Ngành Tâm Lý Trị Liệu, Một Chức Năng của Yêu Thương OSHO/Tâm Hà Lê Công Đa     Câu hỏi thứ nhất:   Làm thế nào để tôi có thể hành nghề trị liệu mà không bị cái ngã của mình xen vào? Tôi phải làm gì đây?     Ngành trị liệu trên căn bản là một chức năng của thương yêu và dòng suối thương yêu chỉ tuôn chảy khi nào không có mặt cái ngã. Bạn chỉ có thể giúp ích cho người khác ở trong một chừng mực nào mà bạn không còn tinh thần vị kỷ. Ngay lúc cái ngã của bạn dính vào, người kia sẽ trở nên phòng thủ. Cái ngã rất mực gây hấn, tiến công; nó tự động thúc đẩy người kia phải ở vào thế tự vệ. Thương yêu không hề gây hấn. Nó mở rộng vòng tay ra để giúp đỡ tha nhân, không e dè phòng thủ. Thế nên, nếu không có thương yêu sẽ không có sự trị liệu.   Ngành trị liệu là một chức năng của thương yêu. Thế nên với cái ngã, bạn không thể giúp ích cho ai được. Đã vậy, có thể bạn còn hủy diệt luôn cả người kia nữa là khác. Nhân danh giúp đỡ, bạn có thể ngăn chặn sự lớn dậy của y. Thế nhưng ngành tâm lý trị liệu phương Tây hiện đang bày ra một đống rối nùi như thế.   Điểm thứ nhất: Ngành tâm lý học phương Tây vẫn còn tiếp tục suy nghĩ trong khuôn khổ của một cái ngã lành mạnh mà cái ngã thì chẳng bao giờ có thể lành mạnh được. Đã có một sự mâu thuẫn ngay từ căn bản. Cái ngã như thế luôn luôn bệnh hoạn. Nó không bao giờ mạnh khoẻ. Nó luôn luôn dẫn bạn đến chỗ ngày càng bệnh hoạn thêm. Thế nhưng ngành Tâm lý học phương Tây cứ luôn cho rằng –toàn bộ tâm thức của phương Tây- con người khổ đau là do không có bản ngã vững mạnh. Mà thật ra, con người không hề  khổ đau do cái ngã yếu kém mà là do bởi cái ngã quá lớn của mình.   Thế nhưng nếu thiên hướng xã hội mang tâm thức dương tính, nghĩa là tiến công, gây hấn; nếu tham vọng duy nhất của xã hội là làm thế nào để chinh phục tất cả, thì điều tự nhiên thôi, bạn đành phải liệng bỏ tất cả những gì âm tính ở trong bạn. Bạn đã phải liệng bỏ vào lãng quên một phân nửa của con người bạn –và phải chấp nhận sống với một nửa con người còn lại. Dĩ nhiên cái phân nửa này không thể nào khoẻ mạnh được bởi vì sức khoẻ chỉ đến từ nguyên khối. Phần âm tính, như vậy, phải được chấp nhận … phần âm tính này là rất mực vị tha, là yêu thương, cảm thụ.   Một con người thực sự khoẻ mạnh là người hoàn toàn cân bằng giữa phần dương tính và âm tính. Mà thực ra, y là con người mà phần dương tính đã bị phần âm tính cắt bỏ, triệt tiêu, đã thăng hoa cả hai, đã không còn là dương hay âm -một con người như thị. Bạn không thể xếp loại y. Con người này là một tổng thể tràn đầy năng lực. Một con người như thế, ở phương Đông, luôn luôn được nhìn như một vị Đạo Sư.   Phương Đông đã không hề đẻ ra một cái gì đó tương tự như một nhà tâm lý trị liệu. Phương Đông chỉ tạo ra những bậc Đạo Sư, chỉ ở phương Tây mới có những nhà tâm lý trị liệu. Tại phương Tây, khi con người có vấn đề về tâm thần, họ chạy đi tìm các nhà tâm lý trị liệu; còn ở phương Đông, họ đi tìm một vị Đạo Sư. Chức năng của vị Đạo Sư thì hoàn toàn khác biệt. Ông ta không hề giúp bạn vươn tới một cái ngã vững mạnh hơn. Ngược lại, ông ta sẽ làm cho bạn cảm thấy rằng bạn đang có một cái ngã khá lớn. Phải liệng bỏ đi! Hãy để cho nó xa rời bạn!   Một khi cái ngã được liệng bỏ, bỗng dưng bạn là một nhất thể toàn vẹn, tuôn chảy như suối nguồn. Không còn gì ngăn chặn, không còn gì chướng ngại.   Tại phương Tây không sớm thì muộn, ngành tâm lý trị liệu sẽ phải học hỏi thấu đáo cái tâm lý rốt ráo –tâm lý học của chư Phật. Trước khi đi vào vấn đề này thiết tưởng tôi cũng cần nói sơ qua một vài điều về cái ngã –cái cơ cấu này là gì, nó vận hành ra sao.   Một đứa trẻ chào đời. Đứa trẻ chẳng khác gì một trái bong bóng chưa được bơm hơi. Trái bong bóng kia có thể được bơm hơi vào, nó có thể chứa được nhiều không khí, nhưng ngay bây giờ nó nằm kia, chưa chứa đựng gì cả. Thế rồi, từng tí một, chúng ta bơm hơi vào. Trái bong bóng này là hình ảnh tượng trưng của cái ngã. Từ lúc sinh ra cho đến bảy tuổi, đứa bé sống hầu như không bản ngã. Nó hoà điệu với vạn hữu, không cách biệt, không có những biên giới phân chia. Nó chưa hề biết mình là ai, không so sánh, không tranh chấp. Nó sống hoàn toàn thư giản –đó là nét tuyệt vời của tuổi thơ. Đó là lý do tại sao ánh mắt tuổi thơ rất mực hồn nhiên; không vướng vất chút nào căng thẳng, không khởi dậy buồn đau, lo nghĩ.   Buồn đau chỉ khởi dậy khi nào những biên giới của bạn đã định hình rõ ràng. Đã có biên giới tức là có chia cách và khi bạn bị chia cách, bạn ở trong tình trạng hiểm nguy. Sự chia cách mang lại hiểm nguy. Khi bạn bắt đầu cảm nhận rằng, “Tôi là tôi mà không là ai khác!” cũng là lúc bóng dáng của cái chết lảng vảng chung quanh bạn -bởi vì đây là một tà kiến. Bạn không hề là bạn: Bạn chỉ là phần tử của một tổng thể. Bạn không phải là một ốc đảo. Ý niệm này là do cái ngã tạo nên. Bạn không hề là một ốc đảo mà dự phần vào tổng thể của vạn hữu. Khi bạn không bị chia cách làm sao cái chết có thể có mặt được? Đó là lý do tại sao một đứa trẻ không hề sợ chết –nó có thể thản nhiên chơi đùa với cả rắn độc. Nó không hề có ý niệm về cái chết, nó hoàn toàn hồn nhiên. Do đâu mà trẻ con không có sự sợ hãi này?   Bởi vì đời sống trẻ thơ chưa hề có sự phân chia; đời sống của nó là một hợp khúc nhất thống không bị chia lìa. Đó là lý do tại sao sau này chúng ta cứ mãi tiếc nuối thời hoa niên, những năm tháng ngắn ngủi đó. Chúng ta cứ tiếp tục hoài niệm tuổi vàng -những chuổi ngày thơ mộng, hoan lạc rộn rã reo vui đó như cứ quanh quất đâu đó bên ta trong suốt cuộc đời. Chẳng khác nào những gì thần tiên tốt đẹp nhất đến với ta trước tiên, thế rồi sau đó bạn ngày càng rơi chìm vào sa đọa.   Chính trên cái cơ chế căn bản này mà tất cả các tôn giáo đều đưa ra cái ẩn dụ về  “Sự Sa Ngã”. Sự Sa Ngã bao hàm cái tiền đề rằng, trước tiên chúng ta ở một vị trí rất cao và cứ lần hồi bị rơi xuống thấp. Điều này xem ra chẳng có gì gọi là sự tiến hoá. Thế nhưng đây lại là một cuộc tiến hoá! Trước tiên bạn sống trong một giai đoạn hoàng kim -người Ấn giáo, người Cơ Đốc giáo, và tất cả mọi tôn giáo tín ngưỡng trên thế gian này cũng đều nói rằng: thời đại hoàng kim thật sự của con người, cái thời kỳ Thượng Ngươn đó đã qua đi lâu lắm rồi. Bây giờ là lúc những tháng ngày rất mực u ám đến với chúng ta –Kaliyua, thời kỳ Hạ Ngươn- càng ngày sẽ càng đen tối thêm lên. Từ đâu mà lại có cái ẩn dụ về Sự Sa Ngã? Nó đến từ cái kinh nghiệm sâu xa trong mỗi con người. Rất mực cơ bản.   Trẻ thơ sống rất mực hạnh phúc. Nó không hề biết đến trách nhiệm, nó không hề biết đến phân cách, chia lìa. Hoàn toàn không bản ngã. Như chiếc bong bóng nằm kia, sẵn sàng. Bạn có thể cho bơm hơi nóng vào bất cứ lúc nào. Và chúng ta đã làm công chuyện đó –cái khoảnh khắc mà đứa bé chào đời, chúng ta đã bắt đầu cho bơm hơi nóng vào cái bong bóng kia. Cũng cùng khoảnh khắc đó mà đứa trẻ bắt đầu trở thành một cá nhân.   Tất cả những trẻ thơ trông rất giống nhau. Tại sao thế? Tại vì chúng không hề có những nét phân biệt. Những khuôn mặt của chúng chưa hề có đặc tính, chúng chưa hề có nhân cách. Chúng hầu như gần giống nhau. Đó là lý do tại sao tất cả trẻ con đều trông rất dễ thương. Chúng chưa trưởng thành trong nhân cách với những đặc tính khác biệt. Không có cái nhân cách này chúng hoàn toàn thể nhập, hợp nhất với vạn hữu. Đó là sự hoà điệu.   Nhưng rồi không sớm thì muộn, sự hoà điệu này không còn nữa. Chúng ta khởi sự sửa soạn cho chúng bước vào đời. Chúng ta sẽ bắt đầu cho chúng biết tên tuổi của chúng là gì. Chúng ta sẽ bắt đầu cho chúng biết chúng là ai –là Ấn giáo, Hồi giáo hay Cơ Đốc giáo… Chúng ta sẽ bắt đầu cho chúng biết rằng chúng là gái hay trai; bắt đầu áp đặt những ý tưởng lên chúng, điều kiện hoá chúng và chuẩn bị đưa chúng vào cuộc sống. Chúng ta sẽ đưa chúng vào trường học, vào trường cao đẳng và tiếp tục rèn luyện chúng không ngừng.   Toàn bộ nền học vấn của chúng ta bao gồm sự rèn luyện rất mực tinh vi về cái ngã; đó là lý do tại sao lại có sự tranh đua trong học vấn: Nó dựa trên khát vọng, tạo ra khát vọng! Bạn bảo đứa trẻ, “Mày phải đứng đầu lớp nghe. Mày phải là số một ở trong trường nghe. Mày phải giựt huy chương vàng ở trường đại học. Đây là những cách thức mày phải học làm thế nào để trở thành số một. Bài học này sẽ được đem ra áp dụng suốt đời. Trước tiên là học cái bản đồ rồi suốt đời cứ coi theo đó mà đi. Bất cứ ở đâu mày cũng phải ráng sức để trở thành số một.”   Khắc khoải từ đó phát sinh, thống khổ từ đó phát sinh. Và rồi tiếp theo là bệnh thần kinh.   Từ năm đầu tiên cho đến lúc 7 tuổi, đứa trẻ như một trái bong bóng chưa căng. Từ 7 cho đến tuổi 14, tuổi thiếu niên bắt đầu được tiếp hơi. Đó là lý do tại sao lớp tuổi này thường hay trở chứng, lúc nào cũng sẵn sàng để trả lời “không”, lúc nào cũng sẵn sàng để đánh nhau, nổi loạn. Từ trước đến nay đều luôn như thế, không có gì lạ đối với lớp tuổi này. Trải qua bao thời, đây là lớp tuổi gây nhiều rắc rối. Cái ngã bắt đầu vận hành. Lớp tuổi này muốn nói lên, “Tôi muốn làm những gì tôi thích, theo cách của tôi! Đúng hay sai không thành vấn đề -Tôi muốn làm chuyện của tôi!”   Chúng ta đã tạo ra tình huống đó và rồi chúng ta lại tìm cách áp chế nó. Chúng ta đã tạo ra cái tình huống để cho đứa trẻ có thể đấu tranh với kẻ khác trong cuộc sống này. Nhưng rồi chúng cũng quay lại đấu tranh luôn với cả cha mẹ mình! Đó là vấn nạn! Những kẻ làm cha mẹ dĩ nhiên không muốn đứa trẻ mang cái bản ngã của chúng chống lại mình –nhưng lấy ai là kẻ để chúng thực tập nếu không phải là những người thân cận, gần gũi nhất? Như vậy đã có sự mâu thuẫn ngay trong cơ chế vận hành. Một đàng thì họ muốn đứa trẻ chống lại với cả thế gian này: “Này, hãy ra tranh đua với chúng bạn, với mọi người! Mang cái nhuệ khí, cái sắc bén của một chiến sĩ ra -chứng tỏ cho mọi người biết rằng mày không phải là thứ đồ tồi!” Thế nhưng đứa trẻ học hỏi điều này ngay tại nhà mình. Và rồi dĩ nhiên, mọi chuyện cũng sẽ được khởi sự từ đây. Y bắt đầu chống lại bà mẹ, y bắt đầu chống lại ông cha. Người cha bảo, “Không được hút thuốc!”, y sẽ đi tìm chỗ để hút thuốc. Người cha bảo, “Đừng có đi xem cái phim đó!”, y sẽ tìm cách trốn đi để xem cho bằng được.   Chúng ta đang làm công việc đầu độc. Và một khi bạn đang đầu độc ai đó, bạn không thể tin chắc rằng y sẽ chỉ liệng cái thuốc độc này ra ngoài mà không phải là liệng ngay vào chính bạn. Tuổi thiếu niên là tuổi gây nhiều phiền toái, bởi vì lứa tuổi này bị dằng co giữa hai thái cực đối nghịch. Y biết rằng tuổi ấu thơ tươi đẹp của mình vẫn còn quanh quất đâu đây. Y chưa rời bỏ nó một cách tuyệt đối. Y vẫn có thể chui vào, thỉnh thoảng nấn ná lại ở đó. Đôi lúc người ta thấy một thiếu niên có vẻ giống như một đứa trẻ con trở lại –chơi đùa với những đồ chơi hồi nhỏ, chạy đi bắt bướm hái hoa hay thu nhặt vỏ sò vỏ ốc trên bờ biển –đó là lúc y lẻn quay trở lại thời thơ ấu. Lúc đó y thật tuyệt vời. Nhưng rồi y cũng bắt buộc phải quay trở về với thực tế đời thường vì y còn phải đến trường, còn phải học đủ thứ sử ký, địa dư, toán đố, phải tranh đua với chúng bạn, và ngày thi đã đến gần. Cứ thế, y chuyển động ở giữa hai lãnh địa; và rồi y trở nên khắc khoải, thất thường.   Cho đến năm bảy tuổi đứa trẻ rất mực bình thường, không có vấn đề gì. Bây giờ thì vấn nạn khởi dậy: cái ngã đang hình thành, trái bong bóng bắt đầu có hình thù –chưa được hoàn chỉnh lắm nhưng mà đã có nhân dạng. Bây giờ thì bạn có thể nhận ra sự khác biệt giữa một thiếu niên này và người khác.   Giới thiếu niên luôn muốn khẳng định nét riêng biệt của mình. Nếu bạn buộc tất cả  đều phải bận một thứ đồng phục giống nhau, chúng sẽ không bao giờ thích –vì như vậy chúng mất đi nét cá biệt của mình. Chúng chỉ bận bộ y phục nào mà chúng thích. Chúng chỉ muốn những gì của riêng chúng. Chúng muốn có phòng riêng với bảng hiệu riêng. Chúng khởi sự ký tên lên những cuốn sách của mình -chữ ký trở thành dấu ấn của mỗi con người.   Cá tánh xuất hiện ở lớp tuổi thiếu niên. Và điều hầu như thường xảy ra, nếu bạn chăm sóc một thiếu niên cách đúng đắn, bạn có thể hoạch định được toàn bộ tương lai của nó. Cá tánh bắt đầu hình thành, những nét cơ bản khởi sự lộ ra –đó là những gì mà một đứa trẻ sẽ nên hình nên dạng sau này. Tất cả mọi khả thể đều có mặt ở đó, một vài cái sẽ được định hình, một vài cái lần hồi sẽ teo lại và biến mất. Nó sẽ trở thành một nhạc sĩ, một nhà thơ, một họa sĩ, một chính khách hay một thánh nhân -tuổi thiếu niên là lớp tuổi mà bạn có thể nhìn vào để xét đoán được. Trước đó thì ta đành phải bó tay vì trái bong bóng chưa được định hình, bây giờ thì hơi đã được bơm vào. Với tuổi thiếu niên, luôn luôn bừng dậy một nỗ lực mạnh mẽ để được giải phóng ra khỏi mọi khuôn mẫu, kỷ cương…   Từ tuổi mười bốn cho đến hai mươi tám có thể được xem như là nấc thang thứ ba của trái bong bóng, hay là cái bản ngã -tuổi thanh niên- khi trái bóng được căng đầy hơi. Tuổi mười bốn mở đầu, một lớp tuổi căng đầy nhựa sống, đây là lúc mà khả năng tình dục của con người bắt đầu chín tới. Không có loại hơi nào được bơm vào cái ngã nhiều hơn là tính dục. Khi khả năng này chưa được trưởng thành, bạn vẫn còn như thiếu sót một cái gì đó. Cha mẹ của bạn đã có một cái gì đó –họ có thể sinh con đẻ cái mà bạn thì không. Bạn cảm thấy mình như bất lực. Đến lớp tuổi mười bốn, một đứa trẻ sẽ không còn là một đứa trẻ nữa –ít nhất là y sẽ không còn cho mình là một đứa trẻ. Từ bên trong, y bắt đầu suy nghĩ về mình như một người đàn ông, một người đàn ông trưởng thành. Đứa trẻ bắt đầu được tiếp hơi; tiếp nhận thêm nhiều gia vị cho cái ngã của mình. Với khả năng tình dục trưởng thành, bản ngã bước vào giai đoạn trổ hoa. Chiếc bong bóng bây giờ đã căng đầy hơi, nhân cách được định hình rõ rệt.   Với lớp tuổi thiếu niên có thể bạn phải nhìn vào thật sâu mới tìm ra nhân cách, nhưng trên khuôn mặt của lớp tuổi thanh niên, bạn không cần phải nhìn sâu như thế –tất cả đã hiện ra ở đó. Với lớp tuổi thiếu niên, người ta thấy phảng phất một chút tinh thần nổi loạn, nhưng với tuổi thanh niên, đó là sự cách mạng. Y sẵn sàng để hủy diệt bất cứ cái gì. Y trở nên hủy diệt như thế bởi vì đây là cách thế duy nhất để y có thể chứng tỏ rằng mình là một cái gì đó. Y chống lại tất cả mọi nguyên tắc, luật lệ, không đặt niềm tin vào bất cứ cái gì. Y không thích tin tưởng vào bất cứ truyền thống nào, tín ngưỡng nào. Y chỉ muốn nói một tiếng “Không” dõng dạc với cha, với mẹ và với cả Thượng Đế, nhà thờ, với Kinh Thánh, với Gita. Tiếng “KHÔNG” phủ định toàn bộ này được nói lên với trọn vẹn tâm hồn y. Bản ngã đã bước chân vào trong một cách thế tuyệt hảo.   Bước vào tầng thứ ba y có cái cảm nhận rằng “Tôi là tôi mà không phải là ai khác!” Giai đọan này bản ngã đã lên đến tột đỉnh. Ở thời điểm này, lớp tuổi thanh niên luôn luôn sẵn sàng để đánh nhau, để nổ tung. Gây hấn, bạo động, tranh đua, cao vọng, cách mạng -tất cả bắt đầu hoà trộn vào trong xương, trong máu y.   Tầng thứ tư là lớp tuổi từ hai mươi tám cho đến năm mươi sáu -lớp tuổi trung niên -chiếc bong bóng đã phồng lên vượt khỏi cái khả năng tự nhiên của nó. Cái khả năng tự nhiên này đã được đạt đến vào lứa tuổi hai mươi tám, đó là mức xa nhất mà cái bong bóng có thể vươn tới. Trong khoảng từ hai mươi tám đến năm mươi sáu, nó bắt đầu vượt khỏi cái mức giới hạn của mình. Thế là cao áp huyết! Đây là những tháng ngày khó khăn nhất trong đời người.   Cho đến lứa tuổi hai mươi tám, bạn đã được dạy dỗ để bơm phồng cái ngã của mình lên ngày một nhiều hơn và bạn tiếp tục làm chuyện đó không ngừng. Nó đã trở thành như một tập quán. Trong suốt hai mươi tám năm bạn chỉ thực hành có một việc duy nhất: bơm phồng cái bản ngã –thông qua học vấn, giáo dục, và điều kiện hoá. Bây giờ nó đã trở thành như một thói quen thường nhật: bạn cứ việc tiếp tục bơm hơi vào mà không hề nghĩ đến cái sức chứa giới hạn của chiếc bong bóng. Bạn không ngừng cho hơi vào thêm, thêm mãi –không áp huyết cao thế nào được! Thế là vào một thời điểm nào đó trong khoảng hai mươi tám và năm mươi sáu bạn bắt đầu bị cao máu, trụy tim. Ở một lúc nào đó giữa hai thời điểm này bạn bắt đầu tìm đến chuyên gia tâm lý trị liệu, bạn khởi sự cảm thấy rúng động, rằng tất cả mọi chuyện có vẻ như không xuôi chèo mát mái chút nào như bạn từng trông đợi, hay ít nhất là như những gì đã từng đến với bạn cho đến cái lớp tuổi hai mươi tám. Bây giờ thì hình như có điều gì đó trục trặc. Mọi chuyện có vẻ như không ổn.   Bạn đã thành công trong cuộc đời. Bạn có đủ tiền tài, danh vọng, được mọi người tôn kính, thế nhưng bây giờ bạn như tan biến vào trong những cái đó. Bạn đang đánh mất đi con người thực của mình, mất đi sự an bình, yên nghỉ. Bạn ở trong cơn sốt, khủng hoảng, khủng hoảng cùng cực. Đây là khoảng thời gian khó khăn nhất trong đời. Đây là giai đoạn mà con người bắt đầu ốm đau cả tinh thần lẫn thể xác. Khắc khoải lo âu, buồn khổ, những bệnh hoạn tâm lý cùng với đủ mọi triệu chứng tâm thần khác đến với con người. Đây là giai đoạn thứ tư.   Giai đoạn thứ năm bắt đầu từ tuổi năm mươi sáu cho đến một trăm mười hai, trái bóng đã căng phồng đến cực điểm. Nó đang ở bên bờ vực của nổ tung, bất cứ lúc nào. Tất cả như đã sẵn sàng, chỉ cần thêm một chút hơi nữa là trái bóng nổ tung. Không còn khả năng căng phồng nữa. Đây là khoảng thời gian mà người ta bắt đầu nghĩ về cái chết và đôi lúc mong cầu cho cái chết mau đến. Không phải chỉ suy nghĩ mà người ta nhén nhum một thứ hy vọng rằng, “Cái chết sẽ đến và trút bỏ cho tôi tất cả cái gánh nặng khổ nhọc này.”   Và tiếp đến là giai đoạn thứ sáu: Trái bóng nổ tung. Từ giai đoạn này, hai khả năng –đây là giai đoạn thứ bảy- có thể xảy ra: Đông phương và Tây phương. Cái khả năng phương Tây là: bạn chết và rồi tái sanh trở lại như một trái bóng chưa được bơm hơi trong một cái bào thai nào đó. Cái chết là khả năng thứ bảy nếu như ngành Tâm lý học phương Tây được cho phép nói lên điều này. Nếu không có một cái gì đó giống như là tôn giáo, tín ngưỡng can dự vào thì từ giai đoạn thứ sáu, giai đoạn bảy được khai sanh một cách tự động. Bạn chết ở đây, bạn chỉ hết một kiếp sống, bạn tái sanh trở lại trong một bào thai -lại trở thành một chiếc bóng chưa được bơm hơi- và bắt đầu một chu kỳ cũ, một sự lập lại y như cũ, cũng cùng một lối mòn.   Đây là điều mà ở Ấn Độ chúng tôi gọi là cái vòng trầm luân sinh tử -samsara, cõi ta bà. Mỗi cái chết lại mang bạn trở lại trần gian lần nữa và rồi  bạn bắt đầu trở lại cùng với một trò chơi cũ! Một cuộc chơi được tái diễn cả đến triệu lần! Và bạn cứ tiếp tục cắm cúi mãi vào cuộc chơi … một trò chơi hoàn toàn giống nhau, lần này đến lần khác. Thế nhưng, những ai có nhận thức và thông minh, họ bắt đầu tĩnh thức. Họ nhìn thấy toàn bộ cuộc chơi vô nghĩa và vô ích này. Có mục đích gì đâu? Tại sao lại cứ phải như cái bánh xe quay tròn mãi? Cáí vòng luân hồi tử sanh lẩn quẩn đó?   Thế nên mới có cái khả năng thứ hai, cái khả năng phương Đông: hoặc là bạn chết -bạn nổ tung và tái sanh trở lại; hoặc là bạn không chết –trái bóng không hề nổ tung ra. Nhận thấy được toàn bộ tính chất phi lý của cái ngã, bạn thư giản buông thả, bằng cách châm cho chiếc bóng xì hơi. Cái đó tôi gọi là con đường hành giả -bạn chích vào trái bóng. Hơi sẽ thoát ra ngoài; trái bóng thu nhỏ lại, trở về nguyên vị buổi đầu như lúc bạn còn là một hài nhi.   Đây là thời kỳ thơ ấu thứ hai: Bạn lại được tái sanh trở lại. Không phải từ cái bào thai của ai đó, từ kiếp đời của ai đó –nhưng ngay bây giờ và tại đây. Bạn đã từ giã cái vòng quay sinh tử chóng mặt. Cái vòng lẩn quẩn này đã kết thúc. Không còn bất cứ cái bào thai nào cần thiết cho y nữa; y đã trở thành cái bào thai cho chính mình. Y hồn nhiên trở lại. Cỏ cây lại muôn hồng nghìn tía và mặt trời lại nhảy múa reo vui. Vạn pháp lại tưng bừng lễ hội. Thượng Đế lại bước xuống trần gian. Y đang sống trong vườn địa đàng. Y không cần phải đi đến một nơi chốn nào khác! Một cách đơn giản, y chỉ buông bỏ cái bong bóng kia, chiếc bong bóng đã tạo ra đủ mọi thứ khổ nạn.   Đây là sự khai sanh của một tâm thức mới; không phải một xác thân mới mà là một linh hồn mới -không phải là một cơ chế mới mà là sự khai sanh của một sinh thể mới; không phải là một ngôi nhà mới nhưng là sự thay đổi kẻ ngụ cư. Đây là sự chuyển hoá.   Như thế đó, có hai khả năng xảy ra ở tầng bậc cuối cùng. Tuy nhiên nếu bạn được giáo dục liên tục theo cách thế phương Tây, theo con đường duy vật chất, và vị ngã, thì sẽ rất khó để cái khả năng thứ hai có thể xảy đến cho bạn.   Thế nên ở phương Đông chúng ta đã và đang làm một chuyện xem ra rất mực nghịch lý, chỉ một chuyện thôi: đó là, giúp cho kẻ mới đến trở thành vị ngã, nhưng đồng thời bên cạnh đó chúng ta cũng không ngừng nhắc nhở y rằng cái ngã không phải là mục tiêu hướng đến–đó có thể là một trò chơi hứng thú nhưng phải nên tìm cách thoát ra. Chúng ta dạy cho y về cái ngã nhưng đồng thời cũng dạy cho y về vô ngã. Ta cho y đủ cả đôi cánh để y có khả năng thay đổi hướng bay bất cứ lúc nào y muốn. Y có thể đổi hướng bất cứ thời điểm nào y muốn. Trái bóng có thể được chích xì hơi bất cứ lúc nào. Chúng ta dạy cho y nghệ thuật để chích vào trái bóng.   Tại phương Tây bạn chỉ được dạy một điều duy nhất –làm thế nào để bơm hơi thêm vào trái bóng. Và nếu đôi lúc bỗng nhiên có những lổ thủng xì hơi tự động xảy ra, bạn được chỉ dạy cách thức để vá chúng lại. Cái gọi là ngành Tâm lý học của bạn không là gì khác hơn … một cái tiệm sửa xe. Khi nào chiếc xe hơi của bạn có vấn đề, bạn mang nó lại tiệm, và ở đây người thợ máy sửa chữa để cho nó hoạt động bình thường trở lại. Y phục hồi lại chức năng vận hành cũ.   Cái giường bệnh của nhà tâm lý trị liệu cũng chẳng khác gì cái tiệm sửa xe. Bất cứ lúc nào có vết thủng trong lối sống của mình, lập tức bạn chạy đi kiếm nhà tâm lý trị liệu nhờ họ bao cái vết thủng này lại để bạn có thể tiếp tục bơm hơi vào.   Cái phương cách của phương Đông, tâm lý học của chư Phật, là bất cứ lúc nào vết thủng xảy ra, nên cảm nhận niềm hạnh phúc đó. Thiện tai! Hãy cứ để cho trái bóng xì hơi! Tuy nhiên nên nhớ rằng, điều đó không có nghĩa là chúng ta không muốn cho bất cứ ai trưởng thành trong cái ngã, mà trước tiên bạn phải lớn dậy cùng với nó –đó là một bộ phận tự nhiên của sự trưởng thành.   Thế nên nếu bạn đã đặt ra câu hỏi này với tôi, thì đây là lời đề nghị: Đến cái tuổi năm mươi sáu … đó là tuổi trung niên nếu chúng ta xem tuổi thọ của đời người nằm trong khoảng từ một đến một trăm mười hai tuổi. Nhà du già cho rằng đó là tuổi thọ tự nhiên của con người, ít nhất là một trăm mười hai tuổi, nếu như ta biết sống đúng cách mỗi người đều có khả năng sống đến mức tuổi này. Nếu năng lực của đời sống chuyển động đúng hướng, trải qua bao thời đại, theo các nhà du già, một trăm mười hai tuổi là cái mức giới hạn tự nhiên của đời người. Nếu ta chết sớm hơn, tức là đã có điều gì đó không ổn xảy ra -về thể xác hoặc tinh thần, về cách ăn uống hoặc do xã hội, một cái gì đó không ổn. Vì lẽ đó mà chúng ta đã không hoàn tất được cái tiến trình tự nhiên. Tuổi năm mươi sáu, như thế, chỉ là một cái lằn ranh ở giữa. Đó là lý do tại sao Ấn giáo cho rằng sau tuổi năm mươi, bạn bắt đầu nghĩ đến con đường hành giả, tu hành, xa lánh cuộc đời. Nhưng đến tuổi bảy mươi lăm, suy nghĩ sẽ chẳng còn giúp ích gì: Bạn chỉ còn việc thực hiện một bước nhảy thôi!   Tuy nhiên chúng ta đã chuẩn bị ngay từ lúc đầu tiên. Có phải chúng ta nói rằng: Có một cái bản ngã mạnh nhưng đồng thời phải có một thứ khác không phải là cái ngã, cũng mạnh mẽ tương tự để cho khi cái ngã này trở thành quá lớn, bạn cũng có thể liệng bỏ nó dễ dàng. Như vậy, hãy để cho cái sinh thể của bạn cũng mạnh mẽ như thế. Một sinh thể mạnh mẽ cần thiết cho việc liệng bỏ một cái bản ngã mạnh mẽ.   Tại phương Tây bạn chỉ được dạy làm cho lớn mạnh cái ngã này. Đến một lúc nó trở thành mạnh mẽ quá mức mà bạn lại quá bất lực không thể làm được gì với nó và cũng không thể liệng bỏ nó được.   Chẳng hạn như, bạn được dạy dỗ phải suy tưởng như thế nào nhưng lại không được dạy cách làm thế nào để không suy tưởng. Thế nên sự suy tưởng ngày càng trở nên rất mực thiện xảo, rất mực thuần lý, rất mực tập trung. Cho đến một ngày bạn muốn dừng lại nhưng không dừng được nữa –cái sinh thể của bạn quá đổi bất lực. Bạn đã trút toàn bộ nguồn năng lực của mình vào suy tưởng và cái sinh thể của bạn nay đã hoàn toàn cạn kiệt. Tên nô lệ mà bạn đã bỏ công huấn luyện bây giờ đã trở thành ông chủ. Cũng chẳng khác gì bạn bỏ đói ông chủ để không ngừng nuôi dưỡng tên nô lệ. Ngày một ngày hai, tên nô lệ nhận ra rằng bạn chẳng là cái gì cả. Tại sao nó lại để yên cho bạn ngồi chễm chệ trên ngai vàng? Y phải quẳng bạn đi thôi và leo lên ngồi ở đó và bạn đành phải bó tay.   Bạn đã nhận ra chuyện này không biết bao nhiêu lần. Mỗi đêm khi leo lên giường ngủ, những ý tưởng cứ tiếp tục theo đuổi bạn không ngừng. Bạn van nài chúng, “Thôi, làm ơn ngưng lại!” Thế nhưng chúng có dừng lại đâu, chúng không nghe lời bạn một chút nào, chúng mặc xác bạn. Và chúng cứ việc tiếp tục, tiếp tục và tiếp tục.   Vâng, dạy cách suy tưởng là một điều tốt nhưng dạy cách làm thế nào để không suy tưởng lại càng tốt hơn! Như thế cái suy tưởng sẽ luôn là kẻ nô lệ và người suy tưởng vẫn luôn là ông chủ. Cũng thế, có cái ngã không hẵn là một điều xấu, bởi vì không có nó trong đời sống bạn sẽ không có xương sống làm điểm tựa. Bạn sẽ bị kẻ khác nghiền nát. Không có cái ngã, trong đời sống bạn chỉ là thứ ốc mượn hồn, bạn sẽ bị lợi dụng, khai thác, hành hạ, áp bức. Bất cứ ai, bất cứ cái ông Hitler nào cũng sẽ trở thành chủ chăn của bạn và bạn biến thành một con cừu non. Không. Không thể như vậy, điều đó không tốt. Bạn nên được dạy cách nuôi dưỡng cái ngã nhưng đồng thời, điều quan trọng và ý nghĩa hơn, bạn cũng được dạy cách làm thế nào để trong bất kỳ khoảnh khắc nào bạn muốn tuyệt thông với cái ngã của mình, bạn có thể cắt đứt ngay lập tức. Bất cứ lúc nào bạn muốn chích vào quả bóng bản ngã này, bạn có thể thực hiện được ngay. Bất cứ lúc nào bạn muốn dẹp bỏ trái bong bóng này, bạn có thể quẳng nó vào một xó xỉnh nào đó.   Cuộc hành trình hướng ngoại cần đến cái ngã, cuộc hành trình hướng nội cần đến vô ngã. Khi bạn đang đấu tranh, cái ngã rất cần thiết. Người chiến sĩ cần đến cái ngã, bậc thánh nhân cần đến vô ngã. Thế nhưng đời sống không phải chỉ toàn là chuyện đấu tranh. Nếu như vậy, đời sống quả rất vô nghĩa. Có những giây phút phỉ lạc không đến từ đấu tranh mà đến từ thư giản, buông xả. Thế nhưng cái ngã thì không bao giờ cho phép bạn thư giản; nó luôn giữ bạn trong trạng thái căng thẳng. Và như thế, tình trạng căng thẳng này đã hủy diệt bạn -cả thể xác lẫn tâm hồn, tất cả đều bị hủy diệt bởi áp lực, căng thẳng.     Bạn hỏi tôi: Làm thế nào để tôi có thể hành nghề trị liệu mà không bị cái ngã của mình xen vào?   Tại phương Đông, lối tiếp cận của chúng tôi là, người làm công việc tâm lý trị liệu không cần phải làm gì cả. Nhà tâm lý trị liệu chỉ là một phương tiện chuyển tải năng lượng của Thượng Đế. Y chỉ có mặt ở đó như một chiếc ống trúc rỗng để Thượng Đế có thể đi ngang qua. Người điều trị, như thế, phải trở thành như một cái cầu nối, hành lang.   Bệnh nhân là một con người -dưới mắt nhìn phương Đông- đã đánh mất sự tiếp xúc với Thượng Đế, Chân Như. Y đã trở nên quá vị kỷ nên không còn giữ được mối liên hệ này. Y đã dựng lên cả một bức Vạn Lý Trường Thành bao quanh mình nên không còn biết đến Thượng Đế, tổng thể là gì. Y hoàn toàn bị cắt đứt tất cả mọi gốc rễ, cội nguồn đời sống. Đó là lý do tại sao y ốm đau bệnh hoạn –tinh thần lẫn thể xác hay trên một phương diện nào đó. Bệnh hoạn có nghĩa là y đã lạc mất gốc nguồn. Và người ta trông chờ người chữa bệnh, nhà tâm lý trị liệu ở phương Đông, tái lập lại mối quan hệ này cho y. Y đánh mất cội nguồn, nhưng bạn là người còn giữ mối dây liên lạc.   Bạn nắm lấy tay y. Y đang ẩn mình ở sau bức tường kia. Cứ để cho y trốn ở đó. Bạn vẫn có thể nắm lấy tay y qua một cái lỗ nhỏ trên bức tường cơ mà … nếu như y tin cậy bạn. Y đã không thể tin cậy ở một ông Thượng Đế nào, ngay cả không biết Thượng Đế có nghĩa là gì. Thế nhưng y tin cậy nhà trị liệu, có thể nắm chặt lấy bàn tay ông ta. Nhà tâm lý trị liệu hoàn toàn rỗng không, hoà điệu với Thượng Đế và từ đó nguồn năng lượng bắt đầu tuôn chảy. Cái năng lượng đó vô cùng sinh động, có khả năng trẻ trung hoá đến mức không sớm thì muộn nó huỷ diệt tất cả mọi bức Vạn Lý Trường Thành bao quanh bệnh nhân, từ đó y có thể hé mắt nhìn vào vô ngã. Chỉ cái thoáng nhìn này là đủ để làm cho y khoẻ mạnh, hợp nhất mà không là cái gì khác.   Thế nên nếu nhà tâm lý trị liệu là một người duy ngã, chuyện này không thể nào xảy ra. Cả hai đều là những tù nhân. Những nhà tù của họ có thể khác nhau, nhưng họ chẳng giúp ích gì được cả.   Toàn bộ phương cách tiếp cận của tôi về trị liệu là, nhà tâm lý trị liệu phải trở thành một công cụ của Thượng Đế. Tôi không hề phủ nhận cái kiến-thức-làm-thế-nào. Phải hiểu biết về cái kiến-thức-làm-thế-nào! –nhưng đồng thời biến nó thành phương tiện sẵn sàng cho Thượng Đế dùng tới. Học hỏi về ngành tâm lý trị liệu. Học hỏi tất cả mọi phương thức trị liệu. Hiểu biết tất cả những gì có thể hiểu biết được, nhưng không bám chặt vào đó. Cứ để nó ở đó và để cho Thượng Đế sẵn sàng thông qua bạn. Hãy để cho Thượng Đế xuyên suốt qua toàn bộ cái kiến-thức-làm-thế-nào của bạn. Hãy để Ngài là cội nguồn của trị liệu, hàn gắn vết thương. Đó là những gì mà ta gọi là thương yêu.   Thương yêu làm thư giản kẻ khác. Thương yêu mang lại niềm tin cậy. Thương yêu là cơn mưa tắm mát tha nhân, hàn gắn những vết thương nhân thế.       Câu hỏi thứ hai (phần nào liên hệ đến câu hỏi thứ nhất):   Có thể nào tách rời sự lành  mạnh tâm linh ra khỏi cái nhìn mang màu sắc tôn giáo đối với thế gian?     Không. Chỉ một phần thôi. Là một sinh thể, con người có ba bình diện: thân, tâm và linh hồn. Cái tâm nằm ở giữa, nó là chiếc cầu nối. Một nửa bao gồm thân xác, còn một nửa kia là linh hồn. Thế nên nếu bạn liệng bỏ hoàn toàn cái chiều kích tôn giáo, cái tâm sẽ không bao giờ là một tổng thể nguyên vẹn, nó sẽ luôn luôn chỉ còn một nửa, một cái gì đó sẽ bị mất đi.   Đó là những gì mà Carl Gustav Jung nhận ra trong những năm cuối của đời mình. Chắc chắn là ông ta đã chữa trị cả hàng ngàn bệnh nhân. Và rồi cuối cùng ông ta đã phải đi đến khẳng định: “Đây là nhận xét của tôi: rằng, cái tuổi bốn mươi hai hình như mang lại một cái gì đó mới mẻ trong đời sống của con người. Cũng giống như tình dục đi vào đời người ở lớp tuổi mười bốn, tín ngưỡng bước vào ở lớp tuổi bốn mươi hai. Tất cả những người có vấn đề sau cái tuổi bốn mươi hai, phần nào đó những khổ đau của họ bắt nguồn vì thiếu vắng chiều kích tâm linh, tôn giáo.” Đó là quan sát, nhận định của Jung. Bằng cách này hay cách khác, con người cần tái lập lại mối quan hệ với Thượng Đế. Có thể họ không hề biết đến chuyện này thế nhưng cái vấn nạn căn bản của họ là ở đó. Nó phải ở đó mà không nơi nào khác.   Đời sống có hai phần: sự sống và cái chết. Khi bạn còn trẻ bạn đầy tràn sự sống, bạn gắn chặt với sự sống. Bạn không hề quan tâm đến cái chết. Thế nhưng khi bạn khởi sự tiến gần đến cái chết, một hôm nào đó bạn vượt qua biên giới của sự sống và đi vào biên giới của cái chết. Lúc đó bạn bắt đầu suy nghĩ, chiêm nghiệm về cái chết. Và người ta không còn một phương cách nào khác để giải quyết nỗi sợ chết ngoại trừ tôn giáo, tín ngưỡng. Nếu bạn không thể giải quyết được chuyện này, nó sẽ không ngừng làm bạn rúng động, run sợ; nó sẽ không ngừng xâu xé trái tim bạn. Nó trở thành một vết thương. Bạn có thể tìm cách trốn tránh nó, không dám nhìn thẳng vào nó. Bạn có thể để cho cái tâm của mình đầy ắp bởi một ngàn lẻ một thứ chuyện. Bạn có thể không nghĩ đến nó một cách ý thức thế nhưng trong vô thức cái chết đang tiến đến gần hơn, và thế là toàn bộ đời sống của bạn cũng mất dần đi ý nghĩa.   Một ngày nào đó ở giữa khoảng đời này bỗng dưng cái chết trở nên có ý nghĩa. Cái khoảnh khắc mà bạn nhận ra điều này, bạn không thể nào không công nhận cái chiều kích tín ngưỡng, tâm linh. Tôn giáo hiện hữu là do bởi cái chết.   Chủ nghĩa duy vật có thể hoàn toàn rất mực OK nếu như không có mặt cái chết, và như vậy, cũng sẽ không có nhu cầu tín ngưỡng tôn giáo. Nếu chỉ có sự sống mà không có cái chết, thì lúc đó chủ nghĩa duy vật sẽ là tất cả, lúc đó những ông Charvaka, Epicurus, Karl Marx sẽ là những ông Phật sống. Và rồi sẽ không còn gì khác. Nếu chỉ có sự sống, thì đâu có còn ai bận tâm điều gì nữa? Nếu bạn sẽ sống vĩnh viễn ở trên cõi trần gian này, đâu có ai còn phải quan tâm đến phẩm chất của đời sống làm gì, hay những vấn đề sâu xa hơn? Thế thì chỉ cứ việc tiếp tục mà hưởng thụ thôi! Lúc đó thì “Ăn, nhậu, vui chơi thoải mái” sẽ là thánh kinh duy nhất. Chẳng ai cần đến những Vệ-Đà hay Kinh Thánh làm gì!   Thế nhưng cái chết xuất hiện. Và bởi vì cái chết có mặt, Đức Phật trở nên quan trọng, Mahvir trở nên quan trọng, Chúa Giêsu trở nên quan trọng. Những vị này đã cho bạn cái thị kiến vượt ra ngoài cái chết, vượt khỏi cái chết, chế ngự cái chết. Tôn giáo tín ngưỡng không là gì khác hơn một cánh cửa để thanh thoả với cái chết.   Tâm thức sẽ không thể nào khoẻ mạnh thực sự nếu như không mang cái nhãn quan tôn giáo về thế gian. Như thế sẽ là một cái nhìn thiên lệch. Bạn không phải chỉ bao gồm thân xác mà thôi, thế nên một cái nhìn thuần túy trên căn bản duy vật sẽ không bao giờ thoả mãn bạn. Bạn cũng không phải chỉ là tâm thức, thế nên nếu chỉ khỏe mạnh về mặt tâm lý cũng sẽ chẳng giúp ích gì. Bạn có phần tâm linh, tinh thần. Nó là trung tâm, là cốt lõi. Nếu cái phần này bị bỏ đói, bỏ khát, sự đói khát đó bằng cách này hay cách khác sẽ tác động lên các mặt tâm sinh lý con người. Nó sẽ xuất phát từ cái gốc, rò rỉ ra như chất độc, và rồi bạn làm bất cứ chuyện gì, bạn vẫn luôn cảm thấy mất mát một cái gì đó, một cái gì đó có ý nghĩa sâu sắc.   Đó là những gì mà chủ nghĩa duy vật phương Tây đang gặp phải. Họ có đủ mọi thứ trong tầm tay. Thế nhưng cái ý nghĩa đã mất đi, vầng hào quang, cái chân giá trị không còn nữa. Cái linh hồn đang mất đi. Và Chúa Giêsu có nói rằng: “Ngươi có thể được cái gì, cho dù tất cả thế gian này nếu như mất đi cái linh hồn?”     Câu hỏi thứ ba:   Tại sao Ngài không đưa ra một chứng cớ nào về sự hiện hữu của Thượng Đế?     Tại sao lại là tôi nhỉ? Nếu như Thượng Đế không muốn tự mình đưa ra bất cứ chứng cớ nào thì tại sao lại phải là tôi?   Thượng Đế vẫn ở trong tình trạng không được xác minh bởi một vài lý do. Mọi người đều phải tự chứng minh lấy bằng kinh nghiệm của riêng mình. Nếu như Thượng Đế được xác minh thì đó không còn là Thượng Đế nữa. Nếu Thượng Đế được xác minh rõ ràng như một cục đá ở ngoài kia, đó sẽ không phải là Thượng Đế.   Thượng Đế là một tiềm năng, một khả thể. Thượng Đế là một hứa hẹn. Nếu như Thượng Đế có thể được xác minh ngay bây giờ và tại đây và tôi có thể đặt Thượng Đế lên bàn để tất cả các bạn đều có thể khảo sát, khám nghiệm, phân tích và giao dịch với ông ta, Ngài sẽ không còn là một Thượng Đế nữa. Ngài đã trở thành một đồ vật. Bất cứ cái gì có thể minh chứng được đều là một đồ vật. Thượng Đế không phải là một đồ vật. Thượng Đế không thể được chứng minh.   Tuy nhiên tôi cũng không hề nói rằng bạn không thể chứng minh -tất cả mọi người đều có thể chứng minh do lòng ước muốn của riêng mình! Nhưng không ai có thể chứng minh cho bất cứ ai khác. Mỗi người đều phải tự thực hiện lấy một cuộc hành hương cho chính mình. Thượng Đế được minh chứng đối với tôi! Thượng Đế chỉ hiện hữu cho tôi – không phải cho bạn, cũng không phải cho đám cây này. Thượng Đế hiện hữu. Không hình không tướng. Và bạn là tất cả mọi hình tướng mà Thượng Đế thể hiện. Điều đó đã được minh chứng đối với tôi. Nó cũng có thể trở thành một kinh nghiệm thực chứng đối với bạn. Tuy nhiên bạn không thể vay mượn cái đó ở tôi và tôi cũng không thể mang nó ra cho bạn. Điều này sẽ không bao giờ làm cho con người thoả mãn.   Mỗi một cá nhân phải chứng nghiệm lấy Thượng Đế không biết bao nhiêu lần. Tôi đoan chắc như thế. Và khi chính bạn chứng nghiệm, chính bạn đối mặt với Thượng Đế, chính bạn cảm nhận điều này, Thượng Đế được minh chứng. Thế nhưng điều này không có nghĩa là Ngài biến thành một đồ vật, một đối tượng khách quan. Ngài vẫn mang tính chủ quan, vẫn là cái kinh nghiệm nội tại thẳm sâu nhất của bạn. Thượng Đế, như thế, là kinh nghiệm riêng tư cá nhân, không bao giờ có thể trở thành công cọng.   Đức Phật đã thực chứng, Ramakrishna, Raman cũng thế -tuy nhiên họ không thể kéo lôi Ngài ra giữa chợ. Biết bao nhiêu bhaktas, bao nhiêu tín hữu đã thực chứng?! Thế nhưng họ cũng không thể thuyết phục Thượng Đế rằng, “Một ngày đẹp trời nào đó, xin làm ơn bước ra giữa chợ cho mọi người trông thấy. Như vậy là tuyệt lắm, mọi người rồi sẽ trở thành tín ngưỡng thuần thành hết.” Nhưng Thượng Đế đâu có lắng nghe điều này. Ngài biết xa hơn. Rằng như vậy có nghĩa là không còn vấn đề tín ngưỡng nữa. Một khi Thượng Đế biến thành một hiện tượng công cọng, mọi chuyện cũng kết thúc từ đây.   Bạn không thờ phượng một đồ vật. Bạn không thể thờ phượng một đồ vật! Đồ vật chỉ để dùng, không phải để thờ phượng. Nếu Thượng Đế được minh chứng như bao nhiêu đồ vật khác, như vậy có nghĩa là bạn sử dụng Ngài! Sử dụng một ngàn lẻ một cách khác nhau. Bạn ra lệnh, “Làm cái này cho tôi! Làm cái kia cho tôi! Biến nước thành dầu lửa đi! Biến đá thành bánh mì đi!” Bạn sẽ biến Thượng Đế thành công cụ thôi và rồi bạn sẽ nổi giận, sẽ than phiền, sẽ luôn luôn la lối, trách móc Ngài. Còn gì nữa? Sẽ biểu tình phản đối, sẽ tấn công,… bạn sẽ làm những chuyện đại loại như thế.   Thượng Đế không phải là một vật thể được chứng minh bởi vì Thượng Đế không phải là một đồ vật. Chỉ những đồ vật mới có thể minh chứng được. Tôi có thể chứng minh rằng đây là một hòn đá ở trong bàn tay tôi. Nhưng làm thế nào tôi có thể chứng minh được lòng thương yêu của tôi đối với bạn trong đôi mắt mình? Sự thương yêu không phải là một hòn đá, nó không thể được xác minh. Chỉ có những ai trong cùng tần số với tôi sẽ nhận biết điều này. Chỉ những ai sẵn sàng bước đi cùng với tôi mà không cần đến, không đòi hỏi bất kỳ chứng cớ nào ngay tự buổi đầu, những người sẵn lòng tin cậy vào tôi -họ sẽ hiểu. Còn nếu như bạn đặt vấn đề, “Trước tiên hãy cho chúng tôi bằng chứng cái đã rồi chúng tôi sẽ tin theo,” điều đó không thể nào có được. Tôi chỉ là người làm cho cánh cửa mà từ đó Thượng Đế trở thành một hiện tượng được minh chứng ở trong tầm tay bạn, nhưng nên nhớ rằng Thượng Đế không bao giờ biến thành một hiện tượng công cọng mà là chuyện riêng tư cá nhân. Bạn có thể bước vào bên trong cánh cửa, nhìn ngắm, cảm nhận và thể nhập cùng Thượng Đế, nhưng khi bước ra ngoài, bạn cũng sẽ ngây ngô trở lại thôi. Ngây ngô như là tôi đây. Bạn sẽ không thể nào thốt lên được bất cứ lời nào về Ngài. Bạn có thể nói ra cả một ngàn lẻ một thứ chuyện, nhưng sẽ không có bất cứ cái nào là xác thực về Ngài. Sẽ chỉ là chuyện lòng vòng mà thôi.   Tôi có thể nói về cách thế mà tôi đạt đạo. Tôi có thể hát lên những ca khúc tuyên xưng đạo lộ tuyệt vời, nói về những kỳ hoa dị thảo, chim chóc hát ca trên con đường đi đến đó, thế nhưng đó không phải là nói về Thượng Đế. Tôi có thể nói đến niềm cực lạc đạt đến thông qua Thượng Đế, nhưng cũng không phải là sự diễn tả về Ngài. Tôi có thể mô tả niềm hân hoan, an lạc đã đến với tôi như thế nào, nhưng đây cũng chỉ là nói về một cái gì đó mà không phải là Thượng Đế.   Không cách gì có thể xác định Thượng Đế. Ngài vẫn luôn vuột khỏi tầm tay, không thể nắm bắt.   Mà điều quan trọng hơn, chứng minh Thượng Đế là một việc làm hoàn toàn vô ích, bởi vì ngay chính công việc này là đủ để làm cho người ta xa lánh tôn giáo, tín ngưỡng. Tín ngưỡng xuất phát từ niềm tin, không phải từ bằng chứng. Hãy nhận thức sâu sắc về vấn đề này.   Niềm tin tôn giáo không hề là một niềm tin thuần lý, nếu không nói là phi lý. Nó không xuất phát từ bằng chứng. Bằng chứng bao hàm ý nghĩa rằng lý trí của bạn đã được thoả mãn. Khi nó đã được hài lòng bạn không được phép vượt ra ngoài. Trong khi đó tín ngưỡng là một nỗ lực vượt ra ngoài lý trí, ra ngoài tâm thức, kiến thức. Thế nên không thể có chuyện bằng chứng ở đây. Như vậy thì các vị này -Đức Phật, Chúa Giêsu, Mohammed- đang tiếp tục làm những chuyện gì đây? Các ngài tiếp tục làm công việc lôi cuốn, quyến rũ bạn đến một cái gì đó rất mực phi lý. Các ngài tiếp tục rao mời một cái gì đó mà không hề có bằng cớ chứng minh. Thế rồi vẫn có một số người can đảm chịu mua những món hàng này, những ý tưởng này và thực hiện một bước nhảy. Chính cái bước nhảy này Thượng Đế, Chân Như đã được minh chứng! Trước đó thì vô phương. Bạn phải tự mình nếm lấy cái mùi vị Thượng Đế.   Tôi đang đọc R. H. Blyth. Đây là một thi hào, và còn hơn thế nữa, ông ta là một nhà mỹ học siêu hạng. Một người có tâm hồn rất mực thẩm mỹ, rất mực nhạy bén, đặc biệt là với Thiền, thơ Thiền –hài cú-  trên thế giới này tưởng không có ai có thẩm quyền hơn ông ta về lãnh vực này.   Ông ấy viết rằng: “Trong suốt cuộc đời mình, tôi đã được người ta đặt ra không biết bao nhiêu câu hỏi về các mặt thi ca, tôn giáo, đời sống và tôi cũng đã đáp lại một số lượng tương xứng những câu trả lời, thế nhưng tôi đã không bao giờ -xin được lập lại điều này- không bao giờ làm thoả mãn được bất cứ một người nào đã nêu câu hỏi với tôi.” Ông ta cho biết, “Có đến hàng ngàn lần, những câu hỏi được đặt ra và tôi đã trả lời họ một cách rất công phu nhưng không bao giờ, tôi lập lại, không bao giờ có một cá nhân nào thoả mãn cả. Tại sao vậy?” Vâng, người ta sẽ không khỏi nghĩ rằng, “Tại sao vậy?”   “Bởi vì tất cả các câu hỏi đặt ra chỉ là một hình thức né tránh câu trả lời thực sự, câu trả lời đã được biết rồi, theo cách nói của Thiền. Người nào cũng giác ngộ cả, thế nhưng y mong rằng mình không phải là người đó. Mỗi người đều biết rằng y phải thương yêu ngay chính kẻ thù mình, bán tất cả gia sản mình để giúp đỡ kẻ nghèo khó, thế nhưng y mong là mình không hề biết chuyện này … thế là y nêu lên những câu hỏi.”   Tôi rất thích cái ý tưởng này. Người ta nêu câu hỏi là bởi vì người ta muốn né tránh vấn đề.   Thượng Đế thì rất mực gần gũi, ở trong tầm tay thế nhưng bạn cứ luôn đòi bằng chứng. Đây cũng chỉ là một cách thức né tránh thôi. Bạn bảo rằng. “Trừ phi có chứng cớ được đưa ra, làm sao tôi có thể tin được?” Bây giờ thì bạn có một lý do tuyệt hảo để trốn chạy thực tại. Bạn đã luận lý hoá nỗi sợ hãi của mình bằng một câu hỏi.   Thượng Đế hiện hữu … mà không cần chứng cớ. Thượng Đế -và chỉ có Thượng Đế- tự mình đã là một chứng cớ. Tất cả mọi thứ khác đều cần đến bằng chứng mà Thượng Đế thì không. Thượng Đế là một tổng thể! Đâu có nhu cầu để chứng minh cái tổng thể này? Cái gì riêng biệt, đặc thù mới cần đến chứng minh. Cái cây này, cột trụ kia, con người đó cần được minh chứng. Thế nhưng cái tổng thể, cái toàn bộ không cần phải minh chứng. Không thể được minh chứng.   Bạn có thể minh chứng một đám mây nổi trên bầu trời kia; nó có những nét đặc trưng, có sự xác định, ranh giới. Thế nhưng bạn không thể minh chứng được bầu trời. Tất cả những gì hiện hữu, đều hiện hữu trên bầu trời kia, thế nhưng cái bầu trời này là một cái gì đó ta không thể sờ nắm, không biết, không nhận ra. Có ai đã từng nhận ra cái bầu trời chưa? Có ai đã từng đối mặt với bầu trời chưa? Với những đám mây thì có, dĩ nhiên rồi, đó là những sự vật. Tất cả đều hiện hữu trong khoảng không gian này. Nhưng cái khoảng không gian này không thể được minh chứng.   Thượng Đế là toàn bộ khoảng không này –cái tổng thể vượt thời gian, không gian, vạn pháp, con người, quá khứ, hiện tại, tương lai, cái thực có, cái tiềm năng- Thượng Đế là tổng thể rốt ráo của tất cả. Không thể chứng minh được. Nó hiện hữu ở đó, ngay ở đó, đơn giản như thế!   Đó là lý do tại sao Chúa Giêsu bảo rằng: “Hãy gỏ, cửa sẽ mở.” Thế nhưng bạn thì lại cứ nằng nặc rằng, “Trước khi gỏ, hãy chứng minh cho tôi thấy cái đã -rằng có Thượng Đế ở trong đó hay không?” Bạn đang đứng trước ngưỡng cửa và Chúa phán rằng, “Hãy gỏ, cửa sẽ mở.”  Còn Rabiya thì đi một bước xa hơn. Bà ta bảo rằng, “Tại sao bạn lại cứ chần chờ đứng đợi ở đó? Trông kìa. Cánh cửa đang mở mà!