T̀M HIỂU ĐƯỜNG LỐI THỰC HÀNH

 

THIỀN PHÁI TRÚC LÂM

 

Trước nhất muốn xác định cách tu tập của ḍng thiền Trúc Lâm, th́ chúng ta ngược ḍng lịch sử để dẫn chứng.

                                         http://lh6.ggpht.com/_1z2sSfHMx8Y/SU25YF1gXmI/AAAAAAAAFpM/30c4g5SR5R4/s800/ducdieungu644.jpg

Thái tổ Trần triều là  vua Trần Thái Tông , Ngài c̣n để lại những tác phẩm kinh điển, trong đó có quyển Thiền tông chỉ Nam, nội dung quyển sách này Ngài có  làm 43 câu niêm tụng kệ công án . . .

Tuệ Trung thượng sĩ  ngữ lục cũng có niêm tụng công án . . .

Vua Trần Nhân Tông lúc c̣n nhỏ, trong cung được sự dạy dỗ của Tuệ Trung thượng sĩ, đối với Phật học, sách gối đầu giường là Đại Huệ ngữ lục.

Tam vị thánh Tổ Trúc Lâm đều lấy Đại Huệ ngữ lục làm kim chỉ nam cho học chúng, (Đại Huệ thiền sư , Ngài cực lực phát dương công án, thoại đầu để dạy chúng tham thiền).

Như vậy muốn t́m hiểu phương pháp thực hành của ḍng thiền Trúc Lâm.Chúng ta trích dẫn lời sách tấn của nhị Tổ Trúc Lâm (Pháp Loa) để làm sáng tỏ đường lối tu tập :

LỜI KHUYÊN XUẤT GIA TIẾN ĐẠO

(Khuyến xuất gia tiến đạo ngôn)

Kính khuyên chúng xuất gia học đạo, hăy xét kỹ những lời này: Chúng ta nghiệp dày phước mỏng, ra đời chẳng gặp thời chánh pháp, đức Thích-ca đă nhập diệt, đức Di-lặc chưa sanh, Thánh Hiền ẩn bóng, tà pháp thạnh hành, than ôi buồn thay!

Những vị xuất gia, vốn v́ đền đáp bốn trọng ân, nghĩ cứu giúp ba đường khổ. Nếu muốn đạt được tâm Phật ư Tổ, biết sanh hiểu tử, trước phải học hai pháp.

Thế nào là hai?

 Một, phải học ba thứ pháp.

Hai, phải học pháp cầu thầy.

Ba thứ pháp là: 1. Rơ tông sư. 2. Biện pháp chân ngụy. 3. Biết thiện ác.

1.- Rơ tông sư - Kinh Bổn Hạnh nói: Từ trước Tổ sư thuyết pháp những ǵ? Có bao nhiêu người đắc đạo nối pháp truyền tông, đến nay thầy nào, chúng nào đáng học ?

2.- Biện pháp chân ngụy - Nếu pháp chân là thường giữ giới luật, y pháp tiến tu. Nếu pháp ngụy, như trong lời lục của Đại Huệ nói: Bàn luận ngoại đạo, phỏng đoán nghĩa lư, lập làm tông chỉ, rồi trao truyền cho nhau.

3.- Biết thiện ác - Nếu gần gũi bạn lành là thường khuyên ḿnh sám hối để diệt những tội lỗi trước, siêng năng t́m thiện tri thức, tu hành tinh tấn... Nếu gần gũi bạn ác th́ miệng nói xuất gia mà tâm làm theo nghiệp thế tục, tự làm và dạy người làm, tâm không biết hổ thẹn.

Trên là ba pháp nên gần gũi và không nên gần gũi.

Hai, phải học pháp cầu thầy. Như trong Lễ Tán nói: Thường ở trong tùng lâm của thiện tri thức, hằng nằm trong khuôn vức của Tổ sư. Đó là phương pháp chọn bạn t́m thầy vậy.

Nếu người đầy đủ cả hai pháp trên, tức là đạt được tâm Phật ư Tổ và biết sanh hiểu tử.

Này các người! Bên trong đă bỏ cha mẹ, bên ngoài th́ không thông Phật pháp, tự xưng là tu hành, vậy tu hành là cái đạo ǵ? Các người nên xét kỹ lời nói này. Trong kinh Đại Báo Phụ Mẫu Ân nói: “Mười tháng mang thai, ba năm bú sú, ân nào sánh bằng” mà các ngươi c̣n bỏ được, huống là những kẻ bên ngoài? Thế lại bo bo chấp t́nh thầy tṛ, không thể cởi bỏ, không phược trở lại t́m phược, không trói lại cầu trói. Chỉ v́ tham cầu lợi dưỡng, chẳng sợ trầm luân. Hoặc đắm mê danh vọng ở đời, hoặc tự ḿnh không hiểu không biết, ấy đều là bọn vô minh vậy.

Từ trước, các Tổ sư hành đạo tu thiền, tâm đồng với hư không, mặc đến mặc đi, hoặc Nam hoặc Bắc, tham thiền hỏi đạo, nhân duyên hội ngộ th́ tự lợi lợi tha, ấy mới thật là Phật pháp.

*
*   *

KHUYÊN CHÚNG THƯỢNG THỪA TAM HỌC

(Thượng thừa tam học khuyến chúng phổ thuyết)

Là người học Phật, trước phải thấy tánh. Thấy tánh, không phải có tánh bị thấy. Nói thấy, là thấy chỗ không thể thấy mà thấy vậy. Cho nên nói thấy, thấy không phải thấy, th́ Chân tánh hiện. Tánh thấy là vô sanh, sanh thấy th́ chẳng phải có, chẳng có cái tánh thật, mà thấy thật không dời đổi. Thế nên gọi là chân thật thấy tánh.

Sau khi thấy tánh, phải ǵn giữ giới cho thanh tịnh. Thế nào là giới thanh tịnh? Nghĩa là trong mười hai giờ, ngoài dứt các duyên, trong tâm không loạn. V́ tâm không loạn động nên cảnh đến vẫn an nhàn. Mắt không v́ cái sở duyên của thức mà chạy ra, thức không v́ cái sở duyên của cảnh mà chun vào. Ra, vào không giao thiệp nên gọi là ngăn chận. Tuy nói ngăn chận mà không phải ngăn chận. Tai, mũi, lưỡi, thân, ư cũng như thế. Đó gọi là giới Đại thừa, là giới vô thượng cũng gọi là giới vô đẳng đẳng. Tịnh giới nầy, dù Tiểu tăng cho đến bậc Đại tăng đều phải ǵn giữ.

Nhân giữ giới vững chắc không động, kế đó mới tập Thiền. Cái yếu chỉ của Thiền định là thân tâm đều xả. Trước tập định tâm, thường tự suy xét: Thân này từ đâu mà đến? Tâm này từ đâu mà có? Tâm không thật có th́ từ đâu có thân? Thân tâm đều không th́ pháp từ đâu mà có? Pháp không thật có, v́ không có cái có, cái có có đó từ đâu mà có? Cái có có đó đă không th́ không có pháp có. Mỗi pháp chẳng phải pháp, th́ mỗi pháp nương vào đâu? Không có chỗ dựa nương th́ pháp không phải mỗi pháp. Pháp này không thật cũng chẳng phải không thật. Chứng được thật pháp, mới hay chứng nhập thiền.

Người tu tập Thiền định không được chấp dụng công, dụng mà không có chỗ dụng, gọi là Thiền thượng thừa. Ngoài tham thoại đầu không cho gián đoạn, miên mật liên tục không có kẽ hở, cũng không điên đảo, không trạo cử cũng không hôn trầm. Phải trong trẻo như viên ngọc lăn trên mâm, phải sáng suốt như gương trên đài. Đến chỗ đất này, đi cũng được, đứng cũng được, ngồi cũng được, nằm cũng được, nói hay nín đều cũng được, có chỗ nào lại không được?

Đă được thế rồi, về sau mới nêu lên những câu ngộ: Tam quan, tam huyền, tam yếu, ngũ vị, tứ liệu giản, tứ tân chủ, tứ chiếu dụng v.v... các cơ quan của Thiền tổ. Bảy phen soi tám phen dùi, nhồi đi ép lại, thấu triệt chân nguyên, chừng đó, mới hay mượn pháp ṭa của Phật Đăng Vương, nắm sừng thỏ, nhổ lông rùa, tay hoa một phen chuyển, bốn chúng thảy mịt mờ. Phát sanh vô thượng Diệu Huệ, chiếu soi không cùng. Đối với Tứ vô lượng tâm, Tứ niệm xứ, Tứ vô úy, Bát chánh đạo, Thập lực của Phật, Mười tám pháp bất cọng, cho đến tám muôn bốn ngàn môn đà-la-ni, trần trần sát sát, tất cả môn tam-muội đều từ nơi ḿnh lưu xuất mỗi mỗi đều đầy đủ.

Tuệ đă đầy đủ, ban cho chúng sanh, nguyện lực không cùng tận, tự giác giác tha, tứ sanh và cửu loại, tất cả đều được thấm nhuần. Nếu tuệ mà không định gọi là càn tuệ (tuệ khô), định mà không tuệ gọi là si thiền.

Thiền có chia làm năm:

1) Phàm phu thiền,

2) Ngoại đạo thiền,

3) Tiểu thừa thiền,

4) Đại thừa thiền,

5) Thượng thừa thiền.

Đây nói thiền, chính là Thượng thừa thiền vậy. Thiền này, từ đức Phật Tỳ-lô-giá-na trải qua số kiếp bất khả thuyết bất khả thuyết đến đức Phật Thích-ca Mâu-ni. Đức Thích-ca truyền xuống cho hai mươi tám vị Tổ ở Ấn Độ và sáu vị Tổ ở Trung Hoa, rồi Tổ Tổ trao tay cho nhau truyền bá khắp nơi, tính không thể hết được. Các vị đều do giới này, định này, tuệ này mà được chứng ngộ, thật không có pháp nào khác.

Các chú! Các chú đă vào trong chùa làm ông đạo, làm học tṛ, chỉ cầu danh dự mà chẳng chịu tham đến chỗ, cái ǵ là chỗ hạ thủ của Phật, Tổ? Cái ǵ là chỗ dụng tâm của ngoại đạo, Tiểu thừa? Luống để cho ngày lại tháng qua, lăng xăng t́m cầu bên ngoài. Một phen cái chết đến rồi phải làm sao? Đâu là nơi an thân lập mạng? Vả lại, ba ngàn oai nghi tám muôn tế hạnh, chính ḿnh không có một mảy may. Một hôm nào đó, vua Diêm-la đến ắt không thể tha cho ngươi. Ngươi sao chẳng chịu xét lại, chớ lấy các việc trong mộng, rồi bác không nhân quả “mênh mang bát ngát chiêu ương họa”. Như thế chẳng những làm đồi bại tông môn, mà cũng khiến suy tàn chánh pháp.

Ôi! Tôi c̣n biết nói ǵ hơn!

(Trích Thiền sư Việt Nam  -  Ḥa thượng Thanh Từ dịch)

Sau thời gian Trịnh, Nguyễn phân tranh th́ tông phái thiền Trúc Lâm tuyệt truyền rồi tiếp đến Lâm Tế, Tào Động từ Trung Hoa sang, chư vị Tổ sư cũng dạy tham công án thoại đầu, như Tổ sư Liễu Quán xuất thân từ Tổ đ́nh Ấn Tông (Từ Đàm cổ tự) Ngài cũng do tham câu thoại đầu: Vạn pháp quy nhất, nhất quy hà xứ ? (Muôn pháp về một, một về chỗ nào ?) mà chứng ngộ.

Sau khi đại triệt ngộ, kiến tánh rồi Ngài lập tông chỉ thành một tông phái Liễu Quán truyền thừa cho đến ngày nay.

Phật giáo Việt Nam trong vài thế kỷ gần đây đều chịu ảnh hưởng Tông thiền Lâm Tế và Tào Động.

Bia tháp, long vị đều ghi : Từ Lâm Tế chánh tông - Lâm Tế gia phổ - Tào Động  . . .

Lịch sử Phật giáo Việt Nam, đặc biệt Thiền tông luôn là chủ lực trong mọi thời đại, để gồm hoằng dương những tông khác như Giáo môn, Tịnh độ, Mật tông. Khác hẳn với Trung Quốc ở điểm này.

Vân Tuyền 

              [ NSLONGHOA ]

HOME GIỚI THIỆU TỔNG QUÁT HỌC TR̀NH HỘI ĐỒNG GIẢNG HUẤN THƯ VIỆN SINH VIÊN VỤ NSLONGHOA
For any questions, send Email to:  phvpghh@aol.com
Copyright © 2003. PhatHocVienPGHH. All rights reserved.
Revised: 07/20/09