Chỉ Một Nhất Thể Hiện Hữu  OSHO/Tâm Hà Lê Công Đa Chuyển Ngữ     Câu hỏi thứ nhất:   Phải chăng tín ngưỡng đơn giản đến mức mà ngay cả tôi cũng có thể hiểu được?     Vâng, đúng như thế, Sheela, ngay cả chính bạn. Tuy nhiên khi tôi nói tín ngưỡng rất mực đơn giản điều đó không hề bao hàm ý nghĩa dễ dàng, tôi chỉ muốn nói rằng nó không hề rắc rối. Đời sống chẳng rắc rối bao giờ, và hiện hữu cũng không hề phức tạp. Tất cả mọi chuyện rắc rối phức tạp đều do cái tâm mang lại. Chỉ có niệm mới phức tạp; còn vô-niệm làm sao lại có thể rắc rối phức tạp được? Khi không còn bất cứ một niệm nào khởi lên trong tâm, cái đó gọi là gì nếu không là đơn giản? Khi tấm gương phản chiếu tuyệt đối trống không, làm sao phức tạp rắc rối có thể lưu lại dấu vết?   Tín ngưỡng là đơn giản trong cái ý nghĩa rằng nó không hề phức tạp chứ không có nghĩa là dễ dàng. Triết học thì phức tạp rắc rối, rất mực phức tạp. Thế nhưng tín ngưỡng chỉ đến với trái tim thuần phác chứ không phải là một nỗ lực của tâm trí, nó không hề bị triết hoá. Thực ra, một triết gia rất khó -nếu không nói là hầu như không thể- trở thành một con người tín ngưỡng. Bạn càng hiểu biết thông thái chừng nào bạn càng gặp nhiều khó khăn chừng nấy. Thế nhưng  sự khó khăn ấy đến từ chính bạn. Bạn là người mang lại nỗi khó khăn này. Bạn mang một cái tâm rất mực lôi thôi, thế nên cái tâm của bạn được phản chiếu vào thực tại. Bạn chính là người gieo mầm bệnh hoạn.   Chim chóc, cỏ cây, trăng sao, mặt trời  -tất cả mọi thứ đều tuyệt đối đơn giản. Và nếu bạn cũng đơn giản như thế, bỗng dưng một cuộc hội ngộ diễn ra: đơn giản gặp gỡ đơn giản. Cái phức tạp không thể gặp gỡ đơn giản, nó chỉ có thể bắt tay cùng phức tạp thôi. Thế nên nếu bạn đơn giản, bỗng nhiên tất cả mọi chuyện đều trở thành đơn giản. Tất cả mọi chuyện như được vén lên bức màn bí mật trước mắt mọi người.   Bạn hỏi: Có phải tín ngưỡng đơn giản đến mức mà ngay cả tôi cũng có thể hiểu được?   Tuy nhiên phải nói rằngcái từ “hiểu” này không được chỉnh lắm. Tín ngưỡng không thể được hiểu –để hiểu tức là có phức tạp chen vào. Tín ngưỡng là sống với chứ không phải hiểu. Để hiểu là cách thế mà bạn mang cái tâm rắc rối phức tạp của mình vào. Nếu bạn khởi sự cố gắng để hiểu, thì càng nỗ lực để hiểu chừng nào bạn sẽ càng không hiểu chừng nấy.   Một con rết đang đi -cả trăm cái chân đang di động- trong khi một con thỏ con đang ẩn mình trong một bụi rậm ở ven đường. Con thỏ cất tiếng chào hỏi, “Này bác rết, tôi luôn luôn lấy làm thắc mắc làm sao bác lại có thể quản lý cả hàng trăm cái chân cùng một lúc? Cái chân nào bước đầu tiên, cái nào thứ hai, cái nào thứ ba, vân vân và vân vân? Thế mà bác không bao giờ bị bối rối? Hay thật, tôi muốn biết điều đó. Bác làm ơn nói cho tôi hay ít nhiều.”   Con rết dĩ nhiên chưa từng bối rối với chuyện đi đứng bao giờ. Từ trước đến nay nó chỉ việc bò và bò thôi. Thực ra nó cũng chẳng bao giờ buồn nhìn xuống những cặp chân của mình, nó cũng chưa bao giờ nghĩ đến việc đếm thử có bao nhiêu cái. Bây giờ là lần đầu tiên nó bắt đầu đối diện, nhận thức vấn đề. Thế là bỗng dưng nó như bị tê liệt và té lăn đùng ra. Nó khóc ầm lên và bảo con thỏ: ‘Đồ điên!  Mày đã hủy diệt cái sự đơn giản của tao! Bây giờ trở đi chắc là tao sẽ phải đi đứng rất lạng quạng!”   Thế là cái tâm đã xen vào. Đi đứng là chuyện bình thường đơn giản thôi, bạn phải điều khiển nó như thế nào đây? Thật ra, bạn đâu có điều khiển nó, Thượng Đế đã làm công việc này. Khi nhận thức xen vào, có nghĩa là bạn khởi sự làm công việc điều khiển. Bạn thở như thế nào nhỉ? Có bao giờ bạn để ý đến chuyện đó không? Tạm thời quên đi cái chuyện con rết –nhìn vào cái chuyện bạn thở như thế nào? Làm sao bạn điều khiển được nó? -cả một cái tiến trình phức tạp, thở khí trời vào, phân tích nó ra từng nguyên tố, chỉ chọn lấy dưỡng khí, loại bỏ thán khí; rồi thì dưỡng khí đi vào máu, làm thanh khiết huyết quản, rồi đi trở lại buồng phổi mang theo cùng với nó bao nhiêu đồ phế thải trong hệ thống tuần hoàn và tống nó ra trở lại –làm sao mà bạn điều khiển được chuyện này? Thế mà bạn vẫn làm được công việc đó, ngay cả trong lúc ngủ.   Thượng Đế làm công chuyện đó, cái tổng thể làm công chuyện đó. Bằng cách nào mà bạn có thể biến bánh mì thành máu huyết? Thế mà bạn đã làm công chuyện đó một cách rất hoàn hảo –ít ra là cho đến bây giờ. Tôi không biết ngày mai sẽ như thế nào. Nhưng cho đến giây phút này, làm thế nào mà bạn lại có khả năng làm một công việc mầu nhiệm như vậy?   Bạn đã từng nghe câu chuyện về phép lạ của Chúa Giêsu biến đá thành bánh mì –đâu có nhằm nhò gì so với chuyện bạn biến bánh mì thành máu mỗi ngày! Biến đá thành bánh mì không đến nỗi khó khăn như thế; biến ổ bánh mì khô chết thành dòng máu luân lưu sống động trong huyết quản còn khó khăn hơn nhiều, phải gọi đó là một đại phép lạ. Thế nhưng bạn đang làm công chuyện đó trong từng giây phút! Một khi bạn nhai nuốt miếng bánh mì qua khỏi cổ họng, bạn đã quên bẳng nó đi, và rồi Thượng Đế đã chu tất mọi chuyện. Khi tôi nói “Thượng Đế đã chu tất mọi chuyện,” có nghĩa là không ai chu tất cả -mà là cái tổng thể.   Thế nên khi bạn mang cái từ “nhận thức” vào thì cũng có nghĩa là bạn mang vào theo vô vàn rắc rối phức tạp. Bạn chỉ có thể sống, chỉ có thể tín ngưỡng –làm ơn quên dùm tôi cái chuyện nhận thức đi!   Thiền giả cũng có một cách thế đặc biệt để diễn đạt một chuyện tương tự như vậy. Họ bảo: Con bò mộng chui qua cửa sổ. Đầu lọt, cặp sừng lọt, bốn chân lọt. Thế sao còn kẹt lại cái đuôi?   Cái đuôi bị kẹt lại –có vẻ như là chuyện rất mực vô lý. Toàn  bộ con bò đã chui lọt qua cánh cửa –cái đầu, cặp sừng và bốn chân- tất cả, chỉ còn cái đuôi nhỏ là bị vướng lại ở đâu đó không thể vượt qua. Thiền bảo rằng bạn đang đau khổ bởi cùng một cái đuôi như vậy. Cái đuôi bị kẹt lại đàng sau đó là cái gì?   Thiền sư Đạo Nguyên bảo rằng:   Trong thế gian này, Cái đuôi bò, Lẽ ra chui lọt qua cánh cửa, Nhưng luôn luôn bị vướng lại đàng sau Trừ phi ta phải kéo nó như điên   Cái đuôi bò là tất cả những gì mà ta không thể hiểu thế nhưng lại cố gắng tìm cách để hiểu. Cái đuôi bò là nỗ lực để nghĩ bàn những điều không thể nghĩ bàn, bất khả tư nghị. Cái đuôi bò là một nỗ lực nhằm bạch hoá hiện hữu.   Đó là tất cả những gì mà bạn gọi là “hiểu”, là “nhận thức”. Tôi biết bạn muốn nói lên điều gì khi dùng  cái từ “hiểu” – đó là chuyện bạch hoá hiện hữu, làm hiện hữu trở nên như một cái gì đó trong sáng rõ ràng, một cái tam đoạn luận chẳng hạn. Thế nhưng đây không phải là một cái tam đoạn luận, đây là một khúc ca sống động, bạn không thể tiết giảm nó trở thành cái tam đoạn luận. Đây cũng không phải là một bài toán số học, càng không phải là một câu đố -đây là một công án Thiền. Nó không hề có đáp số. Nó là một bí nhiệm, không thể được giải đáp.   Cái tổng thể là cái bất khả tư nghị. Khi bạn cố gắng để nắm bắt, để hiểu nó, cái đuôi mọc dài thêm, thế là bạn bị vướng. Cái đuôi nhỏ đó chính là tri kiến. Bạn có thể thể nhập vào Thượng Đế một cách dễ dàng, thế nhưng bạn sẽ luôn bị kẹt bởi cái đuôi. Cặp sừng, cái đầu, bốn chân có thể vượt qua cánh cửa bước vào Thượng Đế một cách dễ dàng, không hề có vấn nạn. Thế nhưng cái đuôi ở trong bạn, luôn luôn ve vẩy ở trong đầu, sẽ làm bạn bị kẹt lại ở đàng sau. Nó sẽ không cho phép bạn vượt qua. Thế nên những người thiên về đầu óc rất khó mà bước vào đời sống tôn giáo, tín ngưỡng. Những người nặng về trái tim lại rất dễ dàng đi trên đạo lộ.   Trong mỗi con người luôn luôn có một ước muốn thôi thúc để suy nghĩ những điều không thể nghĩ bàn, để bạch hoá cái huyền nhiệm rốt ráo.   Thế nhưng cái rốt ráo này lại thuộc về tổng thể, và một bộ phận nhỏ của nó –cái tri thức- lại muốn đi tìm hiểu cái rốt ráo. Cái tổng thể này chỉ có thể được hiểu bởi tổng thể, nó không thể được hiểu bởi bộ phận. Cái gì đồng loại mới có thể hiểu nhau. Cái tri thức chỉ là một bộ phận nhỏ, rất mực bé nhỏ, thế mà cứ luôn làm ra vẻ một ông chủ độc tài.   Cái tri thức đang trở nên rất mực chuyên chính. Nó bảo: “Trước tiên, tớ phải hiểu hết mọi chuyện. Nếu tớ không hiểu là không được đâu đấy. Nếu tớ không nhận ra Thượng Đế, Thượng Đế không thể nào hiện hữu được. Thượng Đế chỉ hiện hữu nếu được tớ cho phép. Tình yêu thương chỉ hiện hữu khi nào được tớ công nhận.” Đứng trước sự bí nhiệm, tri thức phán bảo: “Không. Không phải vậy.” Tốt hơn là phán bảo “Không phải vậy” còn hơn là chấp nhận điều bí nhiệm và mất hết quyền kiểm soát và kềm kẹp độc tài của mình lên hiện hữu. Cái tri thức chính là cái bản ngã –đó là cái đuôi, tuy rất nhỏ, nhưng luôn luôn bị vướng.   Thế thì Sheela ạ, đừng trưởng dưỡng cho cái đuôi này lớn dậy. Nếu bạn có một cái đuôi thì quả là một điều rất khó khăn để thể nhập vào tín ngưỡng. Mà cho đến bây giờ, tôi chưa hề thấy cái đuôi ở Sheela, trừ phi cô ấy đem dấu kín đi ở một nơi nào đó.   Tri thức có thể giải quyết mọi vấn nạn ngoại trừ vấn nạn của chính nó. Tri thức có đáp số cho mọi chuyện ngoại trừ Thượng Đế, cuộc sống và cái tổng thể. Ở những lãnh vực đó, bổng dưng nó rất mực nhỏ bé, trở nên bất lực. Trước mặt toàn năng, tri thức trở nên bất lực.   Thế nên, nếu bạn không muốn hiểu, sẽ không có vấn nạn nào cả -một ngày nào đó rồi bạn sẽ hiểu. Còn nếu bạn muốn hiểu, bạn sẽ không bao giờ hiểu được. Hãy để tôi lập lại một lần nữa: nếu bạn không muốn hiểu, một ngày nào đó rồi bạn sẽ hiểu -bởi vì nó đơn giản. Còn nếu bạn muốn hiểu, nó sẽ trở nên vô cùng phức tạp rắc rối, bạn sẽ không bao giờ hiểu được.       Câu hỏi thứ hai:   Bóng tối đang phủ chụp lấy tôi. Ngài Bhagwan, ngài có thể kéo dùm tôi ra khỏi nơi đó không?     Tôi chẳng hề thấy bóng tối ở bất cứ nơi nào cả. Chỉ có bạn là đang nhắm nghiền đôi mắt của mình lại thôi, bóng tối không hề hiện hữu. Đó chỉ là điều tưởng tượng của bạn. Mặt trời ở khắp mọi nơi, ánh sáng ở khắp mọi nơi, và trăng rằm tỏa rạng. Còn bạn thì cứ tiếp tục bám chặt vào đôi mắt nhắm của mình, cứ tiếp tục nhắm nghiền đôi mắt lại –bóng tối là ở đó. Bây giờ thì không ai có thể làm cho đôi mắt bạn mở ra được. Có một vài điều mà bạn phải tự mình làm lấy.   Nếu bạn muốn nhảy mũi, bạn sẽ phải nhảy mũi –Tôi không thể làm được điều đó cho bạn. Nếu bạn muốn khịt mũi, bạn sẽ phải tự mình làm lấy thôi –Làm sao tôi có thể làm thế cho bạn được. Có một vài điều bạn sẽ phải tự mình làm lấy. Đây là một trong những điều căn bản nhất trong đời sống mà tốt nhất cho bạn là hãy tự mình làm lấy, bằng không, ngay cả chính cái tự do của bạn cũng sẽ là nô lệ. Nếu tôi hay ai đó mang bạn ra khỏi bóng tối, cái ánh sáng đó sẽ không phải là ánh sáng thực sự. Bạn sẽ bị cầm tù bởi chính cái ánh sáng này -bạn chưa tự thắp sáng chính mình, bạn chưa nở hoa trong hoà điệu tự thân.   Có khi nào bạn để ý chuyện này không? Trẻ con đôi khi cố gắng dùng sức mình để mở bung một nụ hoa. Búp hoa có thể được mở bung ra, thế nhưng cái đó không còn là một đoá hoa nữa, nó thiếu vắng một cái gì đó, nó mất đi một cái gì đó cực kỳ ý nghĩa. Cái đó chính là hồn hoa. Đoá hoa chỉ có hồn khi nào chính tự nó đơm bông khai nhụy, và từ đó đời sống nở hoa. Một khi phải dùng sức để mở bung một nụ hoa, bạn đã hủy diệt nó. Tất cả những gì tuyệt vời trong cuộc đời này cũng thế, đều xảy đến tự nhiên, không thể dùng sức để ép buộc.   Có một giai thoại Thiền học rất tuyệt vời sau đây về Thiền sư Triệu Châu (1):   Một hôm, sư Triệu Châu ngã té trên tuyết và la lên: “Đở tôi dậy với! Đở tôi dậy với!” Một môn đệ của ông liền chạy đến và nằm lăn xuống bên cạnh. Triệu Châu cả cười, đứng dậy bảo người học trò: “Đúng thế! Đúng y như vậy! Đó là những gì mà ta đang dạy cho ngươi đó.”   Triệu Châu té ngã trên tuyết và kêu lên, “Đở tôi dậy với! Đở tôi dậy với!” Thật ra, đâu có nhu cầu như thế! Nếu bạn té xuống, bạn có thể đứng lên được mà. Nếu bạn có thể té thì bạn cũng có thể đứng dậy. Cũng cùng một năng lực làm bạn té có thể làm bạn đứng lên. Người nào không thể đứng lên thì cũng khó có thể té được. Cũng cùng một năng lực làm bạn đi hoang có thể đưa bạn trở về lại mái nhà xưa. Người nào không thể trở về nhà cũng khó mà có thể đi hoang được, bởi vì cả hai đều sử dụng đến một năng lực cần thiết giống nhau.   Cũng cùng một năng lực đẩy bạn vào chỗ phạm tội có thể biến bạn thành một vị thánh. Mà thực ra, trở thành một kẻ tội lỗi lại phức tạp, khó khăn, gian khổ hơn nhiều. Trở thành một vị thánh thì không đến nỗi rắc rối khó khăn như thế. Trở thành một con người tín ngưỡng thì lại càng không gian khổ chút nào. Cũng cùng một loại năng lực thôi! Bạn đang nhắm nghiền đôi mắt lại và đang trút tất cả năng lực của mình vào để làm chuyện đó. Thế thì cũng cùng một năng lực đã làm cho đôi mắt nhắm, buông xả đi, nó sẽ giúp cho đôi mắt bạn mở ra.   Người đồ đệ này mới đúng là một đồ đệ thực sự. Y hiểu ông thầy mình hết mức. Y biết rằng Triệu Châu đã tạo ra cái tình huống đó, cái té của ông ta thật ra là có dụng tâm. Có thể là thấy người đồ đệ này vừa mới đi ngang qua và ông thầy làm bộ té lăn ra –đó là một tình huống- rồi la lên, “Giúp đở tôi dậy với! Giúp đở tôi dậy với!” Thế rồi người môn đệ chạy đến và nằm lăn ra bên cạnh. Y chẳng hề giúp ông thầy một tí nào cả. Y đang làm cái trò gì vậy?   Y không cố gắng để giúp ông thầy mình một chút nào cả, mà một cách đơn giản, y chỉ bày tỏ lòng thiện cảm, chia xẻ. Hành động của y hàm ý nói lên: “Thầy ạ, Tôi có thể làm gì bây giờ? OK, Tôi là học trò của ông, tôi sẽ nằm lăn ra bên cạnh ông thôi. Tôi đâu có thể làm gì khác hơn?”   Một vị Đạo sư thiện cảm với bạn, mang lòng từ vô lượng. Ông ta đâu có thể làm gì khác hơn được? Nắm đôi tay của bạn để dẫn dắt chăng? -Một vị Đạo sư thực sự không thể làm như thế -bởi vì nắm đôi tay của bạn cũng có nghĩa là giữ mãi bạn trong tình trạng lệ thuộc. Cái khoảnh khắc mà ông Thầy buông tay bạn ra bạn sẽ quay trở về lại với cái thế giới cũ, cái tâm ngày cũ của mình. Cái tâm này chưa chịu kết thúc đâu, nó còn luẩn quẩn đâu đó ở trong bạn. Dùng sức để đẩy nó ra cũng có nghĩa là vẫn tiếp tục giữ nó lại ở trong bạn.   Một vị Thầy thực sự giúp bạn mà có vẻ như không giúp gì cả. Hãy cố để hiểu điều này -giúp nhưng có vẻ như không giúp gì cả. Sự trợ giúp của ông ta rất mực gián tiếp, ông ta không bao giờ đi thẳng đến bạn để trợ giúp. Ông ta đến với bạn trong những cách thế rất vi tế. Ông ta bao quanh bạn như một làn gíó nhẹ mỏng manh, không phải là trận cuồng phong. Ông ta bao quanh bạn như một mùi hương thoang thoảng, vô hình. Dứt khoát là ông ta giúp đỡ bạn, nhưng không bao giờ làm hư hỏng bạn. Ông ta chỉ giúp bạn ở cái mức độ mà khả năng bạn có thể tiếp thu, không bao giờ đi một bước xa hơn. Ông ta không bao giờ thúc đẩy, ép uổng bạn một cách quá đáng, bởi vì bất cứ cái gì được thực hiện một cách bạo động không sớm thì muộn cũng sẽ mất đi.   Cũng vậy, cái gì không do chính bạn khổ công đào luyện bạn sẽ đánh mất nó dễ dàng. Bạn không thể nào sở hữu cái gì  không do bạn trưởng dưỡng lấy trong chính hiện sinh mình. Bạn chỉ trở thành chủ nhân ông thực sự của cái do chính bạn tạo nên. Tôi có thể mang đến cho bạn chân lý nhưng rồi bạn cũng sẽ quẳng nó đi thôi bởi vì bạn sẽ không nhận ra nó. Tôi có thể ép buộc bạn phải thức giấc, thế nhưng cái khoảnh khắc mà tôi rời khỏi bạn, bạn sẽ rơi trở lại vào giấc ngủ của mình, và rồi bạn sẽ càu nhàu, sẽ giận dữ tôi bởi vì bạn đang còn thích thú trong cơn mộng của mình. Bang còn đang say đắm trong giấc mộng đẹp và tôi là tên phá bỉnh, đến đánh thức bạn dậy.   Đôi lúc bạn hãy tự mình quan sát thử xem. Bạn cần phải đáp một chuyến tàu sớm –vào lúc bốn hay năm giờ sáng- và nhờ ai đó đánh thức bạn dậy vào lúc bốn giờ. Y đã làm theo lời bạn yêu cầu và rồi bạn lại nổi cáu lên với y! Bạn không thích thú cái chuyện bị dựng đầu dậy trong lúc còn đang ngon giấc -dù đó là chuyện do chính bạn yêu cầu. Bạn còn xem y như kẻ thù nữa là khác.   Tôi đã được nghe một giai thoại về Immanuel Kant, một triết gia Đức, rằng ông ta là một người rất tôn trọng chuyện giờ giấc. Đời sống ông ta chẳng khác gì một cái kim đồng hồ, luôn luôn đúng giờ trong tất cả mọi chuyện, không một giây phút nào bỏ phí. Đúng năm giờ sáng, cả toàn bộ đời sống của ông ta như thức dậy vào ngay lúc đó. Ông có một người đầy tớ và người này có nhiệm vụ phải lôi ông ta ra khỏi giường ngủ vào đúng giờ này, ngay cả đôi khi phải dùng đến bạo lực –ông ta cho phép người đầy tớ có quyền làm chuyện đó. Ông bảo người đầy tớ: “Nếu cần phải đánh ta, ngươi cứ việc đánh! Và cho dù ta sẽ đánh lộn cật lực với ngươi, ngươi cũng phải đánh thức ta dậy. Đừng để tâm đến những gì ta càu nhàu vào buổi sáng. Có thể ta sẽ chữi bới la mắng hay dọa dẫm sẽ đuổi ngươi ngay lập tức, đừng quan tâm. Bất cứ cái gì ta nói ngươi có thể tiếp tục lắng nghe, nhưng cứ việc lôi ta ra khỏi giuờng.”   Người ta nói rằng Kant rất mực lệ thuộc vào người đầy tớ này trong cái tương quan kỳ quặc, người đầy tớ gần như trở thành ông chủ và ông chủ biến thành người đầy tớ. Đôi lúc người đầy tớ này nghỉ việc và Kant đã phải rất khổ sở để tìm người khác thay thế nhưng không ai xứng hợp với vai trò này, bởi vì đâu có ai lại có thể đánh đập ông chủ mình vào lúc năm giờ sáng? Ngay cả nếu ông chủ bảo, “Cứ việc đánh ta!” người đầy tớ cũng rất sợ hãi khi làm chuyện đó. Thế là Kant cứ phải tới lui chạy tìm người đầy tớ cũ rất nhiều lần.   Thế nhưng chuyện gì đã xảy ra? Có thể là bạn đang tận hưởng một giấc mơ đầm ấm, êm đềm, ngoài trời lành lạnh và bạn thì đang nệm ấm chăn êm. Vâng, có thể là trước đây bạn quyết định sẽ thức dậy, thế nhưng bây giờ …? Bạn quay trở mình lần nữa và lại chìm vào giấc ngủ.   Không ai có thể được đánh thức trước thời điểm chín mùi của y và cũng không nên làm chuyện đó.   Thế nên, không có vấn đề gì đâu bạn, hãy cố tìm hiểu tại sao bạn lại cứ nhắm nghiền đôi mắt mình lại. Thay vì yêu cầu tôi dùng sức để mở nó ra thì hãy cố tìm hiểu tại sao nó lại cứ nhắm mãi. Hãy cố mà hiểu là bạn đang còn chìm đắm trong những giấc mơ nào. Bạn mơ như thế đã đủ chưa? Đã thật sự quá đủ chưa? Hàng triệu kiếp đời trôi qua bạn cứ vẫn mãi hoài đắm chìm trong cơn mê ngủ. Bạn đã chẳng đạt được gì từ tất cả những cơn mơ kia. Tất cả chỉ là hoang vu trống vắng. Và bạn thì vẫn còn đang tìm cách lấp đầy chính mình, nhồi nhét chính mình với những cơn mơ mới, những khát vọng mới, những ước mơ mới. Có thể là bây giờ bạn đang mơ đến giác ngộ, thế nên bạn mới hỏi tôi câu hỏi này.   Bạn đã nằm mơ không biết bao nhiêu giấc mơ rồi. Bây giờ thì một giấc mơ mới khởi dậy trong tâm bạn –mơ thành Phật, mơ đạt đến giác ngộ. Đây cũng chỉ là một cơn mơ mới mà thôi! Nếu bạn đã thực sự chấm dứt tất cả những giấc mơ, thế thì ai có thể bắt bạn ngủ mãi được? Chỉ việc mở đôi mắt của bạn ra thôi! Mà thực ra ngay cả bạn không cần phải mở mắt nữa. Một khi hiểu rằng bạn đã nằm mơ đủ tất cả những giấc mơ rồi, đôi mắt của bạn sẽ tự động mở ra! Sẽ không hề có nhu cầu để mở mắt ra nửa bởi vì đã có ai khép chúng lại đâu.   Hãy nhìn vào cái nắm tay tôi đây: Nếu tôi phải nắm lại như một cái nắm đấm, tôi sẽ phải giữ, phải nắm chặt nó lại. Cái khoảng khắc mà tôi buông lơi, bàn tay tự nó sẽ khởi sự mở ra. Mở là hợp với tự nhiên, bóp chặt lại là trái tự nhiên. Để giữ cho nó đóng lại bạn cần phải sử dụng đến năng lượng. Để mở ra, bạn không cần đến một chút năng lượng nào.   Đây là một cái gì rất mực lạ lùng: Để sống khổ đau con người cần phải trút vào đó không biết bao nhiêu là năng lượng. Trong khi để sống hạnh phúc, con người không cần đến bất cứ một năng lượng nào cả. Hạnh phúc là miễn phí, hoàn toàn miễn phí, còn khổ đau thì bạn cần phải tốn kém! Nếu bạn muốn khổ đau, bạn cần rất nhiều nỗ lực để sống trong  khổ đau. Có một tình huống trái tự nhiên như thế. Cái bàn tay nắm chặt là chuyện trái tự nhiên; cái bàn tay mở ra là một điều rất tự nhiên. Cái bàn tay mở ra không cần đến một chút năng lực nào, bằng không chắc là bạn sẽ phải vô cùng mệt mỏi -bởi vì nó mở ra suốt ngày, đến chiều tối chắc là bạn phải chết ngất đi vì mệt. Bạn sẽ nói rằng, “Suốt ngày tôi đã cứ phải mở cái bàn tay ra như thế này không mệt làm sao được.” Bây giờ, một hôm nào đó bạn cứ thử nắm chặt bàn tay của mình lại, để như vậy cho đến tối rồi bạn sẽ cảm thấy như thế nào. Cái bàn tay mở ra là chuyện hợp tự nhiên.   Một trái tim rộng mở cũng là một hiện tượng tự nhiên; một con người cởi mở cũng là một chuyện rất tự nhiên. Một con người khép kín mới là điều rất mực trái tự nhiên, rất mực giả tạo; bạn đã phải trút vào đó không biết bao nhiêu năng lực. Đây là điều mà tôi quan sát trên hàng ngàn vạn người: rằng, họ bỏ toàn bộ năng lực cuộc đời của họ để sống trong khổ đau. Làm như sống trong địa ngục là một đầu tư vĩ đại. Đó là một chuyện rất khó khăn chứ có phải dễ dàng đâu. Bạn phải rất mực sắt đá, rất mực ngoan cố, cứng rắn như kim cương –adamant. Cái từ “adamant” này mới thật chính xác; nó xuất phát từ cái từ “diamond” –kim cương. Vâng bạn phải là một con người cứng rắn như thế, chỉ như thế bạn mới sống mãi hoài trong địa ngục! Ngược lại, chẳng có ai ngăn đường cản lối cái đạo lộ của bạn cả. Bạn chỉ việc buông xả, thư giản và bước vào thiên đàng –buông xả, thư giản là cánh cửa.   Bạn bảo rằng: Bóng tối đang phủ chụp lấy tôi. Buông xả đi. Và cái khoảnh khắc mà bạn buông xả, đôi mắt của bạn sẽ khởi sự mở ra, chẳng khác gì một  nụ hoa mãn khai thành một đoá hoa hàm tiếu, chẳng khác gì cái nắm tay không còn nắm chặt nữa, khởi sự mở ra thành một bàn tay buông mở.   Tôi không phải ở đây để làm công việc ép buộc, thúc bách. Tôi ở đây chỉ để làm sáng tỏ cho bạn về chuyện nó xảy ra như thế nào. Tôi có thể nói về cái tiến trình này, nhưng không thể làm công chuyện đó cho bạn. Khi hiểu rồi, nó sẽ tự động xảy ra. Đừng có đặt hy vọng vào những chỉ hướng sai lạc. Tôi không hứa hẹn với bạn bất cứ điều gì cả, duy chỉ một điều: rằng, bất cứ chuyện gì đã xảy ra với tôi, tôi sẽ làm cho nó trở nên sáng tỏ, hiển nhiên đối với bạn. Và rồi bạn sẽ theo lối bước đi.   Đức Phật đã từng dạy rằng: Những bậc giác ngộ chỉ chỉ ra con đường, còn bạn phải tự mình bước đi,  phải dấn mình vào đạo lộ.       Câu hỏi thứ ba:   Sau khi đã giác ngộ rồi, làm sao lại còn cần đến thiền nữa?     Ai bảo với bạn rằng sau khi giác ngộ rồi thiền vẫn còn cần thiết? Thiền vẫn có mặt nhưng không cần thiết –nó trở thành một chuyện tự nhiên. Nó cần thiết trước khi giác ngộ, sau khi giác ngộ, nó hiện hữu ở đó chẳng khác gì hơi thở. Tự nhiên và tự phát.   Giác ngộ mang một ý nghĩa chính xác là: đó là lúc thiền trở nên rất mực tự nhiên. Bạn đang sống trong thiền –không phải là bạn thỉnh thoảng thực hành tọa thiền, không phải là một vài giờ thiền định trong ngày –mà toàn bộ thời gian của bạn là sống trong thiền. Bạn chuyển động trong thiền, bạn bước đi trong thiền, bạn ngồi đứng trong thiền, bạn ăn uống trong thiền, bạn yêu thương trong thiền, bạn làm công chuyện trong thiền. Toàn bộ đời sống của bạn được bao phủ bởi một nguồn năng lượng mới. Đó không còn là một chuyện cần thiết, nó là chuyện trở thành rất mực tự nhiên.   Parinirvana vừa mới gởi đến tôi một mẩu giai thoại nhỏ -liên quan đến câu hỏi này:   Có một người ngồi đó, trên một hành tinh nhỏ. Hàng ngày cứ vào sáu giờ sáng y ra lệnh cho mặt trời mọc và mặt trời mọc lên, rồi sáu giờ chiều y ra lệnh cho mặt trời “lặn” và mặt trời lặn xuống. Chỉ một ít lâu sau bà mặt trời này đã học thuộc bài học của mình và từ đó người đàn ông kia chỉ việc ngồi yên lặng ngắm nhìn.   Không có ai rút ra được bất cứ bài học nào từ đó cả. Rằng, ngay cả khi không cần phải ra lệnh, mặt trời cũng sẽ vẫn mọc vào lúc sáu giờ sáng.   Nếu bạn cứ tiếp tục sống như một mặt hồ tĩnh lặng, thì ngay cả thiền định cũng không còn cần thiết nữa, ngay cả trước khi đạt đến giác ngộ. Nếu bạn cứ tiếp tục sống một cuộc sống lành mạnh, nồng ấm chan hòa –không bận tâm đến quá khứ không mơ ước đến tương lai- nếu bạn cứ tiếp tục sống trọn vẹn trong từng khoảnh khắc, thì ngay cả trước khi đạt thành giác ngộ, chuyện thiền định cũng không còn cần thiết nữa mà tự nó sẽ khởi sự xảy ra. Cũng giống như mặt trời mọc vào buổi sáng, lặn vào buổi chiều mà không cần đợi bạn phải ra lệnh.   Người kia đã ngồi đó hàng ngày ra lệnh cho mặt trời mọc vào lúc sáu giờ sáng và lặn vào lúc sáu giờ tối mỗi buổi chiều. Và rồi sau vài ngày y nghĩ thầm, “Bây giờ thì chắc là mặt trời đã học thuộc bài học của mình.” Thế là y ngồi đó lặng yên, đưa mắt nhìn, thế rồi mặt trời mọc lên! Y tiếp tục lặng yên quan sát, và rồi mặt trời lặn xuống! Thế là người kia rất mực hạnh phúc, công việc của y đã hoàn tất -mặt trời đã học thuộc bài học của mình.   Tất cả thiền định đều giống như vậy. Đời sống tự nó không ngừng chuyển động hướng đến thiền, không cần đến một gia lực nào khác. Bạn phải cần đến gia lực bởi vì đời sống của bạn quá mức ù lì do hậu quả bị nhồi nhét quá nhiều những ý niệm vô nghĩa. Do bởi những tà niệm này, bạn đã tạo ra không biết bao nhiêu những đập chắn trong chính mình và từ đó dòng sống không còn luân lưu nữa, bạn đã không còn là một dòng sông –mà là những vũng nước tù đọng, dơ bẩn. Thế nên người ta mới cần đến thiền định.   Thiền định được cần đến bởi vì bạn đã trở thành phản tự nhiên. Còn nếu bạn sống một đời sống hợp tự nhiên … chữ “tự nhiên” ở đây bao hàm ý nghĩa là sống trọn vẹn trong từng khoảnh khắc –không hề cố gắng tròng vào đó cái ý niệm phải thế này phải thế nọ, không hề cố gắng biến đổi nó thành bất cứ một cái gì khác. Chấp nhận cái như thị của từng khoảnh khắc. Khi nổi sân lên, cứ việc chấp nhận cái sân hận của mình; không cần phải tạo ra cái ý niệm lý tưởng về vô sân. Khi cơn giận qua đi, đừng có phiền muộn, hối hận. Có gì để phải hối hận –nó như thế là như thế! Khi thương yêu, cứ việc thương yêu, đừng có đặt vấn đề phải nên thương yêu như thế nào. Không cần phải chạy đi tra cứu những cuốn cẩm nang, từ điển về thương yêu, cứ việc để cho suối nguồn thương yêu tuôn chảy tự nhiên.     Tôi đã được nghe kể câu chuyện về một chiến sĩ tài ba đất Phù Tang, một nhà hiệp sĩ đạo, một kiếm khách lừng danh:   Một đêm kia, mệt mỏi sau một ngày chiến đấu trên chiến trường, y trở về nhà và sắp sửa leo lên giường ngủ thì trông thấy một con chuột ở trong phòng. Con chuột này giương cặp mắt lên nhìn y một cách hung bạo! Nhà hiệp sĩ đạo liền rút kiếm ra cố gắng để giết nó ngay lập tức. Là một kiếm sĩ tài ba thế nhưng không biết sao ông lại chém hụt ngay từ nhát kiếm đầu tiên. Ông tiếp tục chém tiếp nhiều lần, đến độ gãy cả lưỡi kiếm mà vẫn không giết được con chuột. Ông ta trở nên kinh hoàng thực sự: “Con chuột này thật là bí ẩn. Chắc chắn đây không phải là một con chuột thường!” Ông cảm thấy toát mồ hôi lạnh –trong đời ông ta chưa bao giờ toát mồ hôi ra như thế. Ông là một chiến sĩ suốt đời dày dặn chiến trường thế mà bây giờ lại bị một con chuột đánh bại.   Ông bỏ chạy ra ngoài hỏi vợ tìm cách đối phó. Bà vợ bảo chồng: “Ông ngốc quá đi thôi! Ông đâu cần phải đi giết một con chuột. Ông có bao giờ nghe ai lại đi dùng kiếm để giết chuột bao giờ? Hãy mang con mèo vào phòng để nó làm công việc đó.” Thế là con mèo được mang vào phòng. Đây không phải là một con mèo thường mà là con mèo thuộc loại bậc nhất của nhà hiệp sĩ. Nó đã được huấn luyện nhiều kỹ thuật khác nữa; đó là một trong những con mèo bắt chuột lừng danh.   Thế là con mèo đã nhập trận với tất cả những sở trường, kỹ thuật của mình. Thế nhưng tuy cố gắng hết sức, con chuột này quả thật phi thường, nó nhảy vào tấn công thẳng vào đôi mắt của mèo. Thế là con mèo phải tháo chạy ra ngoài. Trong đời nó chưa hề thấy một con chuột nào như thế cả -tấn công ngay cả mèo?! Nó đứng đó và run lên như nhà kiếm sĩ. Nhà kiếm sĩ buột miệng: “Thật là hết sức!”   Thế rồi con mèo của nhà vua đã được triệu đến. Đây là con mèo vào loại bậc thầy, nổi tiếng trên khắp cả nước; dĩ nhiên rồi, con mèo của vua mà lại. Thế nhưng con mèo của nhà vua cũng không may mắn gì hơn, sau khi đã vận dụng tất cả mọi kỹ năng của mình, nó vẫn bị con chuột đánh bại, quả là điều không thể tưởng tượng! Cuối cùng con mèo của nhà vua đành phải giới thiệu một con mèo khác mà nó được biết, một con mèo chẳng hề nổi tiếng chút nào: “Qúy vị đã sử dụng đến nhiều con mèo nổi tiếng rồi, bây giờ hãy thử một con bình thường xem … hoàn toàn bình thường, rất mực bình thường.”   Nhà kiếm sĩ băn khoăn: “Thế nhưng một con mèo bình thường, rất mực bình thường như thế có thể làm được gì?” Con mèo nhà vua trả lời: “Thì quý vị cứ việc thử. Tôi biết rõ con mèo này. Nó bình thường đến độ không biết một cái gì cả. Tối ngày chỉ biết ngủ thôi. Thế nhưng có một điều đặc biệt về nó như sau: Tất cả các con mèo khác, toàn bộ những con mèo trên đất nước này đều biết rằng nó rất mực bí ẩn. Cái điều bí ẩn đó là: nó không hề biết bất cứ chuyện gì về chuột, cách thức bắt chuột, nghệ thuật, kỹ năng, phương pháp, triết lý –nó không hề biết gì hết, không hề đặt chân đến bất cứ trường trung học, cao đẳng, đại học nào. Nó chỉ là một con mèo bình thường, hoàn toàn bình thường, thế nhưng giòng họ nhà chuột lại sợ nó vô cùng! Bất cứ nơi nào nó ngủ … cái nhà đó chuột không hề dám bén mảng đến! Chỉ nội sự có mặt của nó là đủ rồi. Và nó thì cứ tối ngày lim dim ngái ngủ, không ai biết được lúc nào thì nó vồ chuột và cách thức giết chuột như thế nào. Có lần tôi tìm đến gặp nó và hỏi, “Này, kỹ thuật của bồ là cái gì vậy?”  Nó nhướng cặp mắt lên nhìn tôi chẳng hề có lấy một câu trả lời, và rồi nhắm mắt lim dim đi vào giấc ngủ trở lại! Tôi đánh thức nó dậy và hỏi một lần nữa: “Này, kỹ thuật của bồ là cái gì vậy?”  Nó trả lời: “Tớ không biết. Tớ là một con mèo. Bây nhiêu đó là đủ rồi. Một con mèo là một con mèo. Mà con mèo có nghĩa là bắt chuột. Còn kỹ thuật là cái gì vậy? Thật là chuyện nhảm nhí vô nghĩa!”   Thế là con mèo này đã được mang đến mà mới thoạt trông nhà kiếm sĩ chẳng có mảy may hy vọng gì ở nó cả, bởi vì nó thực sự rất mực bình thường, chẳng khác gì một con mèo hoang ngoài chợ. Nhưng rồi nó bước vào phòng, một cách đơn giản tự nhiên chẳng cần đến nghệ thuật, kỹ thuật gì hết, nó bước vào tóm cổ con chuột mang ra ngoài. Cả họ hàng nhà mèo xúm nhau lại thắc mắc: “Này, kỹ thuật của bồ là cái gì vậy?”  Con mèo -rất mực bình thường đó- trả lời: “Tớ chẳng biết nghệ thuật, kỹ thuật là cái quái qủy gì cả. Tớ là con mèo. Như vậy đã đủ chưa nhỉ?”   Đó là tất cả những gì mà tôi gọi là tự nhiên. Thiền sẽ xảy đến nếu bạn sống rất mực tự nhiên –ngay cả trước khi đạt thành giác ngộ. Khi cái tự nhiên đó nở hoa thì chính là thiền, nó không hề là một nghệ thuật, kỹ năng, tài nghệ. Chẳng bao giờ. Bạn không cần phải ghi danh theo học bất cứ một trường học nào. Chẳng qua là bạn đã bị hư hỏng. Quá nhiều chuột bao quanh bạn và bạn trở nên sợ hãi những con chuột –không những sợ chuột, bạn còn khởi sự học hỏi về cách bắt chuột. Và rồi bạn trở nên kinh nghiệm, thiện nghệ; cái gì bạn cũng biết cả và đó chính là đầu mối của vấn nạn. Cái tri kiến của bạn chính là cái vấn nạn của bạn.   Ngược lại, bạn đâu có cần! Kabir chẳng bao giờ thiền định –ông ta sống như một sợi chỉ xuyên suốt qua tất cả mọi sinh hoạt đời thường và đạt thành giác ngộ. Chuyện gì đã xảy ra? Ông ta sống tự nhiên, làm tất cả mọi chuyện bình thường với toàn bộ trái tim mình, thẩm thấu, tan biến vào trong việc làm đó –và đạt ngộ.   Thế nên một điều cần lưu ý, bạn phải học thiền chẳng qua vì bạn đã thâu thập được ở đâu đó một số sai lầm. Để tiêu hủy cái học thức sai lầm này bạn lại sẽ phải cần đến chuyện học. Cũng giống như chân đạp gai bạn phải cần đến một cái gai khác để lể nó ra. Cái gai dùng để lể cũng giống với cái gai đạp thế thôi, nhưng nó hữu dụng. Thiền cũng giống như một cái gai và bởi vì bạn không còn sống tự nhiên, chất giả tạo này đã thấm sâu vào người bạn, bạn cần đến thiền để “lể” nó ra; đó là một thứ dược liệu, là phương thuốc.   Bạn có để ý không? Thuốc -‘medicine’- và thiền –‘meditation’ đều có chung một nguồn gốc tu từ học. Đó là phương thuốc. Khi ai đó đau ốm, bạn cho họ thuốc men? Bạn nghĩ rằng thuốc men sẽ mang lại cho y sức khoẻ? Trật lất! Thuốc men chỉ tiêu diệt căn bệnh. Chưa có loại thuốc nào được phát minh để mang lại sức khoẻ. Sức khỏe vượt ra ngoài tầm tay của thuốc men và kể cả thiền định. Dược phẩm chỉ làm công việc đơn giản là tiêu diệt bệnh hoạn. Một khi bệnh hoạn bị tiêu diệt –khi cái gai đã được lấy ra- cái sức khỏe nội tại của bạn bắt đầu phục hồi trở lại.   Chỉ có cái giả tạo mới cần được tiêu diệt. Và một điều rất tự nhiên, đối phó với cái giả tạo người ta cần đến một cái gì đó giả tạo. Đối trị một cái gì đó sai lầm hư vọng bạn sẽ phải cần đến một cái hư vọng sai lầm. Bạn không thể dùng chân để diệt vọng, chúng sẽ không bao giờ ngồi lại với nhau. Làm sao bạn có thể dùng chân để diệt vọng? Thế nên tất cả mọi kỹ thuật thiền định cũng đều giả tưởng như tất cả mọi chuyện giả tưỏng khác -tất cả đều là hư cấu! Chúng hữu ích, chắc chắn là hữu ích; chúng giúp kéo bạn ra khỏi cái giả dối hư vọng của bạn, nhưng đến lúc bạn thoát ra khỏi rồi, bỗng nhiên bạn nhận ra rằng, “Thiền định cũng chẳng hề cần thiết ngay cả trước khi ta đạt thành giác ngộ.” Nó trở nên cần thiết là do bởi xã hội, do bạn bị điều kiện hoá, do bởi có quá nhiều học thuyết giáo điều, do bởi bạn đã đánh mất đi cái bản chất tự nhiên của mình, đánh mất đi cái Đạo.   Thế nên không hề có vấn đề “Sau khi đã giác ngộ rồi, làm sao thiền lại còn cần thiết nữa?” Chẳng bao giờ. Người ta sẽ quên đi thiền là cái gì bởi vì người ta đã không hề biết đến những khoảnh khắc không-thiền. Người ta luôn sống trong thiền, đời sống của họ là thiền.   Tuy nhiên có lúc xảy ra cái chuyện như thế này: Thỉnh thoảng bạn bắt gặp một ông Phật đang ngồi nhắm mắt lại. Thỉnh thoảng bạn trông thấy một Meera vẫn tiếp tục lễ bái  cầu kinh trước Krishna. Thế là cái vấn nạn khởi dậy trong tâm bạn: “Ông Phật đang làm cái gì vậy?”   Ai cũng biết chuyện Chúa Giêsu đã nhiều lần bảo môn đệ: “Các ngươi chờ ta ở đây. Ta sẽ phải đi lên núi để thiền định.” Chúa Giêsu đã làm gì khi ngài bảo rằng sẽ đi thiền định? Ngài chẳng hề cần đến thiền định chút nào cả. Như vậy ngài muốn đến đó để làm gì? Đơn giản là ngài chỉ muốn tạm thời xa lánh đám đông. Cái chuyện thiền định đó chỉ là chuyện gạt gẫm. Đơn giản là ngài chỉ muốn được ở yên một mình. Có những lúc thật sự mệt mỏi. Mệt mỏi với kẻ thù và mệt mỏi cả với bạn. Mệt mỏi với những kẻ chống lại mình và mệt mỏi cả với những người theo. Mệt mỏi, chỉ đơn giản như thế.   Cũng giống như người bác sĩ suốt ngày làm việc tại bệnh viện với những bệnh nhân, một ngàn lẻ một thứ bệnh hoạn khác nhau, ông ta muốn được trở về nhà để nghỉ ngơi. Đơn giản là vậy.   Chúa Giêsu và Đức Phật sống liên tục với những con bệnh, bởi vì trên thế gian này chỉ còn lại những con người ốm đau bệnh hoạn. Các ngài cũng cần đến một chút nghỉ ngơi.   Đức Phật đâu cần đến thiền định để làm gì? Thế nhưng thỉnh thoảng ngài ngồi nhắm mắt yên lặng dước gốc cây Bồ đề -ngay cả sau khi đã thành Phật. Chỉ là vì muốn có một vài phút giây thuần khiết cho chính mình. Trong cái tuyệt mỹ của yên lắng một mình đó, trong cái ân sủng của yên lắng một mình đó -chỉ một vài phút giây ngắn ngủi, ngài tạm thời quên đi tất cả những phiền toái của nhân sinh, đơn giản là như thế. Thế là ngài tươi mát trở lại, suối nguồn năng lượng tuôn chảy trở lại, sẵn sàng để bắt tay vào việc trở lại -lại cứu độ nhân sinh, mời gọi nhân sinh, khơi động nhân sinh.   Ngày xưa ở Trung Hoa, Thiền sư Hoàng Bá (2) sau khi đạt đạo, người ta vẫn thấy ngài tiếp tục lễ bái một cách thành kính trước tôn tượng Phật.   Khởi mối nghi, một đệ tử hỏi ngài: “ Thầy đang cầu khấn Đức Phật chuyện gì thế, hay đang kiếm tìm chân lý chăng?” Thiền sư trả lời: “Ta không có gì để cầu khẩn Đức Phật cũng chẳng kiếm tìm chân lý.” Người đệ tử lại hỏi: “Thế thì tại sao Thầy lại lễ bái?” Ngài Hoàng Bá trả lời: “Ta chỉ đơn giản lễ bái.”   Câu nói này thoạt nghe có vẻ rất lạ lùng. Vị Thiền sư bảo rằng: “Ta chỉ đơn giản lễ bái.” Đây là một lòng biết ơn thuần khiết. Nó chẳng dính líu gì đến thiền định hay nguyện cầu. Ông ta không lễ bái để cầu xin bất cứ cái gì -tất cả đều đã được trao tặng. Và một khi tất cả tặng phẩm vô giá đã được trao đến bạn, bạn cảm thấy một lòng biết ơn vô tận –cái ân đức to tát này không thể nào đền đáp; không có gì đền bù nổi. Bạn có thể phụng dưỡng người cha của mình trong lúc già yếu để đền đáp công ơn mà ông ta đã bồi đắp bạn từ thuở còn thơ. Bạn có thể tôn kính người mẹ, săn sóc cho bà ta trong tuổi xế chiều gọi là đền đáp lại cho bà trong một vài cách thế nào đó. Thế nhưng bạn có thể làm gì để đền đáp công ơn với vị Đạo sư của mình? Bởi vì tất cả mọi loại đồng tiền mà bạn biết được đều thuộc về của thế gian này –còn ông ta thì cho bạn một cái gì đó thuộc về hệ thống giá trị của một thế giới khác, và bạn thì lại không hề có bất cứ một đồng xu nào của cái thế giới kia. Bạn làm sao để trả, để đền đáp ông Thầy? Hoàn toàn vô vọng, thế là bạn không biết bày tỏ lòng biết ơn của mình theo một cách nào khác.    Thiền sư Hoàng Bá rất đúng khi trả lời, “Ta đơn giản chỉ lễ bái. Ta không còn gì để cầu khẩn Đức Phật nữa. Ngài đã trao cho ta tất cả, nhưng làm thế nào để ta quên cái ân đức đó?” Tôi nghĩ rằng Thiền sư Hoàng Bá chắc chắn là sẽ tiếp tục lễ bái suốt cuộc đời mình, bất cứ ở đâu. Đó là lòng biết ơn vĩnh cửu.     Một vị đệ tử khác của Phật, ngài Mạn Thù Sư Lợi, đắc quả vị giải thoát. Khi ngài đã đạt thành giác ngộ, Phật dạy, “Bây giờ thì ngươi hãy rời xa ta. Bây giờ thì ngươi đã tự mình lãnh hội được yếu chỉ. Cái thông điệp đó nay sống động ở trong ngươi. Hãy ra đi và rao truyền nó!”   Thế là ngài Mạn Thù Sư Lợi đã phải ra đi với đôi dòng nước mắt tuôn chảy. Đồ chúng có người thắc  mắc, “Tại sao ngài lại khóc? Ngài đã đắc quả vị rồi sao lại cứ mãi bám víu vào Phật?” Ngài trả lời: “Ai bám víu vào Phật hồi nào? Chỉ việc trông thấy Ngài, chỉ việc được kề cận bên Ngài, chỉ việc được qùy xuống đảnh lễ khi đi ngang qua Ngài … Ta đi ngang qua Ngài có đến hàng ngàn lần trong ngày, lần nào là không quỳ xuống đảnh lễ. Ta đâu có thể làm gì khác hơn (để đền đáp cái ân đức vô lượng đó). Nhưng bây giờ thì ta sẽ phải xa Ngài.”   Có người đã bạch với Phật chuyện ngài Mạn Thù Sư Lợi khóc. Đức Phật liền cho gọi Mạn Thù Sư Lợi đến và dạy, “Ngươi có thể đảnh lễ ta ở bất cứ nơi đâu.” Chuyện kể lại rằng ngài Mạn Thù Sư Lợi trong suốt hai mươi năm còn lại của đời mình, hàng ngày –sáng, trưa, chiều, tối bất cứ lúc nào có thì giờ đều không quên hướng về nơi Đức Phật để đảnh lễ. Bất cứ nơi nào mà Đức Phật đi qua. Môn đệ thắc mắc: “Thầy đã đạt đến quả vị Phật rồi! Tại sao Thầy lại cứ tiếp tục làm công việc này?” Ngài Mạn Thù Sư Lợi trả lời: “Làm sao ta ngưng đây? Nó đã trở thành chuyện tự nhiên.”   Đó chỉ là lòng biết ơn  đơn thuần, hoàn toàn không cần đến một lý do nào để biện minh. Có một số việc rất hiếm hoi mà khi người ta thực hiện không cần đến một lý do nào cả. Không phải tất cả mọi chuyện đều chỉ được làm khi có lý do. Không cách nào có thể đền đáp thâm ân vị Đạo sư của mình ngay cả khi bạn đã đạt thành đạo quả.   Một vị tăng hỏi Thiền sư Bách Trượng Hoàng Hải (2), “Cái sự kiện nào là mầu nhiệm nhất trong thế gian này?” Ngài Bách Trượng trả lời: “Ta ngồi đây với chính ta. Đây là sự kiện mầu nhiệm nhất trên thế gian này. Ta ngồi đây với chính ta.”   Thế nhưng cái đó gọi là thiền! Cái đó gọi là cầu nguyện, là lễ bái! Gọi nó bằng bất cứ danh xưng nào mà bạn muốn, tuy nhiên đây là chuyện duy nhất sau khi đạt thành giác ngộ: “Ta ngồi đây với chính ta.”       Câu hỏi thứ tư:   Tại sao một tín ngưỡng này lại không thể nào hiểu được sự tiếp cận chân lý của một tín ngưỡng khác? Tại sao có quá nhiều xung đột và ngộ nhận?     Không hề có sự ngộ nhận giữa Đức Phật với Chúa Giêsu, giữa Mahavir với Krishna, giữa Zarathustra và Mohammed. Đây là những con người tín ngưỡng thực sự.   Chỉ có sự ngộ nhận giữa người Hồi giáo với Ấn giáo với Kỳ Na giáo với Cơ Đốc giáo, … thế nhưng họ không phải là những con người tín ngưỡng thực sự. Họ chỉ là những người tín-ngưỡng-giả-hiệu; họ tin rằng mình là con người tín ngưỡng nhưng thực ra không phải thế. Làm sao có thể có sự ngộ nhận khi tín ngưỡng được đâm chồi trong trái tim bạn? Tín ngưỡng thực sự giải phóng bạn ra khỏi tất cả mọi loại thiên kiến. Làm sao bạn có thể ngộ nhận được? Bạn chỉ ngộ nhận khi nào bạn mang theo trong tâm mình một ý kiến, tư tưởng nào đó. Khi tất cả mọi tư tưởng, ý kiến dều được buông bỏ và cái tâm trở thành một mặt hồ tĩnh lặng, làm thế nào lại có thể có sự xung đột, ngộ nhận?   Nếu Đức Phật ngồi kế cận Chúa Giêsu -sẽ có sự tranh cãi xảy ra giữa họ chăng? Chắc là không. Làm sao hai mặt hồ tĩnh lặng có thể tranh cãi với nhau? Vâng, nếu bạn ngồi kế cận một ông Phật, chắc chắn là sẽ có khả năng xảy ra đủ mọi loại tranh luận. Thế nhưng khi &#