|
Ngành Tâm Lư
Trị Liệu,
Một Chức Năng
của Yêu Thương
OSHO/Tâm Hà Lê Công Đa
Câu hỏi thứ nhất:
Làm thế nào để tôi có thể hành nghề trị liệu mà không bị
cái ngă của ḿnh xen vào? Tôi phải làm ǵ đây?
Ngành trị liệu trên căn bản là một chức năng của thương yêu
và ḍng suối thương yêu chỉ tuôn chảy khi nào không có mặt
cái ngă. Bạn chỉ có thể giúp ích cho người khác ở trong một
chừng mực nào mà bạn không c̣n tinh thần vị kỷ. Ngay lúc cái
ngă của bạn dính vào, người kia sẽ trở nên pḥng thủ. Cái
ngă rất mực gây hấn, tiến công; nó tự động thúc đẩy người
kia phải ở vào thế tự vệ. Thương yêu không hề gây hấn. Nó mở
rộng ṿng tay ra để giúp đỡ tha nhân, không e dè pḥng thủ.
Thế nên, nếu không có thương yêu sẽ không có sự trị liệu.
Ngành trị liệu là một chức năng của thương yêu. Thế nên với
cái ngă, bạn không thể giúp ích cho ai được. Đă vậy, có thể
bạn c̣n hủy diệt luôn cả người kia nữa là khác. Nhân danh
giúp đỡ, bạn có thể ngăn chặn sự lớn dậy của y. Thế nhưng
ngành tâm lư trị liệu phương Tây hiện đang bày ra một đống
rối nùi như thế.
Điểm thứ nhất: Ngành tâm lư học phương Tây vẫn c̣n tiếp tục
suy nghĩ trong khuôn khổ của một cái ngă lành mạnh mà cái
ngă th́ chẳng bao giờ có thể lành mạnh được. Đă có một sự
mâu thuẫn ngay từ căn bản. Cái ngă như thế luôn luôn bệnh
hoạn. Nó không bao giờ mạnh khoẻ. Nó luôn luôn dẫn bạn đến
chỗ ngày càng bệnh hoạn thêm. Thế nhưng ngành Tâm lư học
phương Tây cứ luôn cho rằng –toàn bộ tâm thức của phương
Tây- con người khổ đau là do không có bản ngă vững mạnh. Mà
thật ra, con người không hề khổ đau do cái ngă yếu kém mà
là do bởi cái ngă quá lớn của ḿnh.
Thế nhưng nếu thiên hướng xă hội mang tâm thức dương tính,
nghĩa là tiến công, gây hấn; nếu tham vọng duy nhất của xă
hội là làm thế nào để chinh phục tất cả, th́ điều tự nhiên
thôi, bạn đành phải liệng bỏ tất cả những ǵ âm tính ở trong
bạn. Bạn đă phải liệng bỏ vào lăng quên một phân nửa của con
người bạn –và phải chấp nhận sống với một nửa con người c̣n
lại. Dĩ nhiên cái phân nửa này không thể nào khoẻ mạnh được
bởi v́ sức khoẻ chỉ đến từ nguyên khối. Phần âm tính, như
vậy, phải được chấp nhận … phần âm tính này là rất mực vị
tha, là yêu thương, cảm thụ.
Một con người thực sự khoẻ mạnh là người hoàn toàn cân bằng
giữa phần dương tính và âm tính. Mà thực ra, y là con người
mà phần dương tính đă bị phần âm tính cắt bỏ, triệt tiêu, đă
thăng hoa cả hai, đă không c̣n là dương hay âm -một con
người như thị. Bạn không thể xếp loại y. Con người này là
một tổng thể tràn đầy năng lực. Một con người như thế, ở
phương Đông, luôn luôn được nh́n như một vị Đạo Sư.
Phương Đông đă không hề đẻ ra một cái ǵ đó tương tự như một
nhà tâm lư trị liệu. Phương Đông chỉ tạo ra những bậc Đạo
Sư, chỉ ở phương Tây mới có những nhà tâm lư trị liệu. Tại
phương Tây, khi con người có vấn đề về tâm thần, họ chạy đi
t́m các nhà tâm lư trị liệu; c̣n ở phương Đông, họ đi t́m
một vị Đạo Sư. Chức năng của vị Đạo Sư th́ hoàn toàn khác
biệt. Ông ta không hề giúp bạn vươn tới một cái ngă vững
mạnh hơn. Ngược lại, ông ta sẽ làm cho bạn cảm thấy rằng bạn
đang có một cái ngă khá lớn. Phải liệng bỏ đi! Hăy để cho nó
xa rời bạn!
Một khi cái ngă được liệng bỏ, bỗng dưng bạn là một nhất thể
toàn vẹn, tuôn chảy như suối nguồn. Không c̣n ǵ ngăn chặn,
không c̣n ǵ chướng ngại.
Tại phương Tây không sớm th́ muộn, ngành tâm lư trị liệu sẽ
phải học hỏi thấu đáo cái tâm lư rốt ráo –tâm lư học của chư
Phật. Trước khi đi vào vấn đề này thiết tưởng tôi cũng cần
nói sơ qua một vài điều về cái ngă –cái cơ cấu này là ǵ, nó
vận hành ra sao.
Một đứa trẻ chào đời. Đứa trẻ chẳng khác ǵ một trái bong
bóng chưa được bơm hơi. Trái bong bóng kia có thể được bơm
hơi vào, nó có thể chứa được nhiều không khí, nhưng ngay bây
giờ nó nằm kia, chưa chứa đựng ǵ cả. Thế rồi, từng tí một,
chúng ta bơm hơi vào. Trái bong bóng này là h́nh ảnh tượng
trưng của cái ngă. Từ lúc sinh ra cho đến bảy tuổi, đứa bé
sống hầu như không bản ngă. Nó hoà điệu với vạn hữu, không
cách biệt, không có những biên giới phân chia. Nó chưa hề
biết ḿnh là ai, không so sánh, không tranh chấp. Nó sống
hoàn toàn thư giản –đó là nét tuyệt vời của tuổi thơ. Đó là
lư do tại sao ánh mắt tuổi thơ rất mực hồn nhiên; không
vướng vất chút nào căng thẳng, không khởi dậy buồn đau, lo
nghĩ.
Buồn đau chỉ khởi dậy khi nào những biên giới của bạn đă
định h́nh rơ ràng. Đă có biên giới tức là có chia cách và
khi bạn bị chia cách, bạn ở trong t́nh trạng hiểm nguy. Sự
chia cách mang lại hiểm nguy. Khi bạn bắt đầu cảm nhận rằng,
“Tôi là tôi mà không là ai khác!” cũng là lúc bóng dáng của
cái chết lảng vảng chung quanh bạn -bởi v́ đây là một tà
kiến. Bạn không hề là bạn: Bạn chỉ là phần tử của một tổng
thể. Bạn không phải là một ốc đảo. Ư niệm này là do cái ngă
tạo nên. Bạn không hề là một ốc đảo mà dự phần vào tổng thể
của vạn hữu. Khi bạn không bị chia cách làm sao cái chết có
thể có mặt được? Đó là lư do tại sao một đứa trẻ không hề sợ
chết –nó có thể thản nhiên chơi đùa với cả rắn độc. Nó không
hề có ư niệm về cái chết, nó hoàn toàn hồn nhiên. Do đâu mà
trẻ con không có sự sợ hăi này?
Bởi v́ đời sống trẻ thơ chưa hề có sự phân chia; đời sống
của nó là một hợp khúc nhất thống không bị chia ĺa. Đó là
lư do tại sao sau này chúng ta cứ măi tiếc nuối thời hoa
niên, những năm tháng ngắn ngủi đó. Chúng ta cứ tiếp tục
hoài niệm tuổi vàng -những chuổi ngày thơ mộng, hoan lạc rộn
ră reo vui đó như cứ quanh quất đâu đó bên ta trong suốt
cuộc đời. Chẳng khác nào những ǵ thần tiên tốt đẹp nhất đến
với ta trước tiên, thế rồi sau đó bạn ngày càng rơi ch́m vào
sa đọa.
Chính trên cái cơ chế căn bản này mà tất cả các tôn giáo đều
đưa ra cái ẩn dụ về “Sự Sa Ngă”. Sự Sa Ngă bao hàm cái tiền
đề rằng, trước tiên chúng ta ở một vị trí rất cao và cứ lần
hồi bị rơi xuống thấp. Điều này xem ra chẳng có ǵ gọi là sự
tiến hoá. Thế nhưng đây lại là một cuộc tiến hoá! Trước tiên
bạn sống trong một giai đoạn hoàng kim -người Ấn giáo, người
Cơ Đốc giáo, và tất cả mọi tôn giáo tín ngưỡng trên thế gian
này cũng đều nói rằng: thời đại hoàng kim thật sự của con
người, cái thời kỳ Thượng Ngươn đó đă qua đi lâu lắm rồi.
Bây giờ là lúc những tháng ngày rất mực u ám đến với chúng
ta –Kaliyua, thời kỳ Hạ Ngươn- càng ngày sẽ càng đen tối
thêm lên. Từ đâu mà lại có cái ẩn dụ về Sự Sa Ngă? Nó đến từ
cái kinh nghiệm sâu xa trong mỗi con người. Rất mực cơ bản.
Trẻ thơ sống rất mực hạnh phúc. Nó không hề biết đến trách
nhiệm, nó không hề biết đến phân cách, chia ĺa. Hoàn toàn
không bản ngă. Như chiếc bong bóng nằm kia, sẵn sàng. Bạn có
thể cho bơm hơi nóng vào bất cứ lúc nào. Và chúng ta đă làm
công chuyện đó –cái khoảnh khắc mà đứa bé chào đời, chúng ta
đă bắt đầu cho bơm hơi nóng vào cái bong bóng kia. Cũng cùng
khoảnh khắc đó mà đứa trẻ bắt đầu trở thành một cá nhân.
Tất cả những trẻ thơ trông rất giống nhau. Tại sao thế? Tại
v́ chúng không hề có những nét phân biệt. Những khuôn mặt
của chúng chưa hề có đặc tính, chúng chưa hề có nhân cách.
Chúng hầu như gần giống nhau. Đó là lư do tại sao tất cả trẻ
con đều trông rất dễ thương. Chúng chưa trưởng thành trong
nhân cách với những đặc tính khác biệt. Không có cái nhân
cách này chúng hoàn toàn thể nhập, hợp nhất với vạn hữu. Đó
là sự hoà điệu.
Nhưng rồi không sớm th́ muộn, sự hoà điệu này không c̣n nữa.
Chúng ta khởi sự sửa soạn cho chúng bước vào đời. Chúng ta
sẽ bắt đầu cho chúng biết tên tuổi của chúng là ǵ. Chúng ta
sẽ bắt đầu cho chúng biết chúng là ai –là Ấn giáo, Hồi giáo
hay Cơ Đốc giáo… Chúng ta sẽ bắt đầu cho chúng biết rằng
chúng là gái hay trai; bắt đầu áp đặt những ư tưởng lên
chúng, điều kiện hoá chúng và chuẩn bị đưa chúng vào cuộc
sống. Chúng ta sẽ đưa chúng vào trường học, vào trường cao
đẳng và tiếp tục rèn luyện chúng không ngừng.
Toàn bộ nền học vấn của chúng ta bao gồm sự rèn luyện rất
mực tinh vi về cái ngă; đó là lư do tại sao lại có sự tranh
đua trong học vấn: Nó dựa trên khát vọng, tạo ra khát vọng!
Bạn bảo đứa trẻ, “Mày phải đứng đầu lớp nghe. Mày phải là số
một ở trong trường nghe. Mày phải giựt huy chương vàng ở
trường đại học. Đây là những cách thức mày phải học làm thế
nào để trở thành số một. Bài học này sẽ được đem ra áp dụng
suốt đời. Trước tiên là học cái bản đồ rồi suốt đời cứ coi
theo đó mà đi. Bất cứ ở đâu mày cũng phải ráng sức để trở
thành số một.”
Khắc khoải từ đó phát sinh, thống khổ từ đó phát sinh. Và
rồi tiếp theo là bệnh thần kinh.
Từ năm đầu tiên cho đến lúc 7 tuổi, đứa trẻ như một trái
bong bóng chưa căng. Từ 7 cho đến tuổi 14, tuổi thiếu niên
bắt đầu được tiếp hơi. Đó là lư do tại sao lớp tuổi này
thường hay trở chứng, lúc nào cũng sẵn sàng để trả lời
“không”, lúc nào cũng sẵn sàng để đánh nhau, nổi loạn. Từ
trước đến nay đều luôn như thế, không có ǵ lạ đối với lớp
tuổi này. Trải qua bao thời, đây là lớp tuổi gây nhiều rắc
rối. Cái ngă bắt đầu vận hành. Lớp tuổi này muốn nói lên,
“Tôi muốn làm những ǵ tôi thích, theo cách của tôi! Đúng
hay sai không thành vấn đề -Tôi muốn làm chuyện của tôi!”
Chúng ta đă tạo ra t́nh huống đó và rồi chúng ta lại t́m
cách áp chế nó. Chúng ta đă tạo ra cái t́nh huống để cho đứa
trẻ có thể đấu tranh với kẻ khác trong cuộc sống này. Nhưng
rồi chúng cũng quay lại đấu tranh luôn với cả cha mẹ ḿnh!
Đó là vấn nạn! Những kẻ làm cha mẹ dĩ nhiên không muốn đứa
trẻ mang cái bản ngă của chúng chống lại ḿnh –nhưng lấy ai
là kẻ để chúng thực tập nếu không phải là những người thân
cận, gần gũi nhất? Như vậy đă có sự mâu thuẫn ngay trong cơ
chế vận hành. Một đàng th́ họ muốn đứa trẻ chống lại với cả
thế gian này: “Này, hăy ra tranh đua với chúng bạn, với mọi
người! Mang cái nhuệ khí, cái sắc bén của một chiến sĩ ra
-chứng tỏ cho mọi người biết rằng mày không phải là thứ đồ
tồi!” Thế nhưng đứa trẻ học hỏi điều này ngay tại nhà ḿnh.
Và rồi dĩ nhiên, mọi chuyện cũng sẽ được khởi sự từ đây. Y
bắt đầu chống lại bà mẹ, y bắt đầu chống lại ông cha. Người
cha bảo, “Không được hút thuốc!”, y sẽ đi t́m chỗ để hút
thuốc. Người cha bảo, “Đừng có đi xem cái phim đó!”, y sẽ
t́m cách trốn đi để xem cho bằng được.
Chúng ta đang làm công việc đầu độc. Và một khi bạn đang đầu
độc ai đó, bạn không thể tin chắc rằng y sẽ chỉ liệng cái
thuốc độc này ra ngoài mà không phải là liệng ngay vào chính
bạn. Tuổi thiếu niên là tuổi gây nhiều phiền toái, bởi v́
lứa tuổi này bị dằng co giữa hai thái cực đối nghịch. Y biết
rằng tuổi ấu thơ tươi đẹp của ḿnh vẫn c̣n quanh quất đâu
đây. Y chưa rời bỏ nó một cách tuyệt đối. Y vẫn có thể chui
vào, thỉnh thoảng nấn ná lại ở đó. Đôi lúc người ta thấy một
thiếu niên có vẻ giống như một đứa trẻ con trở lại –chơi đùa
với những đồ chơi hồi nhỏ, chạy đi bắt bướm hái hoa hay thu
nhặt vỏ ṣ vỏ ốc trên bờ biển –đó là lúc y lẻn quay trở lại
thời thơ ấu. Lúc đó y thật tuyệt vời. Nhưng rồi y cũng bắt
buộc phải quay trở về với thực tế đời thường v́ y c̣n phải
đến trường, c̣n phải học đủ thứ sử kư, địa dư, toán đố, phải
tranh đua với chúng bạn, và ngày thi đă đến gần. Cứ thế, y
chuyển động ở giữa hai lănh địa; và rồi y trở nên khắc
khoải, thất thường.
Cho đến năm bảy tuổi đứa trẻ rất mực b́nh thường, không có
vấn đề ǵ. Bây giờ th́ vấn nạn khởi dậy: cái ngă đang h́nh
thành, trái bong bóng bắt đầu có h́nh thù –chưa được hoàn
chỉnh lắm nhưng mà đă có nhân dạng. Bây giờ th́ bạn có thể
nhận ra sự khác biệt giữa một thiếu niên này và người khác.
Giới thiếu niên luôn muốn khẳng định nét riêng biệt của
ḿnh. Nếu bạn buộc tất cả đều phải bận một thứ đồng phục
giống nhau, chúng sẽ không bao giờ thích –v́ như vậy chúng
mất đi nét cá biệt của ḿnh. Chúng chỉ bận bộ y phục nào mà
chúng thích. Chúng chỉ muốn những ǵ của riêng chúng. Chúng
muốn có pḥng riêng với bảng hiệu riêng. Chúng khởi sự kư
tên lên những cuốn sách của ḿnh -chữ kư trở thành dấu ấn
của mỗi con người.
Cá tánh xuất hiện ở lớp tuổi thiếu niên. Và điều hầu như
thường xảy ra, nếu bạn chăm sóc một thiếu niên cách đúng
đắn, bạn có thể hoạch định được toàn bộ tương lai của nó. Cá
tánh bắt đầu h́nh thành, những nét cơ bản khởi sự lộ ra –đó
là những ǵ mà một đứa trẻ sẽ nên h́nh nên dạng sau này. Tất
cả mọi khả thể đều có mặt ở đó, một vài cái sẽ được định
h́nh, một vài cái lần hồi sẽ teo lại và biến mất. Nó sẽ trở
thành một nhạc sĩ, một nhà thơ, một họa sĩ, một chính khách
hay một thánh nhân -tuổi thiếu niên là lớp tuổi mà bạn có
thể nh́n vào để xét đoán được. Trước đó th́ ta đành phải bó
tay v́ trái bong bóng chưa được định h́nh, bây giờ th́ hơi
đă được bơm vào. Với tuổi thiếu niên, luôn luôn bừng dậy một
nỗ lực mạnh mẽ để được giải phóng ra khỏi mọi khuôn mẫu, kỷ
cương…
Từ tuổi mười bốn cho đến hai mươi tám có thể được xem như là
nấc thang thứ ba của trái bong bóng, hay là cái bản ngă
-tuổi thanh niên- khi trái bóng được căng đầy hơi. Tuổi mười
bốn mở đầu, một lớp tuổi căng đầy nhựa sống, đây là lúc mà
khả năng t́nh dục của con người bắt đầu chín tới. Không có
loại hơi nào được bơm vào cái ngă nhiều hơn là tính dục. Khi
khả năng này chưa được trưởng thành, bạn vẫn c̣n như thiếu
sót một cái ǵ đó. Cha mẹ của bạn đă có một cái ǵ đó –họ có
thể sinh con đẻ cái mà bạn th́ không. Bạn cảm thấy ḿnh như
bất lực. Đến lớp tuổi mười bốn, một đứa trẻ sẽ không c̣n là
một đứa trẻ nữa –ít nhất là y sẽ không c̣n cho ḿnh là một
đứa trẻ. Từ bên trong, y bắt đầu suy nghĩ về ḿnh như một
người đàn ông, một người đàn ông trưởng thành. Đứa trẻ bắt
đầu được tiếp hơi; tiếp nhận thêm nhiều gia vị cho cái ngă
của ḿnh. Với khả năng t́nh dục trưởng thành, bản ngă bước
vào giai đoạn trổ hoa. Chiếc bong bóng bây giờ đă căng đầy
hơi, nhân cách được định h́nh rơ rệt.
Với lớp tuổi thiếu niên có thể bạn phải nh́n vào thật sâu
mới t́m ra nhân cách, nhưng trên khuôn mặt của lớp tuổi
thanh niên, bạn không cần phải nh́n sâu như thế –tất cả đă
hiện ra ở đó. Với lớp tuổi thiếu niên, người ta thấy phảng
phất một chút tinh thần nổi loạn, nhưng với tuổi thanh niên,
đó là sự cách mạng. Y sẵn sàng để hủy diệt bất cứ cái ǵ. Y
trở nên hủy diệt như thế bởi v́ đây là cách thế duy nhất để
y có thể chứng tỏ rằng ḿnh là một cái ǵ đó. Y chống lại
tất cả mọi nguyên tắc, luật lệ, không đặt niềm tin vào bất
cứ cái ǵ. Y không thích tin tưởng vào bất cứ truyền thống
nào, tín ngưỡng nào. Y chỉ muốn nói một tiếng “Không” dơng
dạc với cha, với mẹ và với cả Thượng Đế, nhà thờ, với Kinh
Thánh, với Gita. Tiếng “KHÔNG” phủ định toàn bộ này được nói
lên với trọn vẹn tâm hồn y. Bản ngă đă bước chân vào trong
một cách thế tuyệt hảo.
Bước vào tầng thứ ba y có cái cảm nhận rằng “Tôi là tôi mà
không phải là ai khác!” Giai đọan này bản ngă đă lên đến tột
đỉnh. Ở thời điểm này, lớp tuổi thanh niên luôn luôn sẵn
sàng để đánh nhau, để nổ tung. Gây hấn, bạo động, tranh đua,
cao vọng, cách mạng -tất cả bắt đầu hoà trộn vào trong
xương, trong máu y.
Tầng thứ tư là lớp tuổi từ hai mươi tám cho đến năm mươi sáu
-lớp tuổi trung niên -chiếc bong bóng đă phồng lên vượt khỏi
cái khả năng tự nhiên của nó. Cái khả năng tự nhiên này đă
được đạt đến vào lứa tuổi hai mươi tám, đó là mức xa nhất mà
cái bong bóng có thể vươn tới. Trong khoảng từ hai mươi tám
đến năm mươi sáu, nó bắt đầu vượt khỏi cái mức giới hạn của
ḿnh. Thế là cao áp huyết! Đây là những tháng ngày khó khăn
nhất trong đời người.
Cho đến lứa tuổi hai mươi tám, bạn đă được dạy dỗ để bơm
phồng cái ngă của ḿnh lên ngày một nhiều hơn và bạn tiếp
tục làm chuyện đó không ngừng. Nó đă trở thành như một tập
quán. Trong suốt hai mươi tám năm bạn chỉ thực hành có một
việc duy nhất: bơm phồng cái bản ngă –thông qua học vấn,
giáo dục, và điều kiện hoá. Bây giờ nó đă trở thành như một
thói quen thường nhật: bạn cứ việc tiếp tục bơm hơi vào mà
không hề nghĩ đến cái sức chứa giới hạn của chiếc bong bóng.
Bạn không ngừng cho hơi vào thêm, thêm măi –không áp huyết
cao thế nào được! Thế là vào một thời điểm nào đó trong
khoảng hai mươi tám và năm mươi sáu bạn bắt đầu bị cao máu,
trụy tim. Ở một lúc nào đó giữa hai thời điểm này bạn bắt
đầu t́m đến chuyên gia tâm lư trị liệu, bạn khởi sự cảm thấy
rúng động, rằng tất cả mọi chuyện có vẻ như không xuôi chèo
mát mái chút nào như bạn từng trông đợi, hay ít nhất là như
những ǵ đă từng đến với bạn cho đến cái lớp tuổi hai mươi
tám. Bây giờ th́ h́nh như có điều ǵ đó trục trặc. Mọi
chuyện có vẻ như không ổn.
Bạn đă thành công trong cuộc đời. Bạn có đủ tiền tài, danh
vọng, được mọi người tôn kính, thế nhưng bây giờ bạn như tan
biến vào trong những cái đó. Bạn đang đánh mất đi con người
thực của ḿnh, mất đi sự an b́nh, yên nghỉ. Bạn ở trong cơn
sốt, khủng hoảng, khủng hoảng cùng cực. Đây là khoảng thời
gian khó khăn nhất trong đời. Đây là giai đoạn mà con người
bắt đầu ốm đau cả tinh thần lẫn thể xác. Khắc khoải lo âu,
buồn khổ, những bệnh hoạn tâm lư cùng với đủ mọi triệu chứng
tâm thần khác đến với con người. Đây là giai đoạn thứ tư.
Giai đoạn thứ năm bắt đầu từ tuổi năm mươi sáu cho đến một
trăm mười hai, trái bóng đă căng phồng đến cực điểm. Nó đang
ở bên bờ vực của nổ tung, bất cứ lúc nào. Tất cả như đă sẵn
sàng, chỉ cần thêm một chút hơi nữa là trái bóng nổ tung.
Không c̣n khả năng căng phồng nữa. Đây là khoảng thời gian
mà người ta bắt đầu nghĩ về cái chết và đôi lúc mong cầu cho
cái chết mau đến. Không phải chỉ suy nghĩ mà người ta nhén
nhum một thứ hy vọng rằng, “Cái chết sẽ đến và trút bỏ cho
tôi tất cả cái gánh nặng khổ nhọc này.”
Và tiếp đến là giai đoạn thứ sáu: Trái bóng nổ tung. Từ giai
đoạn này, hai khả năng –đây là giai đoạn thứ bảy- có thể xảy
ra: Đông phương và Tây phương. Cái khả năng phương Tây là:
bạn chết và rồi tái sanh trở lại như một trái bóng chưa được
bơm hơi trong một cái bào thai nào đó. Cái chết là khả năng
thứ bảy nếu như ngành Tâm lư học phương Tây được cho phép
nói lên điều này. Nếu không có một cái ǵ đó giống như là
tôn giáo, tín ngưỡng can dự vào th́ từ giai đoạn thứ sáu,
giai đoạn bảy được khai sanh một cách tự động. Bạn chết ở
đây, bạn chỉ hết một kiếp sống, bạn tái sanh trở lại trong
một bào thai -lại trở thành một chiếc bóng chưa được bơm
hơi- và bắt đầu một chu kỳ cũ, một sự lập lại y như cũ, cũng
cùng một lối ṃn.
Đây là điều mà ở Ấn Độ chúng tôi gọi là cái ṿng trầm luân
sinh tử -samsara, cơi ta bà. Mỗi cái chết lại mang
bạn trở lại trần gian lần nữa và rồi bạn bắt đầu trở lại
cùng với một tṛ chơi cũ! Một cuộc chơi được tái diễn cả đến
triệu lần! Và bạn cứ tiếp tục cắm cúi măi vào cuộc chơi …
một tṛ chơi hoàn toàn giống nhau, lần này đến lần khác. Thế
nhưng, những ai có nhận thức và thông minh, họ bắt đầu tĩnh
thức. Họ nh́n thấy toàn bộ cuộc chơi vô nghĩa và vô ích này.
Có mục đích ǵ đâu? Tại sao lại cứ phải như cái bánh xe quay
tṛn măi? Cáí ṿng luân hồi tử sanh lẩn quẩn đó?
Thế nên mới có cái khả năng thứ hai, cái khả năng phương
Đông: hoặc là bạn chết -bạn nổ tung và tái sanh trở lại;
hoặc là bạn không chết –trái bóng không hề nổ tung ra. Nhận
thấy được toàn bộ tính chất phi lư của cái ngă, bạn thư giản
buông thả, bằng cách châm cho chiếc bóng x́ hơi. Cái đó tôi
gọi là con đường hành giả -bạn chích vào trái bóng. Hơi sẽ
thoát ra ngoài; trái bóng thu nhỏ lại, trở về nguyên vị buổi
đầu như lúc bạn c̣n là một hài nhi.
Đây là thời kỳ thơ ấu thứ hai: Bạn lại được tái sanh trở
lại. Không phải từ cái bào thai của ai đó, từ kiếp đời của
ai đó –nhưng ngay bây giờ và tại đây. Bạn đă từ giă cái ṿng
quay sinh tử chóng mặt. Cái ṿng lẩn quẩn này đă kết thúc.
Không c̣n bất cứ cái bào thai nào cần thiết cho y nữa; y đă
trở thành cái bào thai cho chính ḿnh. Y hồn nhiên trở lại.
Cỏ cây lại muôn hồng ngh́n tía và mặt trời lại nhảy múa reo
vui. Vạn pháp lại tưng bừng lễ hội. Thượng Đế lại bước xuống
trần gian. Y đang sống trong vườn địa đàng. Y không cần phải
đi đến một nơi chốn nào khác! Một cách đơn giản, y chỉ buông
bỏ cái bong bóng kia, chiếc bong bóng đă tạo ra đủ mọi thứ
khổ nạn.
Đây là sự khai sanh của một tâm thức mới; không phải một xác
thân mới mà là một linh hồn mới -không phải là một cơ chế
mới mà là sự khai sanh của một sinh thể mới; không phải là
một ngôi nhà mới nhưng là sự thay đổi kẻ ngụ cư. Đây là sự
chuyển hoá.
Như thế đó, có hai khả năng xảy ra ở tầng bậc cuối cùng. Tuy
nhiên nếu bạn được giáo dục liên tục theo cách thế phương
Tây, theo con đường duy vật chất, và vị ngă, th́ sẽ rất khó
để cái khả năng thứ hai có thể xảy đến cho bạn.
Thế nên ở phương Đông chúng ta đă và đang làm một chuyện xem
ra rất mực nghịch lư, chỉ một chuyện thôi: đó là, giúp cho
kẻ mới đến trở thành vị ngă, nhưng đồng thời bên cạnh đó
chúng ta cũng không ngừng nhắc nhở y rằng cái ngă không phải
là mục tiêu hướng đến–đó có thể là một tṛ chơi hứng thú
nhưng phải nên t́m cách thoát ra. Chúng ta dạy cho y về cái
ngă nhưng đồng thời cũng dạy cho y về vô ngă. Ta cho y đủ cả
đôi cánh để y có khả năng thay đổi hướng bay bất cứ lúc nào
y muốn. Y có thể đổi hướng bất cứ thời điểm nào y muốn. Trái
bóng có thể được chích x́ hơi bất cứ lúc nào. Chúng ta dạy
cho y nghệ thuật để chích vào trái bóng.
Tại phương Tây bạn chỉ được dạy một điều duy nhất –làm thế
nào để bơm hơi thêm vào trái bóng. Và nếu đôi lúc bỗng nhiên
có những lổ thủng x́ hơi tự động xảy ra, bạn được chỉ dạy
cách thức để vá chúng lại. Cái gọi là ngành Tâm lư học của
bạn không là ǵ khác hơn … một cái tiệm sửa xe. Khi nào
chiếc xe hơi của bạn có vấn đề, bạn mang nó lại tiệm, và ở
đây người thợ máy sửa chữa để cho nó hoạt động b́nh thường
trở lại. Y phục hồi lại chức năng vận hành cũ.
Cái giường bệnh của nhà tâm lư trị liệu cũng chẳng khác ǵ
cái tiệm sửa xe. Bất cứ lúc nào có vết thủng trong lối sống
của ḿnh, lập tức bạn chạy đi kiếm nhà tâm lư trị liệu nhờ
họ bao cái vết thủng này lại để bạn có thể tiếp tục bơm hơi
vào.
Cái phương cách của phương Đông, tâm lư học của chư Phật, là
bất cứ lúc nào vết thủng xảy ra, nên cảm nhận niềm hạnh phúc
đó. Thiện tai! Hăy cứ để cho trái bóng x́ hơi! Tuy nhiên nên
nhớ rằng, điều đó không có nghĩa là chúng ta không muốn cho
bất cứ ai trưởng thành trong cái ngă, mà trước tiên bạn phải
lớn dậy cùng với nó –đó là một bộ phận tự nhiên của sự
trưởng thành.
Thế nên nếu bạn đă đặt ra câu hỏi này với tôi, th́ đây là
lời đề nghị: Đến cái tuổi năm mươi sáu … đó là tuổi trung
niên nếu chúng ta xem tuổi thọ của đời người nằm trong
khoảng từ một đến một trăm mười hai tuổi. Nhà du già cho
rằng đó là tuổi thọ tự nhiên của con người, ít nhất là một
trăm mười hai tuổi, nếu như ta biết sống đúng cách mỗi người
đều có khả năng sống đến mức tuổi này. Nếu năng lực của đời
sống chuyển động đúng hướng, trải qua bao thời đại, theo các
nhà du già, một trăm mười hai tuổi là cái mức giới hạn tự
nhiên của đời người. Nếu ta chết sớm hơn, tức là đă có điều
ǵ đó không ổn xảy ra -về thể xác hoặc tinh thần, về cách ăn
uống hoặc do xă hội, một cái ǵ đó không ổn. V́ lẽ đó mà
chúng ta đă không hoàn tất được cái tiến tŕnh tự nhiên.
Tuổi năm mươi sáu, như thế, chỉ là một cái lằn ranh ở giữa.
Đó là lư do tại sao Ấn giáo cho rằng sau tuổi năm mươi, bạn
bắt đầu nghĩ đến con đường hành giả, tu hành, xa lánh cuộc
đời. Nhưng đến tuổi bảy mươi lăm, suy nghĩ sẽ chẳng c̣n giúp
ích ǵ: Bạn chỉ c̣n việc thực hiện một bước nhảy thôi!
Tuy nhiên chúng ta đă chuẩn bị ngay từ lúc đầu tiên. Có phải
chúng ta nói rằng: Có một cái bản ngă mạnh nhưng đồng thời
phải có một thứ khác không phải là cái ngă, cũng mạnh mẽ
tương tự để cho khi cái ngă này trở thành quá lớn, bạn cũng
có thể liệng bỏ nó dễ dàng. Như vậy, hăy để cho cái sinh thể
của bạn cũng mạnh mẽ như thế. Một sinh thể mạnh mẽ cần thiết
cho việc liệng bỏ một cái bản ngă mạnh mẽ.
Tại phương Tây bạn chỉ được dạy làm cho lớn mạnh cái ngă
này. Đến một lúc nó trở thành mạnh mẽ quá mức mà bạn lại quá
bất lực không thể làm được ǵ với nó và cũng không thể liệng
bỏ nó được.
Chẳng hạn như, bạn được dạy dỗ phải suy tưởng như thế nào
nhưng lại không được dạy cách làm thế nào để không suy
tưởng. Thế nên sự suy tưởng ngày càng trở nên rất mực thiện
xảo, rất mực thuần lư, rất mực tập trung. Cho đến một ngày
bạn muốn dừng lại nhưng không dừng được nữa –cái sinh thể
của bạn quá đổi bất lực. Bạn đă trút toàn bộ nguồn năng lực
của ḿnh vào suy tưởng và cái sinh thể của bạn nay đă hoàn
toàn cạn kiệt. Tên nô lệ mà bạn đă bỏ công huấn luyện bây
giờ đă trở thành ông chủ. Cũng chẳng khác ǵ bạn bỏ đói ông
chủ để không ngừng nuôi dưỡng tên nô lệ. Ngày một ngày hai,
tên nô lệ nhận ra rằng bạn chẳng là cái ǵ cả. Tại sao nó
lại để yên cho bạn ngồi chễm chệ trên ngai vàng? Y phải
quẳng bạn đi thôi và leo lên ngồi ở đó và bạn đành phải bó
tay.
Bạn đă nhận ra chuyện này không biết bao nhiêu lần. Mỗi đêm
khi leo lên giường ngủ, những ư tưởng cứ tiếp tục theo đuổi
bạn không ngừng. Bạn van nài chúng, “Thôi, làm ơn ngưng
lại!” Thế nhưng chúng có dừng lại đâu, chúng không nghe lời
bạn một chút nào, chúng mặc xác bạn. Và chúng cứ việc tiếp
tục, tiếp tục và tiếp tục.
Vâng, dạy cách suy tưởng là một điều tốt nhưng dạy cách làm
thế nào để không suy tưởng lại càng tốt hơn! Như thế cái suy
tưởng sẽ luôn là kẻ nô lệ và người suy tưởng vẫn luôn là ông
chủ. Cũng thế, có cái ngă không hẵn là một điều xấu, bởi v́
không có nó trong đời sống bạn sẽ không có xương sống làm
điểm tựa. Bạn sẽ bị kẻ khác nghiền nát. Không có cái ngă,
trong đời sống bạn chỉ là thứ ốc mượn hồn, bạn sẽ bị lợi
dụng, khai thác, hành hạ, áp bức. Bất cứ ai, bất cứ cái ông
Hitler nào cũng sẽ trở thành chủ chăn của bạn và bạn biến
thành một con cừu non. Không. Không thể như vậy, điều đó
không tốt. Bạn nên được dạy cách nuôi dưỡng cái ngă nhưng
đồng thời, điều quan trọng và ư nghĩa hơn, bạn cũng được dạy
cách làm thế nào để trong bất kỳ khoảnh khắc nào bạn muốn
tuyệt thông với cái ngă của ḿnh, bạn có thể cắt đứt ngay
lập tức. Bất cứ lúc nào bạn muốn chích vào quả bóng bản ngă
này, bạn có thể thực hiện được ngay. Bất cứ lúc nào bạn muốn
dẹp bỏ trái bong bóng này, bạn có thể quẳng nó vào một xó
xỉnh nào đó.
Cuộc hành tŕnh hướng ngoại cần đến cái ngă, cuộc hành tŕnh
hướng nội cần đến vô ngă. Khi bạn đang đấu tranh, cái ngă
rất cần thiết. Người chiến sĩ cần đến cái ngă, bậc thánh
nhân cần đến vô ngă. Thế nhưng đời sống không phải chỉ toàn
là chuyện đấu tranh. Nếu như vậy, đời sống quả rất vô nghĩa.
Có những giây phút phỉ lạc không đến từ đấu tranh mà đến từ
thư giản, buông xả. Thế nhưng cái ngă th́ không bao giờ cho
phép bạn thư giản; nó luôn giữ bạn trong trạng thái căng
thẳng. Và như thế, t́nh trạng căng thẳng này đă hủy diệt bạn
-cả thể xác lẫn tâm hồn, tất cả đều bị hủy diệt bởi áp lực,
căng thẳng.
Bạn hỏi tôi: Làm thế nào để tôi có thể hành nghề trị liệu
mà không bị cái ngă của ḿnh xen vào?
Tại phương Đông, lối tiếp cận của chúng tôi là, người làm
công việc tâm lư trị liệu không cần phải làm ǵ cả. Nhà tâm
lư trị liệu chỉ là một phương tiện chuyển tải năng lượng của
Thượng Đế. Y chỉ có mặt ở đó như một chiếc ống trúc rỗng để
Thượng Đế có thể đi ngang qua. Người điều trị, như thế, phải
trở thành như một cái cầu nối, hành lang.
Bệnh nhân là một con người -dưới mắt nh́n phương Đông- đă
đánh mất sự tiếp xúc với Thượng Đế, Chân Như. Y đă trở nên
quá vị kỷ nên không c̣n giữ được mối liên hệ này. Y đă dựng
lên cả một bức Vạn Lư Trường Thành bao quanh ḿnh nên không
c̣n biết đến Thượng Đế, tổng thể là ǵ. Y hoàn toàn bị cắt
đứt tất cả mọi gốc rễ, cội nguồn đời sống. Đó là lư do tại
sao y ốm đau bệnh hoạn –tinh thần lẫn thể xác hay trên một
phương diện nào đó. Bệnh hoạn có nghĩa là y đă lạc mất gốc
nguồn. Và người ta trông chờ người chữa bệnh, nhà tâm lư trị
liệu ở phương Đông, tái lập lại mối quan hệ này cho y. Y
đánh mất cội nguồn, nhưng bạn là người c̣n giữ mối dây liên
lạc.
Bạn nắm lấy tay y. Y đang ẩn ḿnh ở sau bức tường kia. Cứ để
cho y trốn ở đó. Bạn vẫn có thể nắm lấy tay y qua một cái lỗ
nhỏ trên bức tường cơ mà … nếu như y tin cậy bạn. Y đă không
thể tin cậy ở một ông Thượng Đế nào, ngay cả không biết
Thượng Đế có nghĩa là ǵ. Thế nhưng y tin cậy nhà trị liệu,
có thể nắm chặt lấy bàn tay ông ta. Nhà tâm lư trị liệu hoàn
toàn rỗng không, hoà điệu với Thượng Đế và từ đó nguồn năng
lượng bắt đầu tuôn chảy. Cái năng lượng đó vô cùng sinh
động, có khả năng trẻ trung hoá đến mức không sớm th́ muộn
nó huỷ diệt tất cả mọi bức Vạn Lư Trường Thành bao quanh
bệnh nhân, từ đó y có thể hé mắt nh́n vào vô ngă. Chỉ cái
thoáng nh́n này là đủ để làm cho y khoẻ mạnh, hợp nhất mà
không là cái ǵ khác.
Thế nên nếu nhà tâm lư trị liệu là một người duy ngă, chuyện
này không thể nào xảy ra. Cả hai đều là những tù nhân. Những
nhà tù của họ có thể khác nhau, nhưng họ chẳng giúp ích ǵ
được cả.
Toàn bộ phương cách tiếp cận của tôi về trị liệu là, nhà tâm
lư trị liệu phải trở thành một công cụ của Thượng Đế. Tôi
không hề phủ nhận cái kiến-thức-làm-thế-nào. Phải hiểu biết
về cái kiến-thức-làm-thế-nào! –nhưng đồng thời biến nó thành
phương tiện sẵn sàng cho Thượng Đế dùng tới. Học hỏi về
ngành tâm lư trị liệu. Học hỏi tất cả mọi phương thức trị
liệu. Hiểu biết tất cả những ǵ có thể hiểu biết được, nhưng
không bám chặt vào đó. Cứ để nó ở đó và để cho Thượng Đế sẵn
sàng thông qua bạn. Hăy để cho Thượng Đế xuyên suốt qua toàn
bộ cái kiến-thức-làm-thế-nào của bạn. Hăy để Ngài là cội
nguồn của trị liệu, hàn gắn vết thương. Đó là những ǵ mà ta
gọi là thương yêu.
Thương yêu làm thư giản kẻ khác. Thương yêu mang lại niềm
tin cậy. Thương yêu là cơn mưa tắm mát tha nhân, hàn gắn
những vết thương nhân thế.
Câu hỏi thứ hai (phần nào liên hệ đến câu hỏi thứ
nhất):
Có thể nào tách rời sự lành mạnh tâm linh ra khỏi cái
nh́n mang màu sắc tôn giáo đối với thế gian?
Không. Chỉ một phần thôi. Là một sinh thể, con người có ba
b́nh diện: thân, tâm và linh hồn. Cái tâm nằm ở giữa, nó là
chiếc cầu nối. Một nửa bao gồm thân xác, c̣n một nửa kia là
linh hồn. Thế nên nếu bạn liệng bỏ hoàn toàn cái chiều kích
tôn giáo, cái tâm sẽ không bao giờ là một tổng thể nguyên
vẹn, nó sẽ luôn luôn chỉ c̣n một nửa, một cái ǵ đó sẽ bị
mất đi.
Đó là những ǵ mà Carl Gustav Jung nhận ra trong những năm
cuối của đời ḿnh. Chắc chắn là ông ta đă chữa trị cả hàng
ngàn bệnh nhân. Và rồi cuối cùng ông ta đă phải đi đến khẳng
định: “Đây là nhận xét của tôi: rằng, cái tuổi bốn mươi hai
h́nh như mang lại một cái ǵ đó mới mẻ trong đời sống của
con người. Cũng giống như t́nh dục đi vào đời người ở lớp
tuổi mười bốn, tín ngưỡng bước vào ở lớp tuổi bốn mươi hai.
Tất cả những người có vấn đề sau cái tuổi bốn mươi hai, phần
nào đó những khổ đau của họ bắt nguồn v́ thiếu vắng chiều
kích tâm linh, tôn giáo.” Đó là quan sát, nhận định của
Jung. Bằng cách này hay cách khác, con người cần tái lập lại
mối quan hệ với Thượng Đế. Có thể họ không hề biết đến
chuyện này thế nhưng cái vấn nạn căn bản của họ là ở đó. Nó
phải ở đó mà không nơi nào khác.
Đời sống có hai phần: sự sống và cái chết. Khi bạn c̣n trẻ
bạn đầy tràn sự sống, bạn gắn chặt với sự sống. Bạn không hề
quan tâm đến cái chết. Thế nhưng khi bạn khởi sự tiến gần
đến cái chết, một hôm nào đó bạn vượt qua biên giới của sự
sống và đi vào biên giới của cái chết. Lúc đó bạn bắt đầu
suy nghĩ, chiêm nghiệm về cái chết. Và người ta không c̣n
một phương cách nào khác để giải quyết nỗi sợ chết ngoại trừ
tôn giáo, tín ngưỡng. Nếu bạn không thể giải quyết được
chuyện này, nó sẽ không ngừng làm bạn rúng động, run sợ; nó
sẽ không ngừng xâu xé trái tim bạn. Nó trở thành một vết
thương. Bạn có thể t́m cách trốn tránh nó, không dám nh́n
thẳng vào nó. Bạn có thể để cho cái tâm của ḿnh đầy ắp bởi
một ngàn lẻ một thứ chuyện. Bạn có thể không nghĩ đến nó một
cách ư thức thế nhưng trong vô thức cái chết đang tiến đến
gần hơn, và thế là toàn bộ đời sống của bạn cũng mất dần đi
ư nghĩa.
Một ngày nào đó ở giữa khoảng đời này bỗng dưng cái chết trở
nên có ư nghĩa. Cái khoảnh khắc mà bạn nhận ra điều này, bạn
không thể nào không công nhận cái chiều kích tín ngưỡng, tâm
linh. Tôn giáo hiện hữu là do bởi cái chết.
Chủ nghĩa duy vật có thể hoàn toàn rất mực OK nếu như không
có mặt cái chết, và như vậy, cũng sẽ không có nhu cầu tín
ngưỡng tôn giáo. Nếu chỉ có sự sống mà không có cái chết,
th́ lúc đó chủ nghĩa duy vật sẽ là tất cả, lúc đó những ông
Charvaka, Epicurus, Karl Marx sẽ là những ông Phật sống. Và
rồi sẽ không c̣n ǵ khác. Nếu chỉ có sự sống, th́ đâu có c̣n
ai bận tâm điều ǵ nữa? Nếu bạn sẽ sống vĩnh viễn ở trên cơi
trần gian này, đâu có ai c̣n phải quan tâm đến phẩm chất của
đời sống làm ǵ, hay những vấn đề sâu xa hơn? Thế th́ chỉ cứ
việc tiếp tục mà hưởng thụ thôi! Lúc đó th́ “Ăn, nhậu, vui
chơi thoải mái” sẽ là thánh kinh duy nhất. Chẳng ai cần đến
những Vệ-Đà hay Kinh Thánh làm ǵ!
Thế nhưng cái chết xuất hiện. Và bởi v́ cái chết có mặt, Đức
Phật trở nên quan trọng, Mahvir trở nên quan trọng, Chúa
Giêsu trở nên quan trọng. Những vị này đă cho bạn cái thị
kiến vượt ra ngoài cái chết, vượt khỏi cái chết, chế ngự cái
chết. Tôn giáo tín ngưỡng không là ǵ khác hơn một cánh cửa
để thanh thoả với cái chết.
Tâm thức sẽ không thể nào khoẻ mạnh thực sự nếu như không
mang cái nhăn quan tôn giáo về thế gian. Như thế sẽ là một
cái nh́n thiên lệch. Bạn không phải chỉ bao gồm thân xác mà
thôi, thế nên một cái nh́n thuần túy trên căn bản duy vật sẽ
không bao giờ thoả măn bạn. Bạn cũng không phải chỉ là tâm
thức, thế nên nếu chỉ khỏe mạnh về mặt tâm lư cũng sẽ chẳng
giúp ích ǵ. Bạn có phần tâm linh, tinh thần. Nó là trung
tâm, là cốt lơi. Nếu cái phần này bị bỏ đói, bỏ khát, sự đói
khát đó bằng cách này hay cách khác sẽ tác động lên các mặt
tâm sinh lư con người. Nó sẽ xuất phát từ cái gốc, ṛ rỉ ra
như chất độc, và rồi bạn làm bất cứ chuyện ǵ, bạn vẫn luôn
cảm thấy mất mát một cái ǵ đó, một cái ǵ đó có ư nghĩa sâu
sắc.
Đó là những ǵ mà chủ nghĩa duy vật phương Tây đang gặp
phải. Họ có đủ mọi thứ trong tầm tay. Thế nhưng cái ư nghĩa
đă mất đi, vầng hào quang, cái chân giá trị không c̣n nữa.
Cái linh hồn đang mất đi. Và Chúa Giêsu có nói rằng: “Ngươi
có thể được cái ǵ, cho dù tất cả thế gian này nếu như mất
đi cái linh hồn?”
Câu hỏi thứ ba:
Tại sao Ngài không đưa ra một chứng cớ nào về sự hiện hữu
của Thượng Đế?
Tại sao lại là tôi nhỉ? Nếu như Thượng Đế không muốn tự ḿnh
đưa ra bất cứ chứng cớ nào th́ tại sao lại phải là tôi?
Thượng Đế vẫn ở trong t́nh trạng không được xác minh bởi một
vài lư do. Mọi người đều phải tự chứng minh lấy bằng kinh
nghiệm của riêng ḿnh. Nếu như Thượng Đế được xác minh th́
đó không c̣n là Thượng Đế nữa. Nếu Thượng Đế được xác minh
rơ ràng như một cục đá ở ngoài kia, đó sẽ không phải là
Thượng Đế.
Thượng Đế là một tiềm năng, một khả thể. Thượng Đế là một
hứa hẹn. Nếu như Thượng Đế có thể được xác minh ngay bây giờ
và tại đây và tôi có thể đặt Thượng Đế lên bàn để tất cả các
bạn đều có thể khảo sát, khám nghiệm, phân tích và giao dịch
với ông ta, Ngài sẽ không c̣n là một Thượng Đế nữa. Ngài đă
trở thành một đồ vật. Bất cứ cái ǵ có thể minh chứng được
đều là một đồ vật. Thượng Đế không phải là một đồ vật.
Thượng Đế không thể được chứng minh.
Tuy nhiên tôi cũng không hề nói rằng bạn không thể chứng
minh -tất cả mọi người đều có thể chứng minh do ḷng ước
muốn của riêng ḿnh! Nhưng không ai có thể chứng minh cho
bất cứ ai khác. Mỗi người đều phải tự thực hiện lấy một cuộc
hành hương cho chính ḿnh. Thượng Đế được minh chứng đối với
tôi! Thượng Đế chỉ hiện hữu cho tôi – không phải cho
bạn, cũng không phải cho đám cây này. Thượng Đế hiện hữu.
Không h́nh không tướng. Và bạn là tất cả mọi h́nh tướng mà
Thượng Đế thể hiện. Điều đó đă được minh chứng đối với tôi.
Nó cũng có thể trở thành một kinh nghiệm thực chứng đối với
bạn. Tuy nhiên bạn không thể vay mượn cái đó ở tôi và tôi
cũng không thể mang nó ra cho bạn. Điều này sẽ không bao giờ
làm cho con người thoả măn.
Mỗi một cá nhân phải chứng nghiệm lấy Thượng Đế không biết
bao nhiêu lần. Tôi đoan chắc như thế. Và khi chính bạn chứng
nghiệm, chính bạn đối mặt với Thượng Đế, chính bạn cảm nhận
điều này, Thượng Đế được minh chứng. Thế nhưng điều này
không có nghĩa là Ngài biến thành một đồ vật, một đối tượng
khách quan. Ngài vẫn mang tính chủ quan, vẫn là cái kinh
nghiệm nội tại thẳm sâu nhất của bạn. Thượng Đế, như thế, là
kinh nghiệm riêng tư cá nhân, không bao giờ có thể trở thành
công cọng.
Đức Phật đă thực chứng, Ramakrishna, Raman cũng thế -tuy
nhiên họ không thể kéo lôi Ngài ra giữa chợ. Biết bao nhiêu
bhaktas, bao nhiêu tín hữu đă thực chứng?! Thế nhưng
họ cũng không thể thuyết phục Thượng Đế rằng, “Một ngày đẹp
trời nào đó, xin làm ơn bước ra giữa chợ cho mọi người trông
thấy. Như vậy là tuyệt lắm, mọi người rồi sẽ trở thành tín
ngưỡng thuần thành hết.” Nhưng Thượng Đế đâu có lắng nghe
điều này. Ngài biết xa hơn. Rằng như vậy có nghĩa là không
c̣n vấn đề tín ngưỡng nữa. Một khi Thượng Đế biến thành một
hiện tượng công cọng, mọi chuyện cũng kết thúc từ đây.
Bạn không thờ phượng một đồ vật. Bạn không thể thờ phượng
một đồ vật! Đồ vật chỉ để dùng, không phải để thờ phượng.
Nếu Thượng Đế được minh chứng như bao nhiêu đồ vật khác, như
vậy có nghĩa là bạn sử dụng Ngài! Sử dụng một ngàn lẻ một
cách khác nhau. Bạn ra lệnh, “Làm cái này cho tôi! Làm cái
kia cho tôi! Biến nước thành dầu lửa đi! Biến đá thành bánh
ḿ đi!” Bạn sẽ biến Thượng Đế thành công cụ thôi và rồi bạn
sẽ nổi giận, sẽ than phiền, sẽ luôn luôn la lối, trách móc
Ngài. C̣n ǵ nữa? Sẽ biểu t́nh phản đối, sẽ tấn công,… bạn
sẽ làm những chuyện đại loại như thế.
Thượng Đế không phải là một vật thể được chứng minh bởi v́
Thượng Đế không phải là một đồ vật. Chỉ những đồ vật mới có
thể minh chứng được. Tôi có thể chứng minh rằng đây là một
ḥn đá ở trong bàn tay tôi. Nhưng làm thế nào tôi có thể
chứng minh được ḷng thương yêu của tôi đối với bạn trong
đôi mắt ḿnh? Sự thương yêu không phải là một ḥn đá, nó
không thể được xác minh. Chỉ có những ai trong cùng tần số
với tôi sẽ nhận biết điều này. Chỉ những ai sẵn sàng bước đi
cùng với tôi mà không cần đến, không đ̣i hỏi bất kỳ chứng cớ
nào ngay tự buổi đầu, những người sẵn ḷng tin cậy vào tôi
-họ sẽ hiểu. C̣n nếu như bạn đặt vấn đề, “Trước tiên hăy cho
chúng tôi bằng chứng cái đă rồi chúng tôi sẽ tin theo,” điều
đó không thể nào có được.
Tôi chỉ là người làm cho cánh cửa mà từ đó Thượng Đế trở
thành một hiện tượng được minh chứng ở trong tầm tay bạn,
nhưng nên nhớ rằng Thượng Đế không bao giờ biến thành một
hiện tượng công cọng mà là chuyện riêng tư cá nhân. Bạn có
thể bước vào bên trong cánh cửa, nh́n ngắm, cảm nhận và thể
nhập cùng Thượng Đế, nhưng khi bước ra ngoài, bạn cũng sẽ
ngây ngô trở lại thôi. Ngây ngô như là tôi đây. Bạn sẽ không
thể nào thốt lên được bất cứ lời nào về Ngài. Bạn có thể nói
ra cả một ngàn lẻ một thứ chuyện, nhưng sẽ không có bất cứ
cái nào là xác thực về Ngài. Sẽ chỉ là chuyện ḷng ṿng mà
thôi.
Tôi có thể nói về cách thế mà tôi đạt đạo. Tôi có thể hát
lên những ca khúc tuyên xưng đạo lộ tuyệt vời, nói về những
kỳ hoa dị thảo, chim chóc hát ca trên con đường đi đến đó,
thế nhưng đó không phải là nói về Thượng Đế. Tôi có thể nói
đến niềm cực lạc đạt đến thông qua Thượng Đế, nhưng cũng
không phải là sự diễn tả về Ngài. Tôi có thể mô tả niềm hân
hoan, an lạc đă đến với tôi như thế nào, nhưng đây cũng chỉ
là nói về một cái ǵ đó mà không phải là Thượng Đế.
Không cách ǵ có thể xác định Thượng Đế. Ngài vẫn luôn vuột
khỏi tầm tay, không thể nắm bắt.
Mà điều quan trọng hơn, chứng minh Thượng Đế là một việc làm
hoàn toàn vô ích, bởi v́ ngay chính công việc này là đủ để
làm cho người ta xa lánh tôn giáo, tín ngưỡng. Tín ngưỡng
xuất phát từ niềm tin, không phải từ bằng chứng. Hăy nhận
thức sâu sắc về vấn đề này.
Niềm tin tôn giáo không hề là một niềm tin thuần lư, nếu
không nói là phi lư. Nó không xuất phát từ bằng chứng. Bằng
chứng bao hàm ư nghĩa rằng lư trí của bạn đă được thoả măn.
Khi nó đă được hài ḷng bạn không được phép vượt ra ngoài.
Trong khi đó tín ngưỡng là một nỗ lực vượt ra ngoài lư trí,
ra ngoài tâm thức, kiến thức. Thế nên không thể có chuyện
bằng chứng ở đây. Như vậy th́ các vị này -Đức Phật, Chúa
Giêsu, Mohammed- đang tiếp tục làm những chuyện ǵ đây? Các
ngài tiếp tục làm công việc lôi cuốn, quyến rũ bạn đến một
cái ǵ đó rất mực phi lư. Các ngài tiếp tục rao mời một cái
ǵ đó mà không hề có bằng cớ chứng minh. Thế rồi vẫn có một
số người can đảm chịu mua những món hàng này, những ư tưởng
này và thực hiện một bước nhảy. Chính cái bước nhảy này
Thượng Đế, Chân Như đă được minh chứng! Trước đó th́ vô
phương. Bạn phải tự ḿnh nếm lấy cái mùi vị Thượng Đế.
Tôi đang đọc R. H. Blyth. Đây là một thi hào, và c̣n hơn thế
nữa, ông ta là một nhà mỹ học siêu hạng. Một người có tâm
hồn rất mực thẩm mỹ, rất mực nhạy bén, đặc biệt là với
Thiền, thơ Thiền –hài cú- trên thế giới này tưởng
không có ai có thẩm quyền hơn ông ta về lănh vực này.
Ông ấy viết rằng: “Trong suốt cuộc đời ḿnh, tôi đă được
người ta đặt ra không biết bao nhiêu câu hỏi về các mặt thi
ca, tôn giáo, đời sống và tôi cũng đă đáp lại một số lượng
tương xứng những câu trả lời, thế nhưng tôi đă không bao giờ
-xin được lập lại điều này- không bao giờ làm thoả măn được
bất cứ một người nào đă nêu câu hỏi với tôi.” Ông ta cho
biết, “Có đến hàng ngàn lần, những câu hỏi được đặt ra và
tôi đă trả lời họ một cách rất công phu nhưng không bao giờ,
tôi lập lại, không bao giờ có một cá nhân nào thoả măn cả.
Tại sao vậy?” Vâng, người ta sẽ không khỏi nghĩ rằng, “Tại
sao vậy?”
“Bởi v́ tất cả các câu hỏi đặt ra chỉ là một h́nh thức né
tránh câu trả lời thực sự, câu trả lời đă được biết rồi,
theo cách nói của Thiền. Người nào cũng giác ngộ cả, thế
nhưng y mong rằng ḿnh không phải là người đó. Mỗi người đều
biết rằng y phải thương yêu ngay chính kẻ thù ḿnh, bán tất
cả gia sản ḿnh để giúp đỡ kẻ nghèo khó, thế nhưng y mong là
ḿnh không hề biết chuyện này … thế là y nêu lên những câu
hỏi.”
Tôi rất thích cái ư tưởng này. Người ta nêu câu hỏi là bởi
v́ người ta muốn né tránh vấn đề.
Thượng Đế th́ rất mực gần gũi, ở trong tầm tay thế nhưng bạn
cứ luôn đ̣i bằng chứng. Đây cũng chỉ là một cách thức né
tránh thôi. Bạn bảo rằng. “Trừ phi có chứng cớ được đưa ra,
làm sao tôi có thể tin được?” Bây giờ th́ bạn có một lư do
tuyệt hảo để trốn chạy thực tại. Bạn đă luận lư hoá nỗi sợ
hăi của ḿnh bằng một câu hỏi.
Thượng Đế hiện hữu … mà không cần chứng cớ. Thượng Đế -và
chỉ có Thượng Đế- tự ḿnh đă là một chứng cớ. Tất cả mọi thứ
khác đều cần đến bằng chứng mà Thượng Đế th́ không. Thượng
Đế là một tổng thể! Đâu có nhu cầu để chứng minh cái tổng
thể này? Cái ǵ riêng biệt, đặc thù mới cần đến chứng minh.
Cái cây này, cột trụ kia, con người đó cần được minh chứng.
Thế nhưng cái tổng thể, cái toàn bộ không cần phải minh
chứng. Không thể được minh chứng.
Bạn có thể minh chứng một đám mây nổi trên bầu trời kia; nó
có những nét đặc trưng, có sự xác định, ranh giới. Thế nhưng
bạn không thể minh chứng được bầu trời. Tất cả những ǵ hiện
hữu, đều hiện hữu trên bầu trời kia, thế nhưng cái bầu trời
này là một cái ǵ đó ta không thể sờ nắm, không biết, không
nhận ra. Có ai đă từng nhận ra cái bầu trời chưa? Có ai đă
từng đối mặt với bầu trời chưa? Với những đám mây th́ có, dĩ
nhiên rồi, đó là những sự vật. Tất cả đều hiện hữu trong
khoảng không gian này. Nhưng cái khoảng không gian này không
thể được minh chứng.
Thượng Đế là toàn bộ khoảng không này –cái tổng thể vượt
thời gian, không gian, vạn pháp, con người, quá khứ, hiện
tại, tương lai, cái thực có, cái tiềm năng- Thượng Đế là
tổng thể rốt ráo của tất cả. Không thể chứng minh được. Nó
hiện hữu ở đó, ngay ở đó, đơn giản như thế!
Đó là lư do tại sao Chúa Giêsu bảo rằng: “Hăy gỏ, cửa sẽ
mở.” Thế nhưng bạn th́ lại cứ nằng nặc rằng, “Trước khi gỏ,
hăy chứng minh cho tôi thấy cái đă -rằng có Thượng Đế ở
trong đó hay không?” Bạn đang đứng trước ngưỡng cửa và Chúa
phán rằng, “Hăy gỏ, cửa sẽ mở.” C̣n Rabiya th́ đi một bước
xa hơn. Bà ta bảo rằng, “Tại sao bạn lại cứ chần chờ đứng
đợi ở đó? Trông ḱa. Cánh cửa đang mở mà!”
Và bạn th́ cứ lắc đầu, “Làm sao tôi có thể trông thấy trừ
phi nó được chứng minh? Tại sao tôi lại phải nh́n? Trước
tiên hăy cho tôi bằng chứng rằng Thượng Đế hiện hữu, lúc đó
rồi tôi sẽ nh́n.”
Blyth có vẽ rất đúng khi bảo rằng: Người ta nêu lên những
câu hỏi để người ta có thể né tránh vấn đề. Họ đă biết tỏng
câu trả lời, nhưng họ sợ hăi khi đối diện với nó, v́ nó sẽ
làm thay đổi toàn bộ cuộc đời họ. Đó là điều quá mức nên
không ai muốn đánh cuộc.
Câu hỏi thứ tư:
Tôi không thể nào hiểu được ư niệm về sự kiến tánh hay là
cái bản lai diện mục mà Thiền gia thường đề cập đến. Xin vui
ḷng giải thích.
Thiền có cách riêng để miêu tả cái thực tại tối hậu, hay
Thượng Đế. Cái bản lai diện mục này chính là Thượng Đế. Cái
bản lai diện mục có nghĩa là cái khuôn mặt của bạn khi chưa
được định h́nh, khi chưa có h́nh hài thân xác, khi không có
một đường nét nào, khi chưa được cục bộ hoá. Bản lai diện
mục có nghĩa là cái thực tại vô sắc tướng của bạn khi bạn
chưa được sinh ra và ngay cả khi cha bạn, hay ông nội, ông
cố của bạn chưa sinh ra đời.
Bản lai diện mục có nghĩa là cỗi nguồn năng lượng, nguồn
năng lượng tuyệt đối, nguồn năng lượng nguyên thủy mà ta
không thể vượt ra ngoài –không cách ǵ có thể vượt ra khỏi
giới hạn này. Bản lai diện mục có nghĩa là buông bỏ tất cả
những mặt nạ, những danh và sắc, không ngừng nh́n thẳng vào
chính ḿnh với nỗ lực t́m cho ra được cái mà bạn chưa hề tạo
ra, xă hội chưa hề tạo ra, không là một hệ thống đức tin, và
không dính líu ǵ đến tâm thức. Cứ không ngừng t́m kiếm,
không ngừng t́m kiếm … cho đến một ngày bạn rơi tỏm vào sự
nh́n thấy, tức là kiến tánh theo cách gọi của Thiền gia
–nh́n thấy cái mà bạn chưa từng tạo ra, cái duy nhất mà bạn
không thể nào vượt ra ngoài giới hạn. Hăy để tôi lập lại
điều này, một điều vô cùng ư nghĩa. Nh́n thấy cái duy nhất ở
trong bạn mà bạn không thể vượt qua khỏi. Bạn không thể nh́n
thấy sự nh́n thấy.
Làm thế nào để bạn có thể nh́n thấy sự nh́n thấy? Bạn chỉ có
thể nh́n thấy cái thân xác -bởi một điều chắc chắn rằng bạn
không phải là cái thể xác đó. Bạn có thể nhắm mắt lại mà vẫn
trông thấy nó, nó hiện hữu ở đó. Cái đầu của bạn hơi nhức
một tí, cái chân của bạn bắt đầu tê đi. Thế nên có một điều
chắc chắn -bạn phân cách với cái chân tê kia, bằng không làm
sao mà bạn biết được? Cái chủ thể biết phải được phân cách
với đối tượng biết. Đó là điều chắc chắn: Bạn không phải là
cái đầu hay sự nhức đầu. Bạn là cái tánh biết đă biết được
cái đầu nhức, cái chân tê.
Bây giờ ta đi sâu thêm một chút nữa. Cái thân xác kia đă
không phải là bạn. Bây giờ, những niệm khởi dậy trong tâm
bạn –không ngừng lưu chuyển. Hết niệm này đến niệm khác cứ
đến rồi đi. Những niệm này có phải là bạn không? Có thể nào
lại như vậy được? Thế th́ ai đang là kẻ ngắm nh́n? Những
niệm này chẳng khác ǵ những người khách và bạn đang là
người chủ tiếp khách. Thế là thêm một tầng nữa đang bị vở
ra. Bạn không phải là những niệm này. Bạn là sự nh́n thấy
không ngừng vận hành.
Một niệm khởi lên, cơn giận đang ập đến .Có ai đó đang lăng
mạ bạn làm bạn nổi giận -và niệm khởi lên, một làn khói của
cơn giận toả ra. Ai là cái biết đang biết rằng cơn giận đang
trổi dậy? Và rồi cơn giận cũng lắng xuống! Một khoảnh khắc
nào đó nó chưa hề có, một khoảnh khắc khác nó hiện ra và rối
nó biến đi. Vậy ai là cái người đang nh́n thấy này? Chính là
bạn! Thế nhưng bạn có thể nh́n thấy sự nh́n thấy này được
chăng? Vô phương. Nếu bạn có thể nh́n thấy được sự nh́n thấy
này, thế th́ kẻ đang nh́n thấy sẽ là bạn mà không ai khác
–không phải là đối tượng được nh́n thấy mà là người đang
nh́n thấy.
Đây là cái rốt ráo tối hậu không c̣n phân chia được nữa. Bạn
không thể nào vượt qua khỏi giới hạn này. Đó là cái uyên
nguyên, cái mà Ấn giáo gọi là sakshin, kiến tánh,
Thiền gia gọi là bản lai diện mục. Những tôn giáo khác gọi
là Thượng Đế. Thượng Đế không ǵ khác hơn chính là cái bản
lai diện mục của bạn.
Hăy nghe một câu chuyện ngụ ngôn sau đây:
Có một người tâm thần dễ khích động lại rất mê thích những
chuyện ma. Vào giữa đêm khuya khoắt, y đọc một câu truyện ma
rất lôi cuốn và rồi liên tưởng rằng con ma trong truyện hiện
đang có mặt ở đâu đó trong nhà. Thế là y sợ đến run người
lên, chạy đi đóng chốt tất cả các cánh cửa, tim như muốn
ngưng đập bất cứ lúc nào. Một đằng y biết rằng tất cả chỉ là
ảo giác gây ra do đọc câu chuyện ma này. Đây là sự “kiến
tánh”, cái không bao giờ bị mất đi. Nhưng đằng khác trong
thực tế y lại cho rằng con ma đang có mặt và điều này tác
động lên y một cách cụ thể. Mỗi một tiếng động của bàn ghế
hay tiếng gió hú ngoài kia càng tạo thêm cái ấn tượng mạnh
mẽ rằng con ma đang xuất hiện.
Trên cái nh́n của kiến tánh, y chẳng cần phải làm ǵ cả, bởi
v́ con ma không hề có mặt. Nhưng trong thực tế, để giải
phóng ra khỏi nỗi sợ đang đè nặng lên ḿnh, y bắt buộc phải
chọn một phương cách vận dụng tinh thần nhằm kiềm chế ư
tưởng cho rằng con ma đang hiện hữu, để quay trở về với cái
kiến tánh của ḿnh. Tuy nhiên nếu như phương cách của y là
vận dụng một loại thần chú nào đó để tiêu diệt con ma kia
th́ điều này chẳng khác ǵ một lần nữa y khẳng định rằng con
ma đang có mặt, và cái kiến tánh đang bị che khuất. Ngay cả
việc cho rằng mục đích của sự thực hành thần chú chỉ là để
giải phóng y ra khỏi con ma cũng hoàn toàn không có cơ sở
–v́ con ma không hề hiện hữu. Việc thực hành này, tự nó là
cứu cánh. Bàn ghế có khua động cót két, gió có hú ngoài kia,
thế nhưng ngôi nhà vẫn luôn an b́nh.
Đây là một câu chuyện khá hay ho mà chắc bạn cũng đă từng
gặp phải mỗi khi thức khuya đọc truyện ma, truyện trinh thám
hay những truyện đại loại như thế. Mặc dù bạn biết rơ, biết
chắc chắn rằng đây chỉ là một truyện hư cấu thế nhưng bạn
vẫn bị lôi cuốn vào. Một câu truyện ma, nếu được viết thật
hay vẫn có thể tạo cho bạn cảm giác rất mực sợ hăi. Bây giờ
ngay cả việc cần đi nhà cầu bạn cũng không dám đi. Và bạn
biết chứ không phải là không biết, rằng đây là một điều ngu
xuẩn. Thế nhưng một thực tế gay go đang khởi dậy. Cái nhà
cầu này trước đây bạn vẫn thường đi vào ban đêm không có vấn
đề ǵ. Nhưng bây giờ … Mà đâu có phải là bạn không biết? Bạn
đang đọc một câu truyện ma, bạn biết rằng con ma này -có vẻ
như đang có mặt trong nhà cầu kia- thực ra không hề hiện
hữu!
Nếu bạn hiểu được câu truyện này, bạn sẽ hiểu được toàn bộ
cái nh́n của Thiền. Cái ngă chính là con ma. Nó không hề
hiện hữu. Bạn biết chắc điều đó! Thế nhưng cái thực tế gay
go kia vẫn có mặt. Cho dù bạn biết chắc, tuy nhiên …tiếng
gió hú ngoài kia, tiếng cành cây xao động và lá rơi, qua đầu
óc tưởng tượng của ḿnh, bạn có cảm tưởng như là những bước
chân người. Một con chuột chạy trong nhà cầu … một cái ǵ đó
rơi đổ … cũng làm bạn giật thót người lên! Và bạn th́ đang ở
một ḿnh trong căn nhà vắng vẻ …quyển sách về câu truyện ma
trên tay … đang tác động lên bạn. Bây giờ th́ cái bọng tiểu
của bạn đă căng cứng lên! Và bạn th́ không dám bước chân vào
nhà cầu.
Mà đâu có phải là bạn không biết -rằng, những chiếc lá khô
kia từng bị gió thổi gây tiếng động xào xạc như vậy. Bạn
cũng biết rằng những con chuột thỉnh thoảng chạy đuổi nhau
trong nhà cầu. Thế nhưng… Biết đâu?! Chính cái biết đâu này
đă tạo cái cơ sở thực tại cho con ma trong trí tưởng của bạn
hiện hữu.
Bây giờ th́ bạn cầu Trời khẩn Phật hoặc có thể đang đọc thần
chú trừ ma. Bạn bắt đầu niệm chú “Ram, ram, ram” để trợ lực
cho ḿnh. Con ma thứ nhất là hư vọng, con ma thứ hai cũng
chỉ là hư vọng nhưng bây giờ bạn đang lâm râm đọc thần chú
kêu ông Trời đến cứu bạn v́ cái bọng tiểu của bạn đang căng
lên cần phải đi vào nhà cầu ngay lập tức! Bạn cần đến một
phương cách nào đó để dẹp con ma này. Bạn nghe ở đâu đó rằng
câu thần chú “Ram, ram, ram” trừ ma rất hiệu nghiệm. Bạn đă
từng nghe rất nhiều chuyện nói về sự linh nghiệm của nó, và
những câu chuyện nầy bây giờ rất mực đáng tin. Bạn từng nghe
kể rằng có người đi ngang qua nghĩa địa và bị một con ma
đuổi theo, thế rồi khi niệm lên ba tiếng “Ram, ram, ram” là
con ma kia biến mất và y đi qua khỏi chỗ đó không có vấn đề
ǵ.
Những câu chuyện đó lẩn quẩn trong đầu bạn … và cái tâm của
bạn hiện đang rối loạn vô cùng! Thế là bạn không ngừng lập
đi lập lại “Ram, ram, ram”. Bạn cần phải đi tiểu, thế nên
bạn phải t́m cách này hay cách khác thôi. Cái bọng tiểu đang
căng cứng lên và thế là bạn vừa bước đi vừa “Ram, ram, ram”
–run sợ, hồi hộp, nửa tin nửa ngờ. Và bạn đến được nhà cầu.
Thế là câu thần chú Ram này rất được việc!
Sự thực là không hề có con ma nào cả, cho nên bạn cũng không
cần phải nhờ đến cái “Ram” nào để trợ giúp bạn. Thế nhưng
câu thần chú Ram này rất được việc và bạn rất mực vui sướng
về chuyện này. Thế là “Ram” tỏ ra linh nghiệm. Như vậy, một
con ma đă bị tống đi rồi, nhưng một con ma khác đang ở trong
bạn. Kể từ bây giờ bạn sẽ ngày càng bám chặt vào câu thần
chú này. Bất cứ lúc nào có chuyện ǵ sợ hăi là bạn khởi sự
“Ram, ram, ram”!
Và cứ thế, người ta đi từ một xuẩn động này đến một xuẩn
động khác … từ một sai lầm này đến một sai lầm khác.
Đây là lối tiếp cận của Thiền: Thay v́ cứ măi hoài thay thế
con ma này bằng những con ma khác, xin làm ơn nh́n thẳng vào
sự thực rằng, ngay từ khởi điểm đă không hề có con ma nào
cả! Và như vậy sẽ không có nhu cầu phải dựa vào bất cứ loại
thần chú nào, bất cứ ông Thượng Đế nào, hay bất cứ ai. Chỉ
nh́n thấy rơ một điều rằng, căn bệnh mà bạn tưởng tượng thực
t́nh không hề hiện hữu, và như vậy đâu có c̣n cần đến nhu
cầu thuốc men.
Nh́n thẳng vào sự thực rằng bạn đang là cái căn gốc nguồn
cội của ḿnh –ngay bây giờ, chính khoảnh khắc này đây, bạn
là những ông thượng đế, và nữ thần của chính ḿnh- thấy được
điều này, cái câu truyện ma mà bạn đă và đang đọc trong hàng
triệu kiếp đời sẽ tự động biến mất không để lại dấu vết. Đây
là những ǵ mà Thiền gia gọi là bản lai diện mục, hay kiến
tánh.
Câu hỏi thứ năm:
Những lời dạy của ngài gây cho tôi một ấn tượng rất mực
mạnh mẽ và tôi muốn hiến tặng một món tiền lớn vào công việc
mà ngài đang làm. Tuy nhiên tôi muốn ủng hộ số tiền này trực
tiếp đến ngài. Như vậy có được không?
Không có ǵ để phải vội vàng như thế. Tiền bạc qúy lắm.
Những ấn tượng cứ đến rồi đi –nhưng tiền bạc vẫn c̣n luôn ở
đó. Những ấn tượng th́ không lớn lao đến mức như thế nhưng
tiền bạc th́ lại rất lớn lao. Nếu bạn nghe vào lời khuyên
của tôi, chớ có hiến tặng bây giờ -bởi v́ có thể mai đây bạn
sẽ hối hận. Tôi có cảm giác rằng bạn sẽ hối tiếc. Tất cả có
thể là sự mê hoặc. Bạn đă bị thôi miên.. Hăy hượm! Cần một
ít thời gian và rồi bạn sẽ hiểu là tôi đang nói ǵ.
Tiền bạc không phải là cái cần đến ở đây. Cái tôi cần là
sinh mạng của bạn! Ít hơn thế tôi sẽ không nhận đâu. Cái tôi
cần đến là bạn, là sinh thể của bạn. Bạn có thể giữ lại tiền
bạc –nhưng đừng giữ lại ḿnh. Và rồi bạn sẽ lănh hội được
một điều ǵ đó.
Tuy nhiên cách mà bạn đặt câu hỏi cho thấy là bạn đă chẳng
hiểu được tôi một tí ǵ cả. Bằng không, tại sao sự ao ước
này khởi dậy và bạn muốn hiến tặng một món tiền trực tiếp
đến tôi? Bạn muốn chứng tỏ cho thấy số tiền ấy nhiều đến mức
nào chăng? Như thế th́ bạn đă chẳng hiểu ǵ cả. Cách mà bạn
muốn … làm như bạn đang mắc nợ tôi một cái ǵ đó? Bạn muốn
nhận được sự cảm kích chăng? Bạn sẽ không nhận được bất cứ
một cảm kích nào của tôi cả.
Nếu sự hiến tặng của bạn phát xuất từ yêu thương –đó là điều
rất qúy. Tuy nhiên không cần phải khoe chuyện đó ra. Ngay cả
không cần phải đề cập đến. Và cũng đừng chờ đợi cả hai tiếng
Cảm ơn. Mà thực ra, nếu tôi chấp nhận món tiền hiến tặng,
bạn phải là người biết ơn tôi v́ tôi có thể đă từ chối. Tôi
không mắc nợ và bạn cũng không mắc nợ! Bạn phải là người cảm
ơn tôi v́ đă giúp đỡ bạn tháo gỡ được cái gánh nặng của
chính ḿnh. Từ lâu bạn đă mang trên ḿnh cái gánh nặng chồng
chất này –một gánh nặng có thực- và tôi đă giúp bạn trút bỏ
cái gánh nặng đó đi.
Tuy nhiên không có nhu cầu phải mang tiền bạc của bạn đến
cho tôi. Hăy mang cái tâm của bạn đến đây, tôi thích cái này
hơn. Trừ phi cái tâm được buông bỏ, tiền bạc không bao giờ
được buông bỏ. Nếu bạn có thể hiến tặng cho ai một món tiền
nào đó, có nghĩa là bạn có hàng ngàn lần nhiều hơn.
Những người có nhiều tiền lắm bạc khi đem cho đi một ít họ
cứ nghĩ rằng ḿnh đang làm một cái ǵ đó vĩ đại lắm. Đó
không phải là sự chia xẻ. Đó chỉ là một tṛ gạt gẫm rất mực
khôn lanh.
Hăy nghe giai thoại sau đây:
Belle de L’ Amour là một cô điếm thượng lưu cực kỳ xinh đẹp
và quyến rũ tại Pháp dưới thời đế chế. Khi không c̣n được
nhà vua sủng ái, bà ta đă mở cửa hành nghề trong một khu vực
sang trọng tại Paris với giá biểu một ngàn Phật lăng một
đêm. Những sinh viên sĩ quan của trường vơ bị St. Cyr đă
nghe rất nhiều chuyện đồn thổi về bản tính nồng nhiệt và sự
mê hoặc dục lạc của bà ta, thế nên bà ta thường là đề tài
kết thúc trong những câu chuyện của họ về việc họ sẽ làm ǵ
khi trúng số độc đắc.
“Trúng số?” một sinh viên sĩ quan sáng trí kêu lên. “Thế là
ḿnh có cách rồi.” Với sự gợi ư của anh ta, cả ngàn sinh
viên sĩ quan đều đồng ư mỗi người bỏ ra một Phật lăng -đủ số
tiền giá biểu một đêm- và cho xổ số để chọn người may mắn.
Đó là lư do mà chàng sinh viên sĩ quan trẻ Dupont, người con
trai của một ḍng họ qúy tộc, được ngủ lại qua đêm với người
đẹp. Thoạt tiên khi mới trông thấy cậu trai mười chín tuổi
này bà ta đă muốn tống đi, nhưng đổi ư ngay khi thấy anh ta
có đủ số tiền một ngàn Phật lăng theo đúng yêu cầu.
Sáng hôm sau, khi đẩy chiếc mền lụa ra khỏi tấm thân khêu
gợi của ḿnh, bà ta ngồi dậy và hỏi chàng thanh niên làm ǵ
mà có nhiều tiền đến thế. Chàng sinh viên thành thật kể lại
toàn bộ đầu đuôi câu chuyện khiến trái tim dân Tây đầy lăng
mạn của de L’ Amour không khỏi cảm động. Bà ta kêu lên,
“Ah, mon petit cheri, quel sentiment!” – Ôi, cưng ơi,
thật cảm động làm sao!- và cho biết trong t́nh huống đặc
biệt này, bà ta thấy ḿnh có nghĩa vụ phải hoàn trả lại số
tiền của anh ta.
Nghe điều này, chàng thanh niên mừng muốn run lên như được
trúng số thêm lần nữa. Trong khi chàng trai cầm tay người
đẹp gởi chiếc hôn từ giả, Belle de L’ Amour đưa tay vào
chiếc ví nữ trang đắt tiền của ḿnh và rút ra trả lại anh ta
đúng … một đồng Phật lăng!
Vâng, th́ đó là số tiền của anh ta mà!
C̣n bạn, cái gọi là một món tiền khá lớn của bạn là ǵ vậy?
Chắc chắn bạn phải là một tên keo kiệt hạng nặng.
Những tay keo kiệt khi gặp một chuyện ǵ gây ấn tượng việc
trước tiên mà y nghĩ đến là cho tiền. Phải vậy không? Đây là
chỉ dấu của một tay keo kiệt, bởi v́ đó là tất cả những ǵ
mà y cho là có giá trị nhất trên cơi đời này. Trong tâm của
y chỉ có bấy nhiêu thôi! Nếu quả t́nh bạn thích thú về những
điều tôi đang nói, bạn sẽ phải nghĩ đến một cái ǵ đó có ư
nghĩa hơn tiền.
Tại sao bạn chỉ nghĩ đến tiền? Bởi v́ chắc chắn đối với bạn
đó là cái ǵ qúy giá nhất trong đời ḿnh. Và điều tự nhiên
thôi, khi ai đó gây ấn tượng đối với bạn, bạn khởi sự nghĩ
rằng, “Tôi nên cho ông ta cái ǵ qúy giá nhất.” Thế nhưng,
tiền không phải là đồ qúy giá!
Cũng cần nên hiểu rơ thêm điều này, tôi không hề là người
thù ghét tiền bạc, của cải vật chất. Đó là chuyện rất mực
b́nh thường, đâu có nhu cầu ǵ để thù ghét chúng. Tiền bạc
chỉ là phương tiện. Tuy nhiên bằng cách đem tiền bạc cho ai
đó, bạn sẽ không cho họ cái tấm ḷng của bạn. Không chừng có
thể đó lại là cách bạn tự cứu rỗi chính ḿnh! V́ lúc này bạn
sẽ nghĩ, “Coi ḱa, tôi đă đem hiến tặng một món tiền khá
lớn.” Điều đó có thể là một tṛ gạt gẫm đối với chính bạn.
Tốt hơn là đem cho trái tim! Khi đem cho trái tim, tiền bạc
của bạn cũng sẽ đi theo như bóng với h́nh, nhưng đó là
chuyện khác. Thế nên sẽ không có vấn đề một món tiền lớn.
Bạn có thể đem cho đi toàn bộ -tất cả những ǵ mà bạn có- và
ngay cả lúc đó bạn cũng sẽ không nói rằng đó là một món tiền
lớn.
Chỉ có trái tim mới lớn lao, ngoài ra không có ǵ khác. Thế
nên nếu bạn muốn tặng tôi một cái ǵ đó trực tiếp, hăy mang
đến tôi trái tim bạn. Tôi rất sẵn sàng để chấp nhận nó bất
cứ giây phút nào. Tuy nhiên tôi sẽ không nhận cái ǵ ít hơn
cái đó. Ít hơn cái đó –cho dù cái ǵ đi nữa- cũng không có
giá trị ǵ đối với tôi. Đừng tự gây khó khăn cho chính ḿnh
khi phải mang một cái gánh nặng như thế đến tôi. Bạn có thể
trút cái gánh nặng đó ra ngay tại đây, tại căn pḥng này…
Câu hỏi thứ sáu:
Tôi đă không ngừng suy nghĩ đi suy nghĩ lại cả hai ba năm
này về việc được điểm đạo để trở thành một hành giả, tuy
nhiên v́ một lư do nào đó, việc này vẫn chưa xảy ra. Ngài có
thể ban vài lời cho tôi về vấn đề này?
Đơn giản thôi, bạn làm biếng quá mức. Hăy thiền quán trên
câu chuyện sau đây:
Ở vùng phía nam của bang Arkansas, nơi mà cư dân địa phương
sống một đời sống nhàn hạ, dễ chịu, một hôm có một cặp vợ
chồng già đang ngồi hóng mát trước hiên nhà th́ một đám tang
đi ngang qua.
Người đàn ông lúc này đang ngồi dựa ngữa thoải mái vào chiếc
ghế kê vào bức tường nhà nh́n ra đường, tay mân mê đẽo gọt
một miếng gỗ. Trong khi đám tang đi ngang qua đường, ông ta
bảo vợ, “Tôi cho rằng cái đám ma của anh già Simpson này là
lớn nhất chưa từng có tại đây. Caroline –bà có muốn xem
không?”
Bà vợ ngồi đối diện quay lưng ra đường không buồn quay lại:
“Bộ lớn lắm hả, Bud?”
“Chắc vậy rồi,” ông chồng trả lời.
“Chắc chắn là tui rất muốn xem cái đám ma này. Chỉ tiếc một
cái là tui không ngồi quay mặt ra đường.”
Suốt ba năm không ngừng suy nghĩ đến chuyện điểm đạo …? Suốt
ba năm không ngừng suy nghĩ đến chuyện trở thành hành giả?
Bạn đang chờ đợi cái ǵ vậy? Bạn chỉ làm b́ếng thôi nên
không hề đi đến một bước quyết định. Không thể có hành động!
Bởi v́ bạn chỉ là một cụm lục b́nh trôi. Hăy trở nên chủ
động! Nếu cứ sống vật vờ như cụm lục b́nh trôi, bạn sẽ chẳng
bao giờ đi đến được một nơi nào cả. Khi tôi nói rằng, “Đừng
sống vật vờ,” có nghĩa là tôi muốn bạn phải có những quyết
định. Và trở thành hành giả là một trong những quyết định
lớn nhất của đời người, một bước ngoặc quan trọng. Bạn đang
quay một góc một trăm tám mươi độ. Điều này sẽ làm thay đổi
hoàn toàn phẩm chất của đời sống, của con người bạn. Nó sẽ
thay đổi toàn bộ thế giới của bạn, cái thế giới này sẽ không
bao giờ c̣n giống như xưa nữa.
Bạn đang chờ đợi cái ǵ? Nếu bạn đang hạnh phúc với cách thế
mà bạn đang sống th́ bỏ ngay cái ư tưởng trở thành hành giả.
Hăy quyết định dứt khoát! Bỏ cái ư tưởng đó đi! Nếu bạn sống
rất mực hạnh phúc th́ suy nghĩ đến chuyện này làm ǵ? Tại
sao lại phải quan tâm đến nó?
Nên nhớ rằng tôi không bảo bạn trở thành một hành giả. Tôi
chỉ nói một câu rất mực đơn giản “Hăy quyết định dứt khoát.”
Suốt ba năm sống trong t́nh trạng phân vân lưỡng lự th́ quả
là điều kinh khủng. Phải quyết định theo cách này hay cách
khác thôi. Nếu bạn cảm thấy ḿnh hài ḷng với hiện tại, nếu
bạn cảm thấy ḿnh thích nghi với đời sống này và rất mực
hạnh phúc, thế th́ đâu có ǵ để phải bận tâm đến chuyện trở
thành sa môn, hành giả? Hăy quên chuyện đó đi!
Nhưng chắc chắn là bạn không hạnh phúc. Bạn không thể nào
hạnh phúc. Thế nên cái ư tưởng trở thành hành giả mới khởi
dậy. Cái cách thế mà bạn sống cho đến nay không phải là cách
thế đúng đắn. Bạn biết điều đó! Cho nên mới có chuyện phân
vân suy nghĩ suốt ba năm … Nhưng rồi thời gian trôi đi, bạn
sẽ càng ngày càng trở nên cùn mằn hơn. Ba năm bạn ở trong
t́nh trạng phân vân, rồi bốn năm cũng sẽ như vậy, rồi năm
năm cũng thế thôi. Càng ở trong t́nh trạng phân vân chừng
nào, càng ngày sẽ càng trở nên khó quyết định chừng nấy -bởi
v́ bạn đang học thêm tiến tŕnh sống trong t́nh trạng bất
định. Thế nên, hoặc là bước vào, hoặc là quên nó đi! Đâu có
nhu cầu phải treo ḿnh lơ lửng trong t́nh trạng bất động như
thế?
Ba con rùa phát hiện được một chai rượu whiskey trong sa
mạc, nhưng lại không có đồ khui. Chúng quyết định rằng con
rùa trẻ nhất phải chạy đến một cái ốc đảo gần nhất để t́m
cho được một cái mở nút chai. Trước khi đi, con rùa trẻ dặn
ḍ, “Nhớ đừng có đụng tới chai rượu trước khi tớ quay về đấy
nhé.” Thế là hai con rùa kia chờ đợi một cách kiên nhẫn.
Mười năm trôi qua, rồi hai mươi năm vẫn không có một dấu
hiệu nào cho thấy bạn ḿnh trở về với cái mở nút chai. “Chắc
là hắn ta bị lạc đường rồi. Đành phải đập vỡ cái cổ chai
thôi,” Hai con rùa bảo nhau.
Ngay lúc này, con rùa trẻ đang nấp ở phía sau đồi nhô lên la
lớn, “Này, đừng có giở tṛ gạt tớ nhé. Tớ sẽ không đi lấy
cái đồ khui đâu đấy!”
Như vậy đó, bạn sẽ c̣n nấp sau trái đồi của bạn bao lâu nữa
khi chỉ có một việc đơn giản là đi, hay nói rằng bạn không
muốn đi mà thôi?!
Đây là một trong những vấn nạn xảy ra đối với rất nhiều
người. Họ chỉ biết để cho t́nh huống quyết định. Họ quên một
điều rằng, ngay cả khi bạn không có quyết định, công việc
vẫn đă được quyết định. Không quyết định cũng là một h́nh
thức quyết định, hăy nhớ như vậy.
Cụ thể như, bạn đang mang một căn bệnh và bác sĩ bảo, “Cần
phải mổ ngay”, nhưng bạn lại bảo, “Tôi đang cố gắng đi đến
quyết định có nên mổ ngay hay không.” Thế nhưng, bao lâu mà
bạn chưa lên giường mổ cũng đồng nghĩa với v́ệc bạn quyết
định không mổ. Những ngày như thế sẽ trôi qua và căn bệnh
của bạn tăng trưởng thêm. Nếu bạn quyết định không muốn giải
pẫu, bạn không cần phải nói rằng, “Tôi chưa quyết định.” Nếu
bạn ở trong trạng thái lưỡng lự như vậy th́ đó cũng là một
cách thế quyết định có lợi cho căn bệnh, chống lại biện pháp
mổ.
Trong ba năm dài bạn không ngừng suy nghĩ về việc trở thành
một hành giả, trong suốt ba năm đó bạn sống trong t́nh trạng
không phải là một hành giả -th́ đó cũng là một h́nh thức
quyết định, một quyết định tiêu cực.
Cứ nh́n rơ vấn đề! Nếu bạn hạnh phúc với cuộc sống đời
thường, thế th́ tốt quá. Tôi chúc phúc cho bạn trong cuộc
sống không phải là hành giả, sa môn. Tôi có mặt ở đây chỉ là
để giúp bạn có được một đời sống an lạc hơn, ngoài ra không
c̣n một mục đích nào khác. Nếu bạn không phải là hành giả sa
môn mà vẫn có thể sống rất hạnh phúc th́ đó là một cách thế
đúng đắn. Tuy nhiên đừng có tạo ra sự lo âu khắc khoải. Điếu
đó sẽ không làm cho bạn hạnh phúc, bạn không thể nào hạnh
phúc khi cái ư tưởng trở thành hành giả, sa môn, được điểm
đạo cứ lảng vảng ở trong đầu. Thế nhưng nếu ư tưởng này vẫn
cứ tiếp tục đến với bạn, th́ hăy tỏ ra đàn ông một tí –hăy
biểu lộ sự can đảm! Hăy bước tới với một quyết định tích
cực. Đó là cách thế mà con người trưởng thành trong toàn bộ.
Đừng bao giờ sống trong t́nh trạng dật dờ, v́ như vậy, không
sớm th́ muộn bạn sẽ trở thành một con người rất mực tệ hại.
Hoặc là bạn đă nhận thức được rằng cách sống, lối sống của
ḿnh là vô nghĩa hoặc là không. Nếu không hiểu th́ cố để mà
hiểu; vấn đề quyết định chưa được đặt ra vào lúc này. C̣n
nếu bạn đă hiểu rồi th́ chỉ cần làm một bước nhảy thôi.
Chuyện xảy ra như thế này:
Một viên đại úy pháo binh, một anh trung sĩ và một pháo thủ
đang bàn căi với nhau về hành động yêu đương. Viên đại úy
tuyên bố rằng chín mươi phần trăm là lạc thú, mười phần trăm
là công sức. Anh trung sĩ th́ cho rằng chỉ mười phần trăm là
lạc thú thôi c̣n chín mươi phần trăm là công sức. Người lính
pháo thủ -vốn sợ cả ông đại úy lẫn anh trung sĩ- trả lời
nước đôi, năm mươi-năm mươi.
Thế là họ quyết định chọn bất cứ người đầu tiên nào mà họ
gặp làm trọng tài phân giải. Đây chỉ là một anh lính trơn bộ
binh. Anh chàng này trả lời không chút đắn đo: “Dĩ nhiên là
một trăm phần trăm rồi. Nếu có cái phần trăm nào mà qúy vị
không dính vô th́ hăy để đám bộ binh chúng tôi làm hộ cho.”
Hoặc giả bạn đang sống một cuộc sống đầy lạc thú … hoặc giả
chỉ sáu mươi phần trăm, hay ngay cả chỉ năm mươi mốt phần
trăm hạnh phúc, cứ việc sống yên trong đó. Không có cái nhu
cầu để phải bước ra, bởi v́ nếu bạn bước chân ra khỏi cái
năm mươi mốt phần trăm hạnh phúc này, tức là bạn đă chọn lựa
cái bốn mươi chín phần trăm bất hạnh kia. Và không sớm th́
muộn bạn sẽ phải hối tiếc v́ bạn đă có một quyết định sai
lầm.
Thế nhưng tôi đă gặp khá nhiều người đến với tôi và bảo
rằng, “Có đến chín mươi phần trăm là tôi đă muốn bước đi
theo con đường hành giả, sa môn, chỉ c̣n mười phần trăm là
đang c̣n bất định.” Thế nhưng có vẻ như bạn đă muốn cái mười
phần trăm kia nắm quyền quyết định. Nếu bạn không dứt khoát
th́ cũng có nghĩa là bạn đă quyết định, cái quyết định
nghiêng về cho cái mười phần trăm kia. Đă gọi là quyết định
th́ phải là quyết định thuận lợi cho cái đa số chứ.
Tôi biết rằng bạn không thể nào là một nhất thể. Nhất thể
thế nào được? Tổng thể sẽ chỉ đến với bạn một hôm nào đó khi
bạn đă đi đến tận nguồn cội bản thể uyên nguyên của chính
ḿnh. Lúc đó tất cả những hành động của bạn cũng sẽ là tổng
thể. Lúc đó sẽ không c̣n vấn đề đa số với thiểu số. Lúc đó
vấn đề lựa chọn cũng không c̣n đặt ra, không c̣n chuyện giải
pháp này hay giải pháp khác. Cái hiển nhiên bày hiện hiển
nhiên nên không có ǵ để phải phân vân lựa chọn. Lúc đó là
một sự giải phóng hoàn toàn -giải phóng khỏi cả sự lựa chọn.
Bằng không, sự lựa chọn luôn luôn gây cho con người âu lo
bối rối.
Tuy nhiên bởi v́ ngay lúc này bạn chưa là một tổng thể, thế
nên đây là lời đề nghị của tôi, nếu như phần đa số trong con
người bạn muốn bước vào đạo lộ của một hành giả, hăy làm
ngay một bước nhảy. Cái phần thiểu số kia trong bạn có thể
cứ tiếp tục lư sự, có thể cứ tiếp tục chơi khăm bạn với đủ
mánh khoé chiến lược, chiến thuật. Nó có thể tiếp tục tranh
căi với bạn –nó sẽ tranh căi tới cùng cho đến khi nào bạn
thực hiện bước nhảy. Bao lâu mà cái phần thiểu số c̣n nuôi
hy vọng rằng có thể lưu giữ bạn lại cùng với nó, nó sẽ không
ngừng cố gắng thuyết phục bạn.
Những hăy nh́n kỹ vào những lập luận của nó -tất cả đều rất
mực phi lư. Bạn đă sống với quá khứ của ḿnh nhưng chưa sống
với tương lai, đó là điều chắc chắn. Quá khứ đă khép lại,
tương lai đang rộng mở. Quá khứ, bạn đă biết nhưng tương lai
th́ không. Cho đến giây phút này, nếu bạn cứ tiếp tục sống
một ngày như mọi ngày có nghĩa là bạn chỉ lập đi lập lại cái
quá khứ. Mà quá khứ th́ bạn đă biết quá rồi! Như vậy nếu cứ
tiếp tục th́ có ǵ mới mẻ đâu?
Ngay cả có lúc bạn bỏ đi hoang th́ lời khuyên của tôi cũng
sẽ là: Hăy có đủ can đảm để đi hoang nhưng đừng lập lại quá
khứ! Ít nhất cũng sẽ có một cái ǵ đó mới mẻ đến với bạn, có
khả năng là con người và đời sống sẽ mở ra những thảo nguyên
xanh tươi. Nếu bạn bỏ qua cơ hội này, bạn sẽ không đi đến
được một chân trời nào cả, bạn chỉ luôn quay trở lại quanh
quẩn với quá khứ thôi. Quá khứ th́ luôn sẵn ở đó đợi bạn –đó
là một bải chứa đồ phế thải. Nó chẳng bao giờ lớn dậy, nó
chẳng hề bước chân đi đâu, nó nằm ́ một chỗ. Bạn có thể quay
trở lại bất cứ lúc nào. Nó là một xác chết bay mùi tử khí
–cái xác sẽ không bao giờ chạy đi đâu cả.
Vâng, bạn có thể quay về với quá khứ của ḿnh bất cứ lúc
nào, nó luôn luôn chờ sẵn ở đó. Thế nhưng đừng hủy diệt
tương lai ḿnh, và cũng đừng có bất cứ quyết định nào dựa
trên quá khứ. Quá khứ thường có khuynh hướng chiếm đoạt
tương lai. Nó trở thành nhà độc tài thống trị tương lai. Nó
phán bảo, “Cứ việc sống y như vậy, đừng có lộn xộn.”
Cậu bé Bobby Bratwell bị bắt quả tang làm những chuyện
nghịch phá cả đến mười lần trong ngày. Bà mẹ rầy, “Cứ như
vậy, làm sao con có thể vào nước trời được?”
Suy nghĩ một chút, cậu bé trả lời, “Th́ con cứ việc chạy
vào, chạy ra đóng cửa rầm rầm cho đến lúc nào ông thánh
Phêrô bảo rằng, ‘Trời ạ, Bobby, mày làm ơn hoặc là vào hẵn
trong này hay là đứng ở ngoài kia.’ Đó cũng là điều mà con
muốn nói với mẹ, ‘Trời ạ, Bobby, mày làm ơn hoặc là vào hẵn
trong này hay là đứng ở ngoài kia!”
Và câu hỏi cuối cùng:
Thế nào là tiên kiến?
Tiên kiến là những định kiến có sẵn, là niềm kiêu hănh, là
quá khứ. Tiên kiến có nghĩa là trong khoảnh khắc này đây,
bạn là người say không c̣n nh́n thấy đúng sự việc. Bạn nh́n
mọi việc qua cặp kính màu.
Cụ thể như, bạn đang nghe tôi nói đây, nhưng nghe qua một
bức màn lọc –đó là những niềm tin của bạn, những ư tưởng của
riêng bạn, bạn đang bị điều kiện hoá; những ông thầy giáo,
cha mẹ của bạn, cái xă hội, tôn giáo, nhà thờ của bạn, tất
cả đều có mặt sẵn ở đó –và bạn đang nghe tôi thông qua những
tạp âm hỗn loạn đó, như vậy có nghĩa là bạn đă bị thiên kiến
và bạn sẽ không có khả năng để nghe tôi. Bạn sẽ không có khả
năng để nghe những ǵ tôi đang nói, bạn đang nghe một cái ǵ
đó khác hơn. Bạn sẽ tạo ra một cái ǵ đó của riêng ḿnh
thông qua lư giải của riêng ḿnh. Và như vậy bạn sẽ hoàn
toàn không nắm bắt được tôi.
Một cái tâm thiên kiến là một cái tâm đă bị cùn mằn, một cái
tâm vay mượn.
Không bị thiên kiến, cái tâm sẽ luôn tươi tắn, nhạy bén,
sáng ngời. Thế nên, một trong những điểm cơ bản nhất của tất
cả mọi phương pháp thiền định là giữ cho cái tâm không bị
thiên kiến chiếm lĩnh. Khi bạn lắng nghe, bạn lắng nghe; khi
bạn nh́n chỉ việc nh́n –và luôn hiện hữu trong khoảnh khắc
hiện tại. Nếu bạn có thể an trụ trong hiện tại, bạn sẽ không
c̣n xa cách Thượng Đế bao nhiêu. Ngài đang ở một góc nào đó
cạnh bạn. Ngài luôn luôn ở đó chờ đợi bạn. Thế nhưng bạn cứ
luôn bị thiên kiến chiếm lĩnh.
Hăy lắng nghe hai câu chuyện sau đây:
Một khách thương dừng chân qua đêm trong một lữ quán ở vùng
quê, gọi người tiếp viên khách sạn đến pḥng ḿnh và bảo,
“Kiếm cho tôi một cô gái điếm coi được một chút!”
Bà chủ khách sạn rất mực giận dữ bảo chồng lên pḥng tống cổ
người khách này đi. Nhưng ông chồng từ chối v́ sợ mất một
khách hàng sộp nên bảo vợ đó là một yêu cầu rất thông thường
không có ǵ tai hại cả. Bà vợ la lên, “Nếu ông không đi, tôi
sẽ đi,” và phóng lên lầu.
Khoảng chừng hai mươi phút ồn ào huyên náo, người ta thấy
người khách thương bước xuống lầu phàn nàn, “Tôi nghĩ chắc
là ở vùng quê chỉ kiếm được hạng này thôi –con mụ này thật
kinh khủng! Suưt chút nữa là tôi đă hiếp ả ta rồi!”
Cái đó gọi là tâm thiên kiến. Một người đang chờ đợi một cô
gái điếm- cả cái tâm của y chỉ có một ư niệm đó thôi. Y nh́n
mọi chuyện qua cái ư niệm đó.
Và đây là câu chuyện thứ hai:
Một người đàn ông du hành bằng tàu lửa đến Manchester cùng
vớí gia đ́nh. V́ pḥng này dành cho người không hút thuốc,
ông ta bước qua toa xe bên cạnh để hút một điếu x́-gà. Toa
này chỉ có một người thanh niên duy nhất ngồi nh́n qua cửa
kính một cách buồn rầu. Harry mời y một điếu x́ gà.
“Không, cám ơn. Tôi không hút thuốc,” người thanh niên trả
lời.
Sau khi đọc xong tờ báo, Harry hỏi chàng thanh niên có muốn
đọc tờ báo này hay không.
“Không, Cám ơn. Tôi không thích đọc báo.”
Hy vọng là có thể làm một điều ǵ đó tạo phấn khởi cho người
khách đồng hành, Harry đề nghi mời y một ly rượu.
“Không. Cám ơn,” vẫn lại cái điệp khúc cũ, “Tôi không biết
uống rượu.”
Không chịu bỏ cuộc, Harry cố gắng thêm một lần nữa:
“Này anh bạn trẻ, tôi rất thán phục mẫu người nguyên tắc như
bạn. Tôi rất muốn được mời bạn qua gặp vợ và con gái tôi ở
toa kế bên đây.”
“Không. Cám ơn. Tôi cũng không biết cả chuyện nheo mắt.”
Đó là một cái tâm thiên kiến. Bạn đă có sẵn một ư niệm như
thế nào đó về cái thế giới này và bạn cứ khăng khăng tiếp
tục tin rằng điều đó hoàn toàn đúng. Người ta đă để lỡ mất
biết bao nhiêu cơ hội bởi cái đầu óc thiên kiến này.
Một khi bạn buông bỏ tất cả mọi thiên kiến, tánh không sẽ
khởi dậy ở trong bạn. Cái tánh không trùm khắp này chính là
tất cả những ǵ mà thiền định muốn đạt dến. Cái tánh không
bao la này, khi không c̣n một niệm khởi lên, khi bạn hoàn
toàn sẵn sàng cho bất cứ cái ǵ xảy đến chính là đại ngộ, là
đại định tam muội.
Không là người Cơ Đốc, không là người Ấn giáo, không là
người thiện, không là kẻ ác -đừng mang theo bất cứ ư niệm
nào ở trong bạn. Đừng mang theo những cuốn kinh của bạn, hăy
đốt hết chúng đi. Đốt hết tất cả những cuốn băng cũ kỹ không
ngừng quay tới quay lui trong đầu bạn. Và rồi bỗng dưng bạn
sẽ t́m thấy cái phúc lộc, cái ân sủng, cái xuất thần, cái mà
tôi gọi là Thượng Đế.
OSHO/Tâm Hà Lê Công Đa
(Thiền, Con Đường Nghịch Lư 3, Sắp
Xuất Bản) |
