vaên Höông
giöõ nhieàu chöùc vuï vaø can döï vaøo haàu heát caùc
bieán coá troïng yeáu cuûa mieàn Nam nhö :
-1955 Ñoâ Tröôûng
Saøi Goøn- Chôï Lôùn.
- 1960 laø thaønh
vieân nhoùm Töï Do Tieán Bo ä(nhoùm Caravelle) goàm 18
ngöôøi trong ñoù coù Traàn Vaên Vaên, Phan Khaéc Söûu,
Traàn Vaên Ñoã, Nguyeãn Löu Vieân, Phan Huy Quaùt, Traàn
Vaên Tuyeân...yeâu caàu Ngoâ Ñình Dieäm thay ñoåi ñöôøng
loái. Taát caû ñeàu bò baét giam vaø khuûng boá.
-1964 laøm Ñoâ
Tröôûng laàn II, roài Thuû Töôùng thôøi Quoác Tröôûng Phan
Khaéc Söûu.
-1965 phaûn ñoái vaø
khoâng baøn giao chöùc Thuû Töôùng sau khi Nguyeãn Khaùnh
laøm chænh lyù vaø ban haønh “Hieán chöông Vuõng Taøu”,
giaûi taùn Quoác hoäi, truaát pheá Quoác Tröôûng Phan
khaéc Söûu. OÂng bò Khaùnh baét ñöa ñi quaûn thuùc taïi
Vuõng Taøu.
-1967 ñöùng lieân
danh Toång Thoáng Mai Thoï Truyeàn-Traàn Vaên Höông choáng
laïi lieân danh quaân phieät Nguyeãn Vaên Thieäu-Nguyeãn
Cao Kyø, thaát cöû nhöng ñöôïc daân Saøi Goøn vaø caùc
thaønh thò uûng hoä.
-1968 sau bieán coá
Maäu Thaân, laøm Thuû Töôùng laàn II theo lôøi môøi cuûa
Nguyeãn Vaên Thieäu thay theá Nguyeãn Vaên Loäc, giuùp
Thieäu loaïi aûnh höôûng cuûa Ky.ø OÂng bò dö luaän deøm
pha, bò nhöõng ngöôøi töøng uûng hoä oâng tröôùc ñaây chæ
trích thaäm teä trong ñoù coù Hoäi Lieân Tröôøng.
-1970 ñaéc cöû vaøo
Thöôïng Vieän trong lieân danh Nguyeãn Vaên Huyeàn.
-1971 ñöùng lieân
danh toång thoáng ñoäc dieãn vôùi Nguyeãn Vaên Thieäu,
moät laàn nöõa bò dö luaän leân aùn!
-Ngaøy 21-4-75
Nguyeãn Vaên Thieäu bò buoäc ra ñi, laø Phoù Toång Thoáng
neân Traàn Vaên Höông leân thay.
-Ngaøy 29-4-75 luùc 8
giôø toái, tröôùc tình hình quaân söï suy suïp khoâng
phöông cöùu vaõn, OÂng Höông töø boû quyeân löïc, giao cho
Quoâc Hoäi cöû töôùng Döông Vaên Minh laøm Toång Thoáng.“Caùi
quyeàn ôû trong tay toâi laø caùi quyeàn noù do nôi Hieán
phaùp maø ra, ñaây khoâng phaûi laø caùi khaên mouchoir,
ñaây khoâng phaûi laø tôø giaáy baïc töø trong tay toâi,
toâi moùc ra, toâi ñöa cho Ñaïi töôùng, ñaây caùi quyeàn
ñaây neø...”(dieãn vaên ñoïc tröôùc Quoác Hoäi).
OÂng Traàn Vaên Höông
coù ñeå laïi hai taäp thô: (1) Lao Trung Laõnh Vaän , laøm
luùc bò Ngoâ Ñình Dieäm giam tuø, trong ñoù coù caâu ñeå
ñôøi : “ Ngoài buoàn gaõi haùng, daùi taên taên...” (2)
Boù Hoa Cuoái Muøa.
Hai tuoàng haùt boäi
laø Kim Thaïch Kyø Duyeân vaø Nguõ Hoå Bình Taây.
Vaên nghieäp cuûa
OÂng khoâng coù gì ñaëc bieät vaø khoâng ñöôïc coâng luaän
ñeå yù tröø caâu thô “Ngoài buoàn...”.
OÂng Traàn Vaên Höông
laø ngöôøi coù nhieàu taùnh khí,
thay ñoåi baát caäp, laåm caåm, öông ngaïnh, laøm gaân,
laäp dò, laåm caåm... ( töø ngöõ baùo chí duøng noùi ñeán
OÂng) vaø OÂng laø chaùnh khaùch mieàn Nam bò coâng luaän
deøm pha nhieàu!
Traàn Vaên Doõi keå
“ tính ba khaúng khaùi tôùi möùc cöïc ñoan”...
Chu Töû vaø phe nhoùm
goïi oâng Höông laø Nhaïc Baát Quaàn, laø nguy quaân töû
khieán OÂng raát töùc giaän.
OÂng coù tieáng laø
ngöôøi cöông tröïc, thaúng thaéng, ñeán nhö “öông ngaïnh”
vaø khaåu khí khoâng töông xöùng vôùi cöông vò: ví von
vieäc laäp noäi caùc nhö xaùch gioû ñi chô ï(khoâng coù
caù töôi phaûi mua caù öôn chaúng leõ ñi veà khoâng!)
Khoâng daùm ñuïng
tham nhuõng trong quaân ñoäi thì cho laø “ tröø heát tham
nhuõng laáy ai laøm vieäc” (!) neân baùo chí treâu cöôøi.
“Chuyeän thì daøi
nhöng Ba coù caùi yù cuûa Ba...Myõ ñöa quaân voâ döõ laém.
Myõ thì coù khaùc gì Taây? Hoïc troø cuûa Ba nhieàu ngöôøi
laøm caáp naày chöùc khaùc tôùi khoùc noùi laø ñaùm quaân
söï Thieäu Kyø naém heát quyeàn haønh, hoaønh haønh tham
nhuõng döõ quaù, khoå daân.... Thaày laø ngöôøi coù taøi
coù ñöùc, daàu sao luùc naày tieáng noùi cuûa Thaày coù
troïng löôïng, thaày neân ñöùng ra laõnh moät vieäc chi
ñaëng giuùp gì ñoù cho daân toäc !
”. OÂng Höông giaûi
thích vôùi caäu tröôûng nam taïi sao ñöùng Phoù cho
Nguyeãn Vaên Thieäu, ñaây cuõng laø caùch oâng vaãn duøng
ñeå bieän hoä! Nhieàu ngöôøi uûng hoä OÂng toû ra khoâng
ñoàng tình.
OÂng Höông laø ngöôøi
baát chaáp dö luaän, khi oâng leân tieáng chæ trích maáy
oâng sö maø oâng goïi laø “ laøm troø khæ” nhö baø Ngoâ
Ñình Nhu tröôùc ñaây goïi maáy nhaø sö töï thieâu choáng
nhaø Ngoâ laø laøm troø BBQ !
Coù ngöôøi cho raèng
OÂng laø ngöôøi chaïy theo quyeàn löïc vôùi moïi giaù,
thaäm chí chæ caàn laøm Toång Thoáng 7 ngaøy cuõng maõn
nguyeän; vaø cho raèng OÂng thích thuù soáng thoï hôn Hoà
Chí Mình !
OÂng Höông thích
ñöôïc goïi laø Thaày baát keå ngöôøi ñoù coù hoïc vôùi
OÂng hay khoâng neân khoâng muoán nghe baát cöù lôøi goùp
yù cuûa ai, vì mình laø Thaày!
Suoát caû ñôøi OÂng
Traàn Vaên Höông laø ngöôøi coâ ñôn, khoâng coù ngöôøi
thaân, khoâng coù baïn vaø gaàn nhö laø ngöôøi soáng hoaøn
toaøn lyù trí, khoâng coù tình caûm!(?).
Taác loøng cuûa vò
Toång Thoáng cuoái cuøng cuûa mieàn Nam Vieät Nam.
So vôùi nhöõng ngöôøi
ñoàng thôøi nhö Phan Khaéc Söõu, Mai Thoï Truyeàn... thì
OÂng Traàn Vaên Höông laø ngöôøi thaønh coâng trong “ quan
tröôøng ” vì giöõ nhieàu chöùc vuï trong yeáu, trong moïi
thôøi kyø. Trong chaùnh trò, OÂng Traàn Vaên Höông nhö
oâng Nguyeãn Ngoïc Thô laø ngöôøi chuû tröông “ chaùnh
saùch coù maët”. Vaø OÂng ñaõ thaønh coâng nhö OÂng Thô ít
ra ôû ñieåm naày.
OÂng Merillon, cöïu
Ñaïi söù Phaùp taïi Saøi Goøn, trong hoài kyù vieát :“
Toâi kính meán cuï giaø yeâu nöôùc Traàn Vaên Höông,
ngöôøi Vieät Nam nhaän xeùt cuï baát taøi, giaø nua, laåm
caåm, song chuùng toâi thaáy cuï laø ngöôøi Vieät Nam
trung tín, soáng cheát cho lyù töôûng, can ñaûm tröôùc
moïi tình huoáng”.
OÂng ñaïi söù nhaéc
lôøi oâng Höông noùi naêm 1975 vôùi oâng : “ OÂng Ñaïi
söù aø. Tui ñaâu coù ngaùn Vieät coäng, noù muoán ñaùnh
toâi ñaùnh tôùi cuøng. Toâi chæ sôï maát nöôùc, soáng löu
ñaøy ôû xöù ngöôøi ta. Neáu Trôøi haïi, nöôùc tui maát,
tui xin theà ôû laïi ñaây vaø maát theo nöôùc mình”.
Naêm 1976 OÂng
Merillon coù can thieäp ñeå OÂngï Höông ñi Phaùp nhöng
OÂng nhöùt ñònh khoâng ñi.
Trong dieãn vaên
cuoái cuøng ñoïc tröôùc löôõng vieän Quoác Hoäi luùc 8
giôø toái 29-4-1975, vò Toång Thoáng cuoái cuøng noùi:
“neáu khoâng kheùo daøn xeáp theá naøo thì roài ñaây Saøi
Goøn noù seõ thaønh caùi nuùi xöông, moät soâng maùu,
ñieàu maø chaüng nhöõng ngöôøi coù loøng thöôngï nöôùc
khoâng theå nghó ñeán ñöôïc, khoâng theå chaáp nhaän
ñöôïc. Rieâng toâi cuõng khoâng theå chaáp nhaän ñöôïc.”
Trong caâu chuyeän
vôùi Traàn Vaên Doõi, OÂng Höông than thôû “ Ba ñaõ
laàm cuõng nhö sau naày laïi laàm. Mình hoång coù ñaûng
rieâng, coù quaân ñoäi, coù taøi chaùnh rieâng, ngoaïi
bang kieåm soaùt heát thì maàn ñöôïc caùi chi?!”
***
Nay
coøn sôùm ñeå ñaùnh giaù söï nghieäp chaùnh trò cuûa OÂng
Traàn Vaên Höông, ngay caû vieäc OÂng giao Quoác hoäi trao
quyeàn Toång Thoáng cho töôùng Minh.
Duy coù ñieàu ai
cuõng phaûi nhaän thaáy ôû OÂng, con ngöôøi thieát tha
yeâu nöôùc, thöông daân, coøn giöõ ñöôïc ñaïo ñöùc cuûa
ngöôùi xöa, soáng khaéc kyû, lieâm khieát. Thaät hieám
thaáy ôû thôøi ñaïi cuûa OÂng. Nhöng OÂng khoâng phaûi
laø ngöôøi laõnh ñaïo thích öùng vôùi tình caûnh baáy
giôø.
Laø con ngöôøi coù
nhieàu taùnh khí, OÂng Traàn Vaên Höông ñaõ gaây nhieàu
aân oaùn töø “baïn cho ñeán thuø” khieán OÂng luoân laø
“ngöôøi huøng coâ ñoäc”!
Toäi nghieäp cho
OÂng!
OÂng Traàn Vaên Höông
laø “keû só” cuoái cuøng trong thôøi ñaïò cuûa chuùng ta.
tranvanchi@earthlink.net
XIN TÌM ÑOÏC:
-Höông Vò Ngaøy
Xöa
- Tình Nghóaõ
Giaùo Khoa Thö
Cuûa nhaø vaên Traàn
Vaên Chi vöøa ñöôïc taùi baûn.
Saùch coù baùn taïi
caùc nhaø saùch, hoaëc lieân laïc vôùi taùc giaû:
Traàn Vaên Chi 1911
W. 148 th ST, Gardena CA. 90249, USA.
