Làm sao giáo dục tính THIỆN trong nhà trường và nhất là trong
gia đ́nh? Không ở đâu mà ḷng yêu thương con người, quư trọng mạng sống
được dạy dỗ tốt và có hiệu quả cho bằng trong gia đ́nh v́ ở đó con trẻ
học được ư nghĩa và niềm vui trong t́nh yêu.
Bàn phím và tội ác?
Tin về việc một học sinh lớp 12 giết và cưa xác cha ḿnh đem thả trôi
sông phi tang ở Hải Dương để lấy tiền ăn chơi, thỏa măn cơn nghiện
Internet (hay đúng hơn là nghiện games on line) đă được nhiều phương
tiện thông tin đại chúng phân tích, mô tả, cùng với những vụ án có liên
quan đến games khác; như trường hợp một học sinh ở Hà Nội dự định ăn
trộm để lấy tiền chơi games nhưng bị phát hiện đă chém chết chủ nhà.
Tác giả những bài báo ấy cho rằng “nghiện games th́ cũng không khác
nghiện ma túy là mấy”. Từ đó có ư kiến về việc cần phải xem lại giới hạn
cho việc kinh doanh games on line. Nhưng có thực cái ác trong giới trẻ
hiện nay chỉ là do việc “ghiền” games mà ra chăng?
Thế th́ chúng ta giải thích thế nào khi có kẻ chỉ v́ nhấn c̣i mà xe
trước không kịp nhường đường đă rút súng ra bắn? (Vụ Nguyễn Văn Thành bị
bắn trên đường Hai Bà Trưng – Hà Nội ngày 8/6).
Giải thích thế nào khi một thanh niên đâm chết người yêu 14 tuổi v́
nghi ngờ bị phụ bạc? (Vụ Nguyễn Hoàng Minh ở Rạch Giá), hoặc giết người
khi tỏ t́nh bị từ chối (Vụ Lê Trung Hiếu ở Cần Giuộc ngày 16/6)? Chúng
ta giải thích thế nào khi hai kẻ làm công giết chủ con chủ nhà lấy 30
triệu (Trường hợp hai tên Nguyên và Vũ ở TP. HCM)… và c̣n hàng loạt án
mạng từ những chuyện rất nhỏ nhặt như không đưa tiền cho chồng đi nhậu,
làm gà đăi khách không hỏi ư kiến chồng…
Thiện căn ở tại…
Những kẻ ghiền games nghĩ ǵ khi hành động? Chúng c̣n trẻ, đang kiếm
t́m niềm vui, dù là giả tạo, trong những h́nh tượng người hùng ảo trên
mạng? Chúng hủy hoại những trở ngại trong đời thực để mưu cầu “hạnh
phúc” trong thế giới h́nh ảnh. Nói như một nhà phê b́nh, “Thân không
bằng mộng cho nên mộng cho cam thân”.
Tương tự, bắn người khác để tự khẳng định khí chất “anh hùng” của
ḿnh như trong phim ảnh mà không h́nh dung ra mức độ của tội ác. Phải
chăng họ đang sống trong những cuồng vọng hăo huyền ? C̣n những kẻ điên
cuồng trong yêu thương, buộc người khác phải yêu ḿnh dù muốn hay không?
Họ đang tự cho ḿnh cái quyền “phải được yêu” mà không tự nh́n lại ḿnh
xem có xứng đáng với t́nh yêu ấy? Tất cả bắt nguồn từ đâu? Không phải
chỉ từ games!
Ralph Walso Emerson đă từng nói: “Tùy vào những cách suy nghĩ khác
nhau, cuộc sống trần tục này có thể là thiên đường hay điạ ngục” hay như
Hamlet của Shakespeare “Không ǵ là xấu hay tốt, chỉ những nghĩ suy của
ta tạo ra nó mà thôi”. Nói theo ngôn ngữ thiền, kẻ nào rút gươm ra, kẻ
ấy đă mở lối điạ ngục.
Nhưng trước khi rút gươm, tâm thức của anh ta đă chứa đầy hờn căm và
những nghĩ suy hiểm ác. Nghĩa là một khi trong ḷng đă đánh mất thiện
căn, th́ con người ta sẽ sa vào tà đạo. Nói theo nhà Phật th́ “tâm thiện
đang hoạt động th́ vắng mặt tâm ác, tâm tham đang hoạt động th́ vắng mặt
tâm bố thí (tâm từ)”.
Tâm bệnh do nhiều nguyên nhân, nhưng nguyên nhân chính là tham, sân
si; được ví như những vi trùng gây bệnh. Tham về của cải, t́nh cảm, địa
vị…, tham mà không được th́ khởi tâm sân hận và sau cùng là những hành
động cuồng điên do si muội. Như vậy đă rơ, cái mà chúng ta đang thiếu
trong cuộc sống hôm nay là những bài học về tính thiện, là những tấm
gương tinh cần trong rèn luyện, huân tập thân tâm.
Trẻ em lớn lên chỉ thấy một xă hội tôn vinh những giá trị ảo: ca tụng
phú quư như là một lư tưởng cần phải vươn đến, hạ thấp chuẩn mực đánh
giá con người trên những tài sản mà anh/ta sở hữu: Nhà cửa, thu nhập,
thâm chí giá trị tinh thần cũng chỉ được hiểu qua những học hàm, học vị,
chức tước, bằng khen…
Hăy lắng nghe những câu chuyện của giới trẻ, chúng ta sẽ hiểu v́ sao
động cơ chân chính bị thui chột mà thay vào đó là sự tán tụng những giá
trị vật chất. Trong học đường, những bài học về đạo đức thưa thớt, hời
hợt; c̣n trong xă hội th́ người ta mải mê t́m cách làm giàu bất chấp thủ
đoạn.
Phải làm sao vực dậy chữ TÂM?
Làm sao giáo dục tính THIỆN trong nhà trường và nhất là trong gia
đ́nh? Không ở đâu mà ḷng yêu thương con người, quư trọng mạng sống được
dạy dỗ tốt và có hiệu quả cho bằng trong gia đ́nh v́ ở đó con trẻ học
được ư nghĩa và niềm vui trong t́nh yêu. Nhà tâm lư học Donald W.
Winnicott nhận thấy những đứa trẻ chơi đùa khi có mẹ gần bên th́ có khả
năng sáng tạo trong các tṛ chơi nhiều hơn những đứa trẻ khác khi mẹ
chúng ở xa hơn.
Chúng sẽ tạo ra ṿng tṛn sáng tạo là khoảng không gian bọn trẻ có
thể chơi mạo hiểm và thử làm mọi thứ, té ngă và đứng dậy, thất bại và
thành công v́ chúng cảm thấy đươc an toàn và được bảo vệ trước một người
yêu thương chúng vô điều kiện luôn hiện diện bên chúng. T́nh yêu vô điều
kiện ấy tạo ra một ṿng tṛn hạnh phúc song hành.
Ta thử nh́n lại những kẻ gây tội ác bên trên, phần đông đều thiếu
vắng t́nh yêu ấy. Đứa con giết cha th́ vẫn sống một ḿnh, mẹ ở phương xa,
h́nh như gia đ́nh không hề hạnh phúc, cha lại yêu một người đàn bà khác
(!) Những kẻ thủ ác trong t́nh yêu th́ chắc hẳn là những kẻ thiếu thốn,
thèm khát t́nh yêu, hay nói cách khác, “tật nguyền tâm hồn”.
Khi người ta thiếu thốn và cô đơn, cái ác dễ t́m đến gơ cửa, quyến rũ.
Thậm chí những kẻ no đủ vật chất nhưng mù ḷa lương tri cũng đă đánh mất
“tính NGƯỜI”, như những tên bắn người giữa phố. Nói tóm lại, sự bất an
trong tâm hồn khiến người ta dễ dàng manh động theo bản năng. Ngoài gia
đ́nh và học đường, giáo dục công dân trong xă hội cũng vô cùng cần thiết.
Ở đây, chính quyền phải xem lại những h́nh thức giải trí mà games on
line là một phương tiện “cần kiểm soát”; tương tự là sách báo và phim
ảnh, hăy bớt khai thác khía cạnh tội ác và tính dục trong phim.
Ngoài ra, phải hướng con người, dầu trong hoàn cảnh nào, hướng tâm
đến những đối tượng tâm linh để tin tưởng, làm mục tiêu và lư tưởng cho
đời. Khi tâm thức h́nh thành sức mạnh hướng thiện, thích thú và nỗ lực
thực hành, chúng ta sẽ khởi sanh tín lực. Tín căn và tín lực là cơ sở và
năng lực của niềm tin giúp ta từ bỏ điều ác, là lối thoát cho mọi bất
hạnh và khổ đau. Ta hăy lắng nghe lại lời Phật dạy hàng ngàn năm trước:
Như ngôi nhà khéo lợp
Mưa không xâm nhập vào
Cũng vậy, tâm khéo tu,
Tham dục không xâm nhập
(Kinh Pháp Cú)