Ai Muốn Rút Khỏi IRAQ? Ngô Nhân Dụng   Quốc hội Mỹ buộc chính phủ Bush lâu lâu phải báo cáo về tiến triển trong chiến cuộc Iraq ; đặc biệt nhấn mạnh đến những mục tiêu chính trị mà chính phủ Nouri Maliki phải đạt được. Bản báo cáo tuần này cho thấy chính phủ Maliki chưa đạt được 50%. Về mặt quân sự, số đơn vị “thiện chiến”, nghĩa là không cần quân Mỹ đi kèm khi lâm trận, đã giảm bớt từ 10 xuống còn 6 tiểu đoàn. Học trò đi thi được điểm này chắc bị đánh rớt. Nhưng Tổng Thống Bush yêu cầu Quốc Hội hãy kiên nhẫn đợi tới Tháng Chín nghe Tướng David Petraeus báo cáo tình hình quân sự rồi hãy bàn chuyện thay đổi chính sách. Ngày hôm qua, hai nghị sĩ vai vế lớn thuộc đảng Cộng Hòa đã đề nghị một dự luật yêu cầu chính phủ phải thay đổi chiến lược ở Iraq, bắt đầu từ Tháng Mười sắp tới. Như vậy thì cũng đúng ý của ông tổng thống. Trong khi đó, nhiều nghị sĩ Dân Chủ muốn buộc chính phủ Bush phải ấn định thời hạn rút quân khỏi Iraq, bằng cách ghi thời hạn đó vào trong một đạo luật ngân sách quốc phòng. Khi đã thành luật, ông tổng thống sẽ phải làm theo. Nhiều nghị sĩ Cộng Hòa ủng hộ ý kiến này. Nhưng việc làm luật buộc ông tổng thống định ngày rút quân trên thực tế rất khó thành sự thật. Tuy biết rất khó, những người muốn rút quân vẫn đòi, lý do vì chỉ còn 16 tháng nữa dân Mỹ sẽ đi bầu Quốc Hội. Trong số 6 nghị sĩ Cộng Hòa đã ngả sang lập trường Dân Chủ có nhiều vị sang năm đến lượt sẽ phải tranh cử lại. Các nghị sĩ muốn bày tỏ lập trường ngả theo khuynh hướng của cử tri trong đơn vị họ. Có hai phần ba dân Mỹ muốn ấn định ngày rút quân khỏi Iraq. Nhưng dù đề nghị ấn định thời hạn rút quân đã được đa số các nghị sĩ ủng hộ, biến ý kiến đó thành luật để buộc hành pháp thi hành vẫn là một chuyện xa vời. Lý do trước hết là lập trường của những nghị sĩ muốn rút quân cũng khác nhau rất nhiều. Có người đòi rút sớm, có người muốn trễ; có người muốn rút hết, có người cho rút từng phần. Các nghị sĩ Cộng Hòa thường ngả về phía rút từng phần và rút từ từ, chỉ cần rút 6 tháng trước ngày dân Mỹ bỏ phiếu, là họ yên tâm. Nhiều nghị sĩ Dân Chủ thì muốn rút nhanh, để gây khó khăn cho ông Bush. Nếu ai cũng khăng khăng lập trường của mình thì chả bao giờ có được một dự luật được đa số chấp thuận. Hiện nay có một dự thảo được 12 nghị sĩ thuộc cả hai đảng ký tên chính thức đệ trình, có thể được đem ra bàn vào tuần tới. Dự thảo này có tính cách thỏa hiệp, dựa trên những khuyến cáo do Ủy Ban Baker - Hamilton đưa ra năm ngoái, trong đó đề nghị sẽ rút bớt quân Mỹ khỏi Iraq vào đầu năm 2008, chỉ để lại đủ số quân làm việc huấn luyện quân đội Iraq. Nhưng dự luật này chưa chắc đã được đem ra biểu quyết, vì bị nhiều người cho là lời lẽ yếu quá, không đủ “nanh vuốt” buộc chính phủ phải thi hành. Nghị Sĩ Harry Reid, lãnh đạo phe Dân Chủ ở Thượng Viện, chê dự luật này là còn yếu hơn “cọp không nanh.” Nếu bản ý kiến thỏa hiệp này mà cũng không được đem biểu quyết thì các ý kiến mạnh hơn hay yếu hơn càng ít hy vọng. Mà dù có được đem ra thảo luận trên diễn đàn Thượng Viện thì dự luật rút quân nào cũng khó đưa tới việc bỏ phiếu chấp thuận hay bác bỏ. Vì một thủ tục trong Thượng Viện Mỹ. Thượng Viện chỉ chấm dứt các cuộc thảo luận để bắt đầu bỏ phiếu khi nào có 60 nghị sĩ đồng ý. Nếu chỉ có 59 người muốn ngưng nói thì những nghị sĩ chống đối vẫn được phép tiếp tục nói suốt ngày đêm, không bao giờ ngưng, chưa thể biểu quyết được. Ðây là một thủ tục lạ lùng, trong Quốc Hội các nước chắc chỉ ở Thượng Viện nước Mỹ hiện còn áp dụng. Chỉ cần 41 nghị sĩ là có thể ngăn cản không cho Thượng Viện bỏ phiếu quyết định. Người Mỹ gọi là filibuster, chữ đó khó dịch, xin gọi là “thủ tục 60.” Ðây là một thủ tục đã từng được dùng trong Nghị Viện nước Anh ngày xưa, nhưng bây giờ không thấy họ đem ra dùng lại. “Thủ tục 60” đã thành hình ít nhất từ năm 1851, dựa trên một quy tắc là “quyền thảo luật không giới hạn của các đại biểu dân.” Mục đích thực tế là tránh, hoặc ngăn cản, không cho Thượng Viện quyết định một cách hấp tấp, theo áp lực nhất thời của dư luận. Người ta muốn mọi quyết định về chính sách quốc gia phải hoàn toàn được suy nghĩ chín chắn, tôn trọng các ý kiến của thiểu số, để mọi quyết định vì lợi ích chung, chứ không phải chỉ vì nhu cầu đấu tranh chính trị do quyền lợi phe phái hay do áp lực nhất thời của dư luận dân chúng. Chúng ta biết rằng một cơ quan dân cử rất dễ bị chính trị chi phối, dễ quyết định theo nhu cầu chính trị từng giai đoạn. “Thủ tục 60” này giúp Thượng Viện Mỹ trở thành chín chắn hơn mỗi khi quyết định. Ở Hạ Viện, các dân biểu được tự do hơn, họ muốn tự do hơn, chắc vì biết nếu họ vội vàng thì sẽ còn có Thượng Viện suy nghĩ kỹ giúp họ! Gần đây có lúc đảng Cộng Hòa đã đề nghị xóa bỏ “thủ tục 60” đi. Ðó là khi họ thảo luận về các ứng viên do Tổng Thống Bush đề nghị lên làm thẩm phán Tối Cao Pháp Viện. Lúc đó phe Cộng Hòa chiếm đa số ở Quốc Hội nhưng không đủ 60 người để đi tới biểu quyết. Có nghị sĩ đã đề nghị xóa bỏ “thủ tục 60” đi, để điền khuyết các ghế trống trong Tối Cao Pháp Viện theo khuynh hướng bảo thủ. Nhưng các người lãnh đạo trong Thượng Viện đã khôn ngoan, không bàn việc xóa bỏ thủ tục khó khăn đó, mà tìm các con đường khác để thỏa hiệp với phe đối lập; cuối cùng thì ông Bush vẫn thành công đặt được hai thẩm phán mới vào Tối Cao Pháp Viện. Bây giờ thì chắc các nghị sĩ Cộng Hòa thấy hồi đó không xóa bỏ “thủ tục 60” là phải, vì nay họ đã trở thành thiểu số. Vì “thủ tục 60”, phe đòi rút quân khó làm luật thực hiện ý kiến mình dù họ có hơn 50 người. Nhiều nghị sĩ Dân Chủ cũng không đồng ý với họ, mà số nghị sĩ Cộng Hòa chống Tổng Thống Bush không đủ đông cho đủ con số 60. Chúng ta biết quyết định nào về cuộc chiến tranh ở Iraq bây giờ thì hậu quả cũng bất định, tương lai không thể biết là hay hoặc dở. Bởi vì không ai biết chắc tương lai sẽ thế nào. Thứ Ba vừa rồi hai nghị sĩ cùng thuộc đảng Cộng Hòa đã tranh luận gay gắt với nhau, có Phó Tổng Thống Dick Cheney chứng kiến. Nghị Sĩ George Voinovich cho là nếu Mỹ rút quân khỏi Iraq thì nhóm khủng bố Al Qaeda ở đó sẽ bị chính những người Iraq đuổi đi, người Sun Ni hay người Shi A cũng không ai muốn dân ngoại quốc đeo súng, chế bom ở nước họ để biến Iraq thành bãi chiến trường. Nghị Sĩ John McCain không đồng ý, ông lo rằng quân Mỹ rút đi thì nước Iraq sẽ loạn, sẽ trở thành căn cứ cho các nhóm khủng bố phát triển. Nhưng Iraq cũng chỉ là một điểm trong toàn thể bàn cờ khủng bố và chống khủng bố toàn thế giới. Ngày hôm qua một bản báo cáo tổng hợp nhận xét của 16 cơ quan tình báo Mỹ được tiết lộ, cho biết hiện nay tổ chức Al Qaeda đang phục hồi sức mạnh, sau khi họ đã bị đánh đuổi khỏi Afghanistan từ năm 2001. Họ dùng vùng biên thùy Pakistan và Afghanistan làm nơi huấn luyện, vì có những khu hầu như vô chính phủ. Nhóm Al Qaeda cũng đã chuyển hướng dùng nhiều người ở các nước Âu Châu hơn người Trung Ðông. Ông John Kringen, đứng đầu về phân tích tin tình báo của CIA, đã phúc trình trước Ủy Ban Quân Vụ Hạ Viện rằng, “Chúng tôi thấy nhiều hoạt động huấn luyện hơn. Nhiều tiền hơn. Nhiều trao đổi thông tin hơn. Chúng tôi thấy mức hoạt động của họ cao hơn trước.” Trong bối cảnh như vậy, quyết định rút quân khỏi Iraq hay tăng cường quân số như Tổng Thống Bush đã chủ trương đều là những cuộc đánh cá. Hậu quả ra sao rất khó tính trước, nhưng đều rất nguy hiểm. Các nghị sĩ Dân Chủ chủ trương rút quân chắc cũng không muốn chịu trách nhiệm trước lịch sử về quyết định này. Họ cuộc thảo luận về rút quân để làm suy yếu địa vị của Tổng Thống Bush và của đảng Cộng Hòa, chuẩn bị cho cuộc bầu cử sang năm. Và nhiều nghị sĩ Cộng Hòa vì nhu cầu chính trị cũng nghiêng về phía đó. Nhưng biến ý kiến đó thành hành động là điều rất, rất khó. “Thủ tục 60” giúp cho Thượng Viện Mỹ có thời giờ suy nghĩ chín chắn hơn, và cũng như việc bổ nhiệm thẩm phán Tối Cao Pháp Viện, các phe sẽ đi đến một giải pháp chung. Chúng ta có thể tiên đoán sau Tháng Chín, Tổng Thống Bush thế nào cũng loan báo một kế hoạch “rút quân.” Khó gì, đầu năm nay ông tuyên bố tăng 35,000 binh sĩ, cuối năm ông sẽ rút bớt 30 hay 50 ngàn về nước! Ông có thể nói chiến dịch tăng quân của ông đã thành công, và sau đó quân Mỹ sẽ bớt tham chiến, tức là bớt tổn thất đi! Tuy nhiên, quân Mỹ sẽ còn phải đồn trú ở Iraq nhiều năm nữa, chưa ai biết đến bao giờ! Về khoản này thì những người ủng hộ và những người chống ông Bush chắc đều đồng ý, mặc dù hiện nay không ai nói thẳng ra. Các chính khách Dân Chủ biết cuối cùng họ cũng sẽ chấp nhận một kế hoạch giống như ông Bush. Nhưng bây giờ họ vẫn cứ phải chống, làm bộ họ muốn rút hết quân ngay, để vừa lòng cử tri ở nhà. Phe Cộng Hòa đa số tất nhiên sẽ nói người lại, để trình bày trước các cử tri của họ một “hình ảnh mạnh” trong khi cố chứng tỏ phe Dân Chủ là “yếu về an ninh và quốc phòng.” Tổng Thống Bush thế nào cũng chịu trách nhiệm trước lịch sử về quyết định tấn công Iraq của ông. Nhưng nước Mỹ, tức là tất cả mọi người Mỹ không phân biệt đảng phái, phải chia sẻ trách nhiệm về cuộc chiến tranh này. Phải có một nhà chính trị Mỹ nói thẳng điều đó với tất cả mọi người Mỹ khác. Nước Mỹ không thể đem quân tới phá tan hệ thống chính quyền ở Iraq rồi sau đó rút hết quân về, mặc kệ người Iraq giết nhau. Chưa kể là các nước chung quanh sẽ đem quân vào Iraq chia phần! Nước Mỹ lấy quyền gì mà làm như vậy? You break it, you own it! Khi anh vào một tiệm bán ly tách, chén bát, anh phải mua tất cả những cái ly tách mà anh làm bể; đó là một thành ngữ của người Mỹ. Nếu quyết định đánh Iraq của ông Bush là nhầm lẫn ngay từ đầu, thì cả nước Mỹ vẫn chịu trách nhiệm chung chứ không riêng gì một ông tổng thống. Khi quyết định tấn công, chắc ông đã tính toán quyền lợi xa của nước Mỹ. Chính sách của ông ở Iraq có thể sai lầm, nhưng các quyền lợi lâu dài của nước Mỹ vẫn còn nguyên! Ba mươi năm trước nước Mỹ có thể bỏ Việt Nam, vì biết Trung Cộng và Liên Xô đang chống phá nhau, Trung Cộng sẽ đánh cả Việt Cộng vì Việt Cộng theo Nga. Các nước Ðông Nam Á đã phát triển kinh tế đủ mạnh, không lo Cộng Sản cướp chính quyền. Quyền lợi kinh tế của Mỹ ở Ðông Nam Á, ở Nhật Bản, Ðài Loan, Nam Hàn không vì Mỹ rút khỏi Việt Nam mà suy yếu, trong khi Mỹ còn phải lo vùng Trung Ðông dầu lửa. Bây giờ có ai muốn chịu trách nhiệm tuyên bố bỏ cuộc ở Iraq hay không? Mỹ bỏ cuộc rồi thì cả miền Trung Ðông sẽ ra sao? Giá dầu lửa sẽ lên hay xuống? Phong trào Hồi Giáo quá khích sẽ mạnh hơn hay yếu đi? Mối đe dọa khủng bố vào nước Mỹ sẽ như thế nào? Tranh chấp Israel-Palestine sẽ được giải quyết thế nào? Chúng ta có thể đoán rằng không ai muốn chịu trách nhiệm về thất bại của nước Mỹ ở Iraq . Ðó là lý do những cuộc thảo luận ở Thượng Viện trong tuần tới sẽ chỉ là những màn biểu diễn cho khán giả coi, khán giả là các cử tri sang năm sẽ bỏ phiếu. Sang năm, ví thử đảng Dân Chủ thắng thế, ngồi vào ghế tổng thống và vẫn chiếm đa số ở Quốc Hội, họ cũng sẽ phải tiếp tục theo đuổi cuộc chiến tranh Iraq chứ không thể nào phủi tay đứng dậy bỏ đi được. Họ sẽ đưa ra những chiến lược mới, chính sách ngoại giao mới, nhưng không thể bỏ cuộc. Một tổng thống Cộng Hòa lên thì cũng vậy. Mà nếu ông Bush còn ngồi ở Tòa Bạch Ốc chắc ông cũng làm như thế.

              [BANTIN]