Julie Anne Davies/Hoàng
Đ.Thư
(SGT)
LND: Chuyến viếng thăm Úc Đại Lợi kỳ này của Đức Đạt
Lai Lạt Ma kéo dài 11 ngày, với kinh phí lên đến hơn bốn
triệu Úc Kim, được tài trợ bởi 23 cá nhân và tổ chức Phật
giáo tại Úc cùng với tiền thu nhập từ những buổi thuyết
giảng với giá vé là $300 Úc Kim cho giới doanh thương giầu
có và tiền bán những mặt hàng kỷ niệm như bao tải, áo ấm,
mũ len có in h́nh Ngài và những sách vở do Ngài biên soạn
cùng các DVD phim ảnh về những buổi thuyết pháp của Ngài.
So với chuyến viếng thăm đầu tiên của Ngài vào năm 1982
th́ quả là cách xa một trời một vực. Dạo ấy, Ngài tạm trú
tại nhà của một tín hữu, rồi thuyết pháp tại những sảnh
đường địa phương công cộng (community hall) cho dăm ba
chục người và phải nhờ cậy vào tín hữu để chở Ngài bằng xe
riêng của họ. Bây giờ th́ chuyến viếng thăm tuy chỉ có 11
ngày, nhưng Ngài sẽ đi khắp cả 8 thành phố lớn của Úc,
được nồng nhiệt chào đón tại 22 buổi lễ lạc, họp hội, từ
một số buổi giảng đạo và những buổi họp miễn phí công cộng
cho đến những buổi thuyết tŕnh về các đề tài đa dạng như
"trách nhiệm toàn cầu" (universal reponsibility) hay "đạo
đức thương mại" (business ethics). Ban tổ chức ước lượng
sẽ có hơn 200,000 người Úc chào đón Ngài tại những địa
điểm nổi tiếng như Rod Laver Arena ở Melbourne, The Domain
ở Sydney, Burswood Dome ở Perth, National Press Club ở
Canberra.v.v. Theo thống kê năm 2001 th́ có 2% dân số Úc
là Phật tử và Phật Giáo là tôn giáo lớn nhất trong số các
tôn giáo không theo Kitô (non- Christian) tại Úc. Sau đây,
xin mời quư độc giả theo dơi bản lược dịch bài viết của nữ
kư giả Julie Anne Davies, tựa đề The Buddha Business về sự
phát triển của Phật giáo theo Tây Tạng trong giới doanh
nhân Úc, được chọn làm bài thời sự chính của tuần san The
Bulletin số đề ngày 5/6/07, phát hành hôm thứ Tư 30/5/07
vừa qua.
***
Chỉ có kẻ tu tâm diện bích trong một hang động nào đó ở
Trung Hoa trong nhiều thập niên qua mới không biết rằng
Đức Đạt Lai Lạt Ma chính là nhân vật quan trọng nhất hiện
nay. Người tỵ nạn lừng danh nhất thế giới này tuy vẫn
khăng khăng cho rằng ḿnh chỉ là một tu sĩ Phật Giáo tầm
thường (cho dù có rất nhiều đệ tử ái mộ trong giới minh
tinh điện ảnh Hồ Ly Vọng) nhưng Ngài chính là một trong
những khuôn mặt quen thuộc nhất trong thế kỷ 20 vừa qua.
Có thể nói, vị tu sĩ Tây Tạng 72 tuổi này là người đă
khiến cho dân chúng ở các quốc gia Tây Phương ngày càng
đông đi theo Phật Giáo.
Người dân Úc thật sự là những người say mê triết lư nhà
Phật với tỷ số Phật tử cao nhất trong bất kỳ một quốc gia
Tây Phương nào. Theo kết quả thống kê dân số gần đây nhất
th́ Phật Giáo là tôn giáo có sự phát triển mạnh mẽ nhất
nước Úc, tăng vọt 79% so với trước đó, với tổng số Phật tử
là 357,813 người, vượt xa hẳn các phái Kitô truyền giáo
(evangelical) với tổng số vỏn vẹn 194,592 tín đồ mặc dầu
các phái này thường xuyên thu hút được sự chú ư từ giới
truyền thông. Hơn thế nữa, c̣n vô số người dân Úc tuy
không xác nhận ḿnh là Phật tử nhưng vẫn tuân theo một số
phương pháp của Phật giáo, đặc biệt là tọa thiền.
Tuy vậy, Phật Giáo cũng bị chỉ trích là một thứ tôn giáo
mà người ta tin theo khi người ta không tin một tôn giáo
nào cả. (LND: có nghĩa rằng Phật Giáo không phải là một
tôn giáo thực thụ). Một số người tranh căi cho rằng nó chỉ
là một triết lư chứ không phải là một niềm tin. Và, độc
địa hơn nữa, một tôn giáo vốn rất hời hợt về sự từ bi công
cộng (community compassion) và chỉ chuyên chú về hạnh phúc
cá nhân mà thôi. Theo tổng giám mục Anh Giáo ở Sydney, ông
Peter Jensen, th́ như thế, (Phật giáo) quả là thích hợp vô
cùng cho xă hội ích kỷ, chuyên chú về cá nhân như hiện
nay. Ông Jensen nói: "Vấn nạn của tất cả những thứ cá nhân
chủ nghĩa này là thực ra nó chẳng đưa ra cho người ta một
mục tiêu nào cả, và v́ thế, nếu người ta muốn t́m cách
trám vào khoảng trống tâm linh th́ Phật Giáo quả thực
thích hợp vô cùng. Ngược lại, với Kitô giáo th́ người ta
phải dấn thân cho tay vấy bùn, làm việc với những kẻ mà
thông thường người ta không muốn có quan hệ nào cả".
B́nh luận gia người Anh, ông Christopher Hitchens, người
tự xưng là một kẻ vô thần thực thụ, qua tác phẩm mới nhất
của ông là God Is Not Great - Thượng Đế Không Phải Là Vĩ
Đại - đă lên tiếng tố cáo những người từ bỏ đạo gốc để
theo Phật Giáo là những kẻ thực ra chỉ bị nhàm chán với
tôn giáo dựa theo "Thánh Kinh". Ông viết: "Họ có thể nghĩ
rằng họ đă từ bỏ được thế giới của vật chất chủ nghĩa đáng
ghét, thế nhưng họ vẫn bị yêu cầu phải để lư trí của họ
ngủ say và vất bỏ sự suy nghĩ của họ theo với những đôi
giầy săng-đan mà thôi".
Theo ông Gary Bouma, giáo sư xă hội học tại đại học Monash
th́ sau khi Cố Giáo Hoàng Gioan Phaolồ Đệ Nhị qua đời th́
Đức Đạt Lai Lạt Ma là người duy nhất được xem như là biểu
hiệu của tôn giáo. Ông nói: "Kitô Giáo có thể làm bất cứ
một chuyện ǵ để có thể thu hút được sự chú ư như Phật
Giáo đang có. Có điều ǵ khó ưa về ông ta hay không? Chỉ
thử so sánh giữa ông ta và TGM George Pell th́ thấy".
Trong chuyến viếng thăm Úc lần thứ 5 này của Đức Đạt Lai
Lạt Ma, vô số nhân vật nổi danh trong giới nghệ sĩ Úc, như
Rove MvcManus, Jamie Durie, Gary MacDonald, Ray Martin,
Andrew G và Ben Lee, đều cống hiến thời giờ, không lấy thù
lao để xuất hiện với Ngài tại các buổi thuyết pháp công
cộng miễn phí cho công chúng. Nhiều nhân vật hàng đầu
trong giới doanh nhân Úc vui vẻ chi ra $700 một người để
được nghe những buổi thuyết tŕnh cho doanh nhân ở Perth
và Sydney.
Hàng tháng, trong một pḥng họp hội đồng quản trị ở trung
tâm doanh nghiệp Sydney, một nhóm những tay tổng giám đốc
hàng đầu của Úc họp để cùng nhau thiền và thảo luận về
giáo lư Phật Pháp Tây Tạng (Tibetan Buddhism). Tháng 03/07
vừa qua, một nhóm chọn lọc gồm 42 người tham dự hai ngày
tĩnh tu cho giới lănh đạo (leaders' retreat) tại Royal
Motor Yatch Club ở Point Piper, dưới sự hướng dẫn của
Sogyal Rinpoche, một trong những thiền sư Phật Giáo Tây
Tạng nổi tiếng nhất hiện nay. Ông là tác giả của quyển The
Tibetan Book Of Living And Dying - Kim Chỉ Nam Về Sống Và
Chết Của Tây Tạng. Đa số các nhà lănh đạo thương trường
được phỏng vấn cho bài viết này đều xem quyển sách này như
mợt cuốn sách gối đầu giường của họ về cuộc đời.
Ông Ian Buchanan là một trong những người tổ chức các buổi
tĩnh tu nói trên. Những người khác bao gồm ông Gordon
Cairns, cựu tổng giám đốc công ty Lion Nathan và hiện là
thành viên Hội Đồng Quản Trị ngân hàng Westpac, ông David
White, thành viên hội đồng quản trị của công ty tư vấn
thương nghiệp Port Jackson Partners, bà Diane Grady, thành
viên hội đồng quản trị của hai công ty Woolworths và
BlueScope Steel, bà Sue Pieters-Hawke, con gái của cựu thủ
tướng Bob Hawke.
Ông Ian Buchanan, giám đốc cao cấp của công ty tư vấn quản
trị hành chánh Booz allen Hamilton, bắt đầu hành tŕnh tâm
linh của ông vào năm 1990, khi ông được chẩn đoán mắc bệnh
nan y bất trị. Khi ông ăn mừng sinh nhật thứ 60 gần đây
th́ một trong những người khổng lồ cứng rắn nhất trong
doanh giới Úc đă ngỏ lời cám ơn ông. Ông khách quư này
nói: "Thật là khó tin nhưng anh quả thật đă mang chiều sâu
tâm linh đến cho thế giới doanh nghiệp ở Úc".
Ông Buchanan cho biết các trại tĩnh tâm, vốn bắt đầu từ
năm 2002, tạo nên một chốn an toàn cho những người mà đời
sống công việc cũng như đời sống cá nhân chẳng những chỉ
mất cân bằng mà c̣n quay nhanh ra khỏi tầm kiểm soát của
họ. Ông nói: "Trong trại tĩnh tâm năm ngoái, có một trong
những doanh nhân nổi tiếng nhất nước Úc, lúc ấy tên tuổi
và h́nh ảnh thường xuyên được đăng tải trên trang nhất của
báo chí v́ công ty của ông ta đang gặp phải khó khăn. Khi
thiền sư Rinpoche đứng trước mặt ông th́ ông bèn ̣a lên
khóc nức nở suốt hơn 10 phút". Một giám đốc ngân hàng nổi
tiếng khác cũng đứng bật dậy và tuyên bố: "Ngày xưa, tôi
là một thằng chó đẻ luôn giận dữ, khó ưa và gia đ́nh tôi
thù ghét tôi" (I used to be an angry unpleasant bastard
and my family hated me).
Một ngày sau khi tôi phỏng vấn ông ta th́ ông Buchanan đă
bay sang Hoa Kỳ để giúp đỡ cho người bạn thân của ông -
một bác thư lại da đen nghèo khổ, làm việc trong pḥng thư
của đại học Harvard - chết thoải mái. Ông Buchanan đă gởi
cho ông này quyển The Tibetan Book Of Living And Dying.
Ông nói: "Nếu không có quyển sách này th́ có lẽ bây giờ
tôi đă tự xâu xé ḿnh ra thành muôn ngh́n mảnh rồi".
Khi phỏng vấn những người tham dự các buổi tĩnh tâm này
th́ Chatham House Rules được tuân thủ thật chặt chẽ. (LND:
Chatham House Rules là những quy luật bất thành văn được
Học Viện Hoàng Gia Về Quốc Tế Sự Vụ - Royal Institute of
International Affairs - đề đạt ra từ năm 1927 và tu chỉnh
nhiều lần từ đó đến nay. Chiếu theo các quy luật này th́
trong những buổi họp hoặc hội thảo mang nhiều tính tế nhị,
tất cả mọi người trong cuộc đều đồng ư không tiết lộ danh
tính hoặc bất kỳ một chi tiết nào khả dĩ minh xác được
chân tướng của người phát biểu cho người ngoài cuộc nghe.
Quy luật được đặt ra để giúp cho những cuộc hội thảo chính
trị thương mại quốc tế có thể tiến triển xuông xẻ và không
tạo thiệt hại cho các mối quan hệ ngoại giao.v.v.). Những
người tham dự các buổi tĩnh tâm này bao gồm bà Jillian
Broadbent, thành viên hội đồng quản trị Ngân Hàng Quốc Gia
Reserve Bank, bà Lynn Ralph chủ tịch quỹ từ thiện AMP
Foundation và đồng thời là cựu phó chủ tịch ASIC
(Australian Security & investment Commission), ông John
Akehurst, cựu tổng giám đốc Woodside Petroleum và đương
kim chủ tịch công ty năng lượng Alinta. Một số những người
này cho biết họ bắt đầu tham dự các trại tĩnh tâm khi họ
bất ngờ phải đối diện với viễn tượng về cái chết của chính
họ hoặc của người thân thuộc của họ. Nhiều người thấy trí
tuệ được kích thích bởi luân lư nhà Phật. Tất cả đều ngợi
khen những lợi ích của việc t́m sự sáng suốt của lư trí
qua việc tọa thiền. Đa số cũng thừa nhận rằng tọa thiền là
một trong những phương diện khó khăn nhất của Phật giáo.
Bà Ralph cho biết: "Tôi không khá với việc ngồi trên
chiếu". Bà là thành viên của nhiều hội đồng quản trị, kể
cả hội đồng quản trị của đội dă cầu Sydney Swans - có lẽ
là đội dă cầu duy nhất mà huấn luyện viên và đội trưởng
đều công khai ca ngợi lợi ích của việc tọa thiền. Phật
Giáo, theo bà Ralph, là một phương pháp để tự chuẩn bị cho
ḿnh có được một cái chết b́nh thản, êm ả. Bà nhấn mạnh
rằng đạo Phật không phải là "một thứ tôn giáo thời thượng
thường thấy ở Byron Bay", hoặc là một tôn giáo đ̣i hỏi vào
niềm tin mù quáng (blind faith), nhưng là một tôn giáo có
khuôn khổ triết lư với hơn 2,500 năm lư giảng để hậu thuẫn
cho nó.
Bà tâm sự: "Tôi được giúp như thế nào? Cách đây vài năm,
tôi lắng nghe những lời giảng giải của Tây Tạng từ máy
nghe cá nhân Ipod của tôi trên chuyến bay về Melbourne.
Khi tôi bước vào nhà th́ người bạn t́nh suốt 7 năm của tôi
tuyên bố "Tôi chia tay em từ đây". Thế rồi, khi mẹ tôi qua
đời hồi năm ngoái, tôi về nhà và dành suốt 10 ngày với bà.
Cả hai sự việc trên là hai việc có tầm chấn động cao, khả
dĩ làm thay đổi đời người, nhưng chị biết không, tôi không
bị kinh ngạc chấn động ǵ cả và v́ thế, tôi có thể b́nh
tĩnh đối phó với hai sự việc ấy".
Ông Akehurst sẵn sàng thừa nhận rằng ông là một kẻ rất khó
ưa (a pain in the arse) trước khi ông khám phá được thiền
và sau đó là Phật giáo. Vợ ông, bà Rachel, miêu tả ông
thuở trước khi trở thành Phật tử như một kẻ có mức thành
đạt cao nhưng luôn luôn lo ngại (anxious overachiever).
Ông nói: "Ở chỗ làm tôi là một kẻ hiếp đáp dọa nạt người
khác, lúc nào cũng thiếu kiên nhẫn, thật là tồi tệ. Tính
nóng nẩy thiếu kiên nhẫn có thể hữu hiệu nhưng thật ra phá
hoại rất nhiều nhưng lúc ấy tôi lại không thấu hiểu được".
Ông bắt đầu thấy thích thú về đạo Phật trong thời gian ông
là tổng giám đốc Woodside. Ông kể: "Chúng tôi đă chi ra cả
khối bạc để nghiên cứu về tập tục và cách hành xử trong
công ty của chúng tôi, và kết quả cho thấy rơ rệt điều đầu
tiên cần được thay đổi là tôi".
Ông Akehurst là một người vô cùng bận rộn - công ty Alinta
hiện đang là trọng tâm của một vụ tiếp quản trị giá 8 tỷ
Úc Kim - nhưng ông vẫn không quá bận rộn để lấy một tuần
nghỉ phép tham dự trại tĩnh tu tại Blue Mountains cách đây
hai tuần. Hàng năm, ông tham dự 3 trại tĩnh tu bởi v́,
theo ông, "nó tuyệt vời vô cùng". Ông cũng không quá bận
rộn để tiếp chuyện với tôi về tôn giáo của ḿnh.
Với tất cả những người được phỏng vấn cũng đều như thế cả.
Nếu yêu cầu bất kỳ người nào trong số các tay thái sơn bắc
đẩu của thương trường Úc này nói về về giá cả cỗ phần của
công ty họ th́ họ có thể không t́m được thời giờ, nhưng
nếu hỏi họ nói về triết lư sống của họ th́ họ sẵn sàng dẹp
mọi chuyện qua một bên.
Theo bác sĩ Alan Molloy, một Phật tử thuần thành từ thập
niên 80, người đứng ra tổ chức những cuộc viếng thăm của
Đức Đạt Lai Lạt Ma th́ 80% đến 90% những người đến tham dự
chiêm kiến ngài không hẳn là Phật tử, và sự thu hút của
Ngài nằm ở chỗ "Ngài không phải là một kẻ truyền đạo. Ngài
không cố gắng thuyết phục người ta thay đổi tôn giáo". Và
ông Philip Hughes, chuyên viên nghiên cứu thâm niên của tổ
chức Christian Research Association cũng thừa nhận rằng
"Triết lư sống của Đức Đạt Lai Lạt Ma cung cấp cho người
ta một phương pháp đối phó với cuộc sống hàng ngày mà
không đ̣i hỏi họ phải tham gia vào bất kỳ một tổ chức tôn
giáo nào cả". Chính Đức Đạt Lai Lạt Ma cũng từng tuyên bố:
"Tôn giáo của tôi rất đơn giản. Tôn giáo của tôi là ḷng
vị tha" (My religion is very simple. My religion is
kindness).
Hoàng Đ.Thư |