Về miền Trung những ngày biển Ðông “dậy sóng”    Tàu cá của ngư dân Ninh Thuận nằm bờ. Hình: Trần Tiến Dũng/Người Việt Những mớ mực khô loại nhỏ nhưng là nguồn sống gia đình cư dân sống theo nghề biển. (Hình: Trần Tiến Dũng/Người Việt) Làng chài nghèo ven biển Phan Rang. Hình: Trần Tiến Dũng/Người Việt Biển gần ngày càng cạn nguồn hải sản. Thời biển giàu tài nguyên đã qua. Hình: Trần Tiến Dũng/Người Việt   Phóng sự của Trần Tiến Dũng/Người Việt Lời Tòa Soạn: Việc nhà cầm quyền Bắc Kinh ra lệnh cấm đánh cá ở biển Ðông ngay trong mùa cá của ngư dân Việt Nam đồng thời với việc tàu tuần duyên của Trung Quốc liên tục bắt ngư dân đòi tiền chuộc, cố tình đâm chìm tàu của ngư dân ngay trên vùng biển mà Việt Nam có chủ quyền đã làm cho ngư dân ở các tỉnh miền Trung không dám ra khơi. Trong bối cảnh đó, nhà báo Trần Tiến Dũng, cộng tác viên của Người Việt, đã có chuyến đi đến Phan Rang, tỉnh Ninh Thuận, một tỉnh ven biển miền Trung, để ghi nhận sự ảnh hưởng bởi lệnh cấm đánh cá của Trung Quốc đến hàng ngàn ngư dân và gia đình của họ. Bài 1: Ðêm áp thấp ở duyên hải Trung Phần Một giờ khuya của một ngày Tháng Bảy, chiếc xe đò hiệu Liên Thành dừng lại cho khách ăn khuya ở một quán bên đường thuộc địa phận Phan Thiết. Tôi vào quán, gió khuya vùng biển thổi áp người. Một vùng áp thấp mới vừa hình thành ở biển Ðông. * Trong quán cơm khuya Theo thông lệ, cánh tài xế là những người có bữa ăn khuya thịnh soạn nhất. Từ ngoài có thể nhìn thấy bữa ăn họ gồm đủ ba món canh, xào, mặn dành cho người khá giả. Những món như mực xào, lẩu cá bóng biển, tôm rim... với dân miền biển và du khách, không phải là đặc sản cao cấp gì. Nếu ai dám tiên đoán vào một ngày không xa những món hải sản bình thường nhất sẽ trở nên đắt giá đều sẽ bị cho là người dựng chuyện nói láo hoặc điên khùng. Bây giờ mà nói với họ về bữa ăn trong một ngày nào đó của các gia đình bình thường người Việt Nam sẽ chỉ toàn là những đồ hải sản vụn thì có lẽ họ sẽ cho là đồn nhảm, dù qua các phương tiện thông tin nhiều người có biết việc Trung Quốc cấm biển xa, việc ngư dân bị bắt đòi tiền chuộc, tin xấu lan truyền rằng “tàu lạ” liên tục đâm chìm các tàu cá đánh bắt xa bờ của ngư dân Việt Nam. Gió vẫn cứ áp vào mặt những người khách đường dài. Tôi ngồi ở một góc quán và nghe bên tai vang tiếng đấu hót của nhóm sinh viên trường Ðại Học Hồng Bàng đang đi nghỉ Hè. Một nam sinh viên đang nói đến viễn cảnh đi du lịch nước ngoài của mình, cô gái bạn của anh hỏi rằng anh lấy tiền đâu mà đua đòi với con cái các đại gia. Cô không tin, nhưng một chàng trai khác trong nhóm nói “Mày mơ lên đời để được đi chớ gì, quên đi con, kiếp trâu bò cười với mày thì có.” Anh chàng sinh viên mơ đi du lịch nước ngoài lại nói. “Tại sao mày chắc tao không cưới được con đại gia .Tao còn tính mua du thuyền đi du lịch nữa là.” Một cô gái khác trong nhóm nói với vẻ mặt suy tư. “Ðừng nói xạo nữa đi, dám ló mặt ra biển Trung Quốc nó bắt hết, có tiền chuộc mạng không mà tía lia cái miệng.” Câu nói phát xuất từ thực tế trên làm cả nhóm im lặng. Rõ ràng là trong tâm tư những người trẻ này có lo lắng về số phận biển Ðông. Nhưng tâm lý công dân về chuyện này có một điểm tiêu cực chung là: Biết Trung Quốc đang cướp biển của dân tộc, biết thì ai cũng biết nhưng không được phép nghĩ, không được phép bàn bàn, lâu ngày sinh tâm lý chỉ chờ coi giống như coi phim cướp biển hay giống như nghe người già kể chuyện ma chuyện quỉ. * Viễn cảnh biển tối Tôi kêu tính tiền, dĩa cơm khuya của tôi với món mực xào dưa leo được tính giá 45 ngàn đồng. Ở Việt Nam, nếu nhà xe tấp vào quán nào là người đi xe bắt buộc phải ăn, không ai có quyền chọn lựa và rất lạ là ít ai thắc mắc chuyện mắc hay rẻ, mọi người cứ ngơ ngơ mở túi tiền ra cho chủ quán tha hồ móc, na ná như chuyện một phần biển Ðông của tổ tiên bị Trung Quốc ngang nhiên chiếm rồi, ngư dân Việt Nam nào dám vào sẽ bị bắt đòi tiền chuộc. Chuyện vô lý đến mức tưởng như có thể gây căm phẫn nhưng ai ngờ chỉ tạo được hiệu ứng tâm lý là: Miễn chính mình không bị “chém đứt đầu” là mừng. Từ dĩa cơm với vài miếng mực xào, tôi bỗng nhớ đến chuyện truyền hình quốc gia VTV, trong mục thời sự, có đưa tin việc mực đông lạnh đã thúi sình được nhập khẩu, tất nhiên truyền thông nhà nước không nói rõ quốc gia xuất xứ, nhưng mọi người dân đều đoan chắc là từ Trung Quốc. Những container mực thúi sình này sau khi vượt qua biên giới được dân kinh doanh bất lương ở Hà Nội cho tắm tẩy bằng oxy già, loại dùng để rửa vết thương rồi tung ra thị trường trở thành hàng hải sản cao cấp. Ở một quốc gia có gần hai ngàn cây số bờ biển, hiện nay có hàng triệu ngư dân ngày ngày bám biển mà phải chịu ăn mực đông lạnh đến thúi sình thì đau xót quá. Tôi đoán chừng mấy lát mực tôi đã ăn với giá cắt cổ không chừng cũng nằm trong diện được nhập khẩu rồi chế biến bằng thuốc rửa ghẻ. Tôi có một cậu em, cậu em này kể, từ vùng biển Phan Rang người anh bà con điện vào nói đã gởi theo xe đò vô cho mấy ký mực tươi và vài con cá mặt quỉ. Sau khi cậu em tôi ra bến xe đò miền Ðông nhận về một cái thùng xốp nhỏ, khui thùng ra, số mực và cá còn tươi rói, bữa cơm ngày đó của gia đình của cậu em được ăn món biển tươi chính hiệu. Cậu em nói, “Mấy đứa con em sau khi thè lưỡi nhe răng ăn thử món mực hấp gừng, tưởng nó khen mực tươi Phan Rang ngon, ai dè nó nói. Mực gì mà nhai ghê miệng quá, chắc là mực tẩy oxy giống trên tin truyền hình. Sau đó không đứa nào thèm đụng đũa nữa.” Nhiều người, nhất là tuổi trẻ ngày nay, có khi không còn phân biệt được đâu là thực phẩm độc hại, đâu là thực phẩm tươi sạch. Nhưng đó không phải là lỗi ở họ, bởi đất nước đang phải đối diện với một sự thật kinh người là cả vùng biển bao la bát ngát của tổ quốc, những vùng biển giàu tài nguyên hải sản nhất, những vùng biển xa quanh các quần đảo Hoàng Sa-Trường Sa đã và sẽ tiếp tục bị Trung Quốc cấm khai thác. Chủ nghĩa Ðại Hán mà nhà cầm quyền độc tài Trung Quốc đang theo đuổi một khi ra lệnh cấm biển đối với ngư dân Việt Nam, điều đó có nghĩa là các bữa ăn bình thường của từng gia đình nghèo người Việt, trước mắt và tương lai chỉ còn lại những mớ hải sản vụn, loại trước đây chỉ để làm nước mắm loại rẻ tiền và làm thức ăn gia súc. Việc thay đổi thực phẩm trong từng bữa ăn của người Việt Nam có thể là hiệu quả của việc hội nhập kinh tế toàn cầu, những mác hàng có xuất xứ đa quốc gia đang ngày càng nhiều đã cho phép người tiêu dùng thêm quyền chọn lựa. Chuyện củ cà rốt, bắp cải, su hào... nhập cảng từ Trung Quốc giết chết hàng trong nước thì dù đau lòng nhưng phần nào đó cũng là lẽ thường của sự cạnh tranh. Vấn đề ở đây chính là tài nguyên từ biển Việt Nam lại bị Trung Quốc độc chiếm, cấm người Việt Nam khai thác và từ đó những thực phẩm có nguồn gốc xuất xứ từ tài nguyên biển của tổ tiên trớ trêu thay lại chính là lợi nhuận của “tàu lạ”. Ngoài trời mưa từng đợt bởi ảnh hưởng áp thấp nhiệt đới vẫn tiếp tục ập tới. Chuyến xe đêm đi qua những đoạn quốc lộ xốc dằn như một con thuyền tròng trành trong gió bão. Về miền Trung những ngày biển Ðông “dậy sóng” - Kỳ 2: Rồi sẽ đến ngày biển cạn kiệt Wednesday, July 22, 2009   Trong tay người phụ nữ này là con cá tắc kè duy nhất. Những của ngon vật lạ của biển khơi ngày càng khan hiếm dần. Hình: Trần Tiến Dũng/Người Việt Cảng cá Ðông Hải, buổi sáng mùa biển không bình yên. Hình: Trần Tiến Dũng/Người Việt Trên bến, dưới thuyền. Những người phụ nữ đang phân loại cá sau chuyến đi biển trở về. Hình: Trần Tiến Dũng/Người Việt   Phóng sự của Trần Tiến Dũng/Người Việt Chúng tôi đến thành phố Phan Rang-Tháp Chàm vào lúc tờ mờ sáng cùng ngày. Ở bến xe, tôi ngồi uống cà phê quán cóc với một người chạy xe ôm. Trong câu chuyện xã giao với người khách lạ, người chạy xe ôm với gương mặt có vết sẹo dài ở xương hàm này không cần dấu, anh ta nói, “Tôi không phải là dân giang hồ, đi giùm một cuốc đi, gần sáng rồi mà chưa kiếm được đủ tiền chợ ông anh ơi!” Anh cho biết thêm anh bỏ nghề đi biển gần cả năm nay. Ôm bến xe coi vậy mà toàn mạng hơn ôm biển. Ninh Thuận là một tỉnh nghèo nhất vùng duyên hải miền Trung. Tuy nhiên lượng khách đi xe đò, nhất là ra vào Sài Gòn bằng những chuyến xe đêm thì không thua kém bất cứ đâu. Sài Gòn-Phan Rang ngày nay không phải được thu ngắn về địa lý mà chính ra được thu ngắn bằng việc dân nghèo, kẻ giàu cùng đổ về Nam để làm ăn kiếm sống. Câu chuyện tivi buổi sáng Sau khi chào hỏi cả nhà cậu em bà con, tôi được mời nằm võng nghỉ lưng. Gia đình cậu em đang mở tivi, tôi bỗng nhiên giật mình khi phát hiện cả nhà người em họ đang coi một bộ phim tìm hiểu lịch sử Trung Quốc. Ở Việt Nam, phim Trung Quốc dã sử và hiện đại luôn chiếm vị trí hàng đầu về thời lượng của hàng chục đài truyền hình là không lạ. Nhưng trước mắt tôi là cảnh phim kể về chuyện hai người trẻ yêu nhau rồi cùng đưa nhau vượt bức tường thời gian để trở lại thăm viếng địa danh, những sự kiện trọng đại của lịch sử Trung Hoa. Trong phim lúc này là cảnh hai người trẻ thời hiện đại đang rơi vào giữa vùng chiến trận của xứ Ðông Ngô vào khoảng năm 200 sau Công Nguyên. Tôi nghĩ đến việc ở Sài Gòn các doanh nghiệp thay vì tốn tiền quảng cáo, họ kết hợp với chính quyền phát động phong trào “Dân Ta Học Sử Ta”, sau đó những cờ phướn, áp phích, ghi tên cách danh nhân và những sử liệu treo đầy cây xanh, cột đèn trong sự hờ hững của người đi đường, trong gió mưa nắng cháy. Ngược lại, hàng ngày, hàng giờ từ tivi của mỗi gia đình Việt Nam, các bộ phim Trung Quốc cứ ngang nghiên quảng bá hình ảnh chủ nghĩa Ðại Hán từ cổ xưa đến hiện đại trong sự tò mò thích thú. Cảng cá trong buổi sáng không nắng Cậu em họ chở tôi đi cảng cá Ðông Hải. Trước mắt tôi cái cảng cá vào loại lớn nhất của tỉnh Ninh Thuận này vẫn tràn ngập sắc màu của tàu thuyền. Sự tấp nập của cảng cá là nét bình thường của dân vùng biển. Cậu em họ nói, “Ðể em kiếm vài con cá bò hòm về trưa anh em mình nhậu. Hôm gởi vào anh mấy con cá tắc kè, nhưng loại đó không ngon bằng cá bò hòm đâu. Dân biển lưới được cá bò hòm là để lại ăn không bán.” Cậu em họ tôi làm nghề mộc, nhưng sinh ra ở vùng này chắc là sành những thứ đặc sản riêng của dân biển. Hôm cậu ấy gởi vào mấy con cá mặt quỉ, thật ra đó không phải tên đúng của loài cá đó, nhưng trên mâm nhậu chúng tôi nhìn thấy con cá có mặt xấu quá nên tự gọi là cá mặt quỉ, lúc ra đây rồi mới biết đó là cá tắc kè. Các loại hải sản cao cấp ở các nhà hàng sang trọng Sài Gòn lúc này đều có giá rất đắt, nhưng giá đắt không phải là do quí hiếm mà là do phải nhập cảng. Ở Sài Gòn người ta có thể ăn đồ hải sản từ Úc, Châu Phi hay cả các vùng biển lạnh cực Bắc, nhưng khó có cá bò hòm, cá tắc kè, ốc vôi... những loại này có lẽ đã trở thành phần thưởng của biển dành riêng cho dân đi biển của mỗi địa phương. Sau khi đi cả khu chợ không kiếm được con cá bò hòm nào, chúng tôi phát hiện một bà bán cá có bán mỗi một con cá tắc kè. Khi hỏi thăm bà để mua thêm, bà nói, “Có một con thôi, về nướng nhậu đỡ đi. Ðời bây giờ ở đâu mà có nhiều.” Những vùng biển ven bờ ngày càng cạn kiệt còn biển xa thì đã thuộc quyền của Trung Quốc. Và một điều đáng suy nghĩ là phải chăng đến một con cá ngon, cá lạ “ truyền thống” của ngư dân Việt Nam mà còn bị tước đoạt, bị thay đổi xuất xứ chủ quyền thì huống gì số phận các chiếc tàu cá và các ngư dân. Một bà bán cá gần đó thấy chúng tôi lăng xăng tìm cá đặc sản, bà chỉ vào mấy bao cá nhỏ, mời chúng tôi mua. Bà nói nửa đùa nửa thật, “ Tập ăn đặc sản này đi. Chiên xù hay nấu ngót đều ngon. Mai mốt Trung Quốc nó ăn hết có đâu mà kén chọn.” Loại cá mà bà bán không một xứ giàu tài nguyên biển nào lại nỡ khai thác, loại cá mà ngay cả bà cũng không biết tên, chúng nằm chồng chất trong mấy cái túi ni-lông, những con nằm sát bao, mở to những đôi mắt viền đỏ như oán trách. Từ những đôi mắt các con cá đã chết trong bao nhựa trắng đục khiến người ta không thể không nghĩ rằng, ngay từ hôm nay, để đủ thực phẩm nuôi sống cho số dân trên 80 triệu, và số sinh mỗi năm tăng hơn cả triệu người, thì chắc rằng trong vùng biển ít ỏi còn lại của chủ quyền Việt Nam, những đàn cá nhỏ vô tư bơi lội để trang điểm cho cho vẻ đẹp của biển cũng đến hồi vắng bóng.    Friday, July 24, 2009 Về miền Trung những ngày biển Ðông 'dậy sóng' – Kỳ cuối: Bữa ăn của một gia đình ngư dân   Cửa biển Ninh Chữ. Trong ngày lặng gió và những chiếc thuyền lưới cá nhỏ nhoi. (Hình: Trần Tiến Dũng/Người Việt) Một góc đời sống quá đỗi đơn sơ của người ngư dân nghèo đi biển. (Hình: Trần Tiến Dũng/Người Việt) Món quà nhỏ của biển dành cho ngư dân. (Hình: Trần Tiến Dũng/Người Việt)   Phóng sự của Trần Tiến Dũng/Người Việt Vịnh biển Ninh Chữ ngày nay đang cố theo vết của tỉnh Bình Thuận phát triển các khu resort. Cảnh các resort đắt tiền rào hàng rào ngang dọc chắn hầu hết các vị trí đẹp nhất của bãi biển đẹp nổi tiếng này khiến ngay cả dân địa phương cũng phải bực bội. Anh H, một người đàn ông trung niên nói, “Trước năm 1975, mỗi dịp nghỉ lễ là nhà trường từ tiểu học đến trung học kêu gọi học sinh ra bờ biển trồng dương chắn gió tạo cảnh. Trước đây rừng dương đẹp biết bao nhiêu, bây giờ thì đốn gần hết để xây resort, làm du lịch mà nghĩ cạn như vậy cũng có ngày gió bão thổi trụi hết cho coi.” Chúng tôi đi về hướng làng chài nằm cạnh bãi Ninh Chữ, cái làng chài lâu đời này không may dính sát các khu du lịch cao cấp nên có lẽ đang sống nốt những ngày cuối cùng. Ði theo một con đường đất cát quanh co chúng tôi vừa đi vừa hỏi thăm nhà người bà con xa. Trước mắt chúng tôi là những ngôi nhà nhỏ xây, che bằng đủ loại vật dụng và cùng tụm nhau lại trên một vùng đất biển để cùng đùm bọc nhau và phơi ra cái nghèo. Người mà chúng tôi tìm là một ông dượng, gọi là ông dượng nhưng thực ra tuổi ông chỉ ngoài ba mươi. Ông kế thừa nghề gia đình làm biển, người vợ trẻ ở nhà bày ít hàng tạp hóa bán cho người cùng xóm, ông có hai cô con gái, đứa lớn chỉ mới vào lớp Một. Lúc vui miệng ông nói, “Con gái đời giờ không phải là nữ sanh ngoại tộc mà là nữ sanh ngoại tệ.” Ông dượng dẫn chúng tôi ra biển, từ xóm chài có những bờ đất nhỏ hướng về các ụ đê neo tàu. Cặp theo bờ đi là những vuông ruộng nuôi tôm bỏ hoang, nghề nuôi tôm từng một thời làm nên lợi nhuận đến điên đảo đời sống dân cư ven biển miền Trung thì nay coi như đã chết. Có những vùng người dân trở lại làm nghề muối, nhưng đa phần là phải bỏ hoang vì ruộng còn đó nhưng sổ đỏ thì thế chấp ở ngân hàng, còn những ai có chút vốn thoi thóp thì không dám mạo hiểm nữa. Chúng tôi đi trên những bờ đê biển trong không gian nặng mùi tanh của cá và của phân người phóng uế bừa bãi. Ông dượng nói, “Ðất từng một thời nuôi tôm tiền tỉ nay bỏ cho thiên hạ ị chơi vậy đó, sướng chưa!” Ra đến đê biển, chúng tôi bỏ giầy, xăn quần bước xuống cái thuyền thúng, ông dượng chèo đưa chúng tôi ra cái tàu lưới cá cũ của ông. Theo ông dượng thì cái tàu nhỏ này chưa bao giờ trúng cá để có mà chở hết trọng tải. Biển gần bờ ngày nay giống như mấy cái ruộng nuôi tôm, dù chưa đến mức bỏ hoang nhưng chỉ còn ít cá, mực loi choi vậy thôi. Chiếc tàu cá nhỏ có trọng tải chừng bảy tám tấn đưa chúng tôi đi về phía cửa biển Ninh Chữ. Hôm nay biển động nên ông dượng sẵn lòng lấy tiền dầu chở chúng tôi đi một vòng. Ðường ra cửa biển những tàu có trọng tải lớn chuyên đánh bắt xa bờ neo đậu san sát. Chỉ cần theo dõi thời sự ai cũng đoán biết vì sao loại tàu đủ sức chống chọi với những đợt áp thấp, những cơn bão nhỏ này lại phải chịu cảnh nằm trơ trong vịnh. Biển ngoài cửa vịnh sóng êm đến bất ngờ, chúng tôi ngồi trong khoang hết nhìn cảnh biển lại nhìn vào cái gian bếp nơi có vài cái hộp nhựa đựng tiêu, muối và cái lò lạnh tanh của ông dượng. Tôi chỉ vào cái microphone treo trên nóc tàu hỏi, “Máy bộ đàm phải không? Tàu mình có máy dò cá không?” Ông dượng cười cười nói, “Có chớ, nhưng ngày nghỉ gỡ cất rồi, mà có khi đi đánh, đi câu ven bờ làm gì có cá luồng mà dò. Còn cái bộ đàm để nghe đài trong bờ báo tin bão, còn chuyện bị bắt, bị đâm bể tàu là chuyện hên xui phải chịu ai báo trước được.” Trong vùng nước ở cửa vịnh, ngay khi vào ngày biển động cũng có những con thuyền nhỏ chỉ bằng chiếc xuồng ba lá đang giăng lưới. Tiếng sào đập nước từ các thuyền lưới này liên tục vang lên cùng với tiếng sóng đập vào các đê biển. Ðược biết người ta phải dùng sào đập xuống mặt nước nhằm phát ra tiếng động để những đàn cá nhỏ cuống cuồng mắc vào lưới. Chúng tôi dừng lại gần một chiếc thuyền lưới, trên thuyền hai cha con ngư dân nghèo thay nhau người đập người kéo lưới, nhưng suốt những tay lưới dài được kéo lên không thấy bóng dáng con cá nào mắc lưới. Người bạn cùng đi với chúng tôi lớn tiếng hỏi, “Có cá không ông anh?” Cha con người thả lưới đều lắc đầu. Ông dượng nói, “Họ thả lưới từ tờ mờ sáng, vậy là bữa nay cha con ông này treo nồi rồi.” Chúng tôi nhìn xuống đồng hồ, bây giờ đã hơn mười một giờ trưa. Bữa cơm của một gia đình ngư dân Lúc quay trở lại nhà, ông dượng mời chúng tôi ở lại ăn cơm. Với người Sài Gòn được ngư dân xóm biển mời một bữa cơm thì lập tức hình dung ra những món hải sản tươi ngon. Dù bà cô có nhanh miệng nói trước là có gì ăn nấy, nhưng chúng tôi vẫn nghĩ dân miền biển dễ gì thiếu món đặc sản để mời khách. Nhưng sự thật đúng như lời bà cô nói. Bữa cơm được dọn ra, cả nhà người ngư dân gồm bốn miệng ăn và ba người khách phương xa cùng nhau ăn một bữa cơm gồm có 2 con cá hanh lớn bằng bàn tay và một mớ cá nhỏ chỉ bằng hai ngón tay. Hai con cá hanh lớn được chiên xù còn mớ cá nhỏ thì nấu canh ngót. Thoáng một chút ngượng ngùng ông dượng nói khéo, “Bữa nay vợ tôi không rảnh đi chợ.” Cơm nóng, canh nóng và gió biển, cả gia đình người ngư dân và chúng tôi cùng quay quần bên mâm cơm. Gắp một con cá nhỏ từ tô canh, tôi hỏi ông dượng về tên loại cá này. Ông dượng nói, “Ở đây người ta kêu là cá liệt. Coi nhỏ vậy mà ngọt thịt lắm.” Chúng tôi không dám dùng đũa rẽ cá sợ rã hết thịt, cứ theo kiểu ông dượng gắp nguyên con cá nhún vô nước mắm tỏi ớt rồi bỏ nguyên con vô miệng mà nhai. Hai đứa con ông dượng sợ xương nên dùng đũa rẽ từng miếng cá nhỏ và ít khi chúng rẽ được miếng cá nguyên để ăn trọn miếng cơm. Ðó là lần đầu tiên chúng tôi ăn con cá liệt. Ông dượng nói, “Mấy chiếc tàu nhỏ đập sào, thả lưới ở cửa biển mà mình thấy lúc nãy là để dí mấy đàn cá này.” Chúng tôi có một bữa ăn ngon miệng, và thật lạ, chính những con cá liệt nhỏ xíu, những con cá mà một thời chỉ những người dân biển nghèo đến cạn kiệt mới đụng đũa đã tạo nên vị ngon ngậm ngùi của bữa ăn. Ðời sống thường nhật của những ngư dân bình thường ở một quốc gia giàu tài nguyên biển vào loại bậc nhất ngày nay đã khác. Trần Tiến Dũng

              [ NSLONGHOA ]