Hãy Nhìn! Osho/Tâm Hà Lê Công Đa     Trí Chương khao khát trở thành một tay cung thiện xạ đệ nhất trong thiên hạ nên đã tìm đến học nghề bắn cung với Ngụy Phi.   Đầu tiên Ngụy Phi dạy Chương   tập cách đừng chớp mắt. Thế là Chương về nhà bò vào dưới khung cửi của vợ nằm ngữa nhìn thẳng vào cái bàn đạp đang chạy lên chạy xuống trước mắt mình. Sau hai năm như thê y đạt đến tình trạng có thể nhìn mà không hề chớp mắt ngay cả có lần lông mày của y đã bị cuốn vào bàn đạp khung cửi.   “Biết cách nhìn không chớp mắt chỉ mới là bước đầu tiên,” Ngụy Phi bảo đệ tử, “Bước tiếp theo, ngươi phải học cách nhìn. Thực hành bằng cách nhìn vào mọi vật, đến lúc nào ngươi thấy vật chi li hiện ra rõ ràng, vật nhỏ hiện ra lớn, lúc đó hãy trở lại đây kiếm ta.”   Trí Chương về nhà kiếm một con kiến cực nhỏ,  mắt thường cũng khó có thể nhìn thấy. Y để nó nằm ở đầu ngọn cỏ rồi treo lên trước cửa sổ phòng mình. Xong y dọn cho mình một chỗ ngồi ở tận cuối phòng, ngày qua ngày tập trung nhìn thẳng vào nó. Thoạt tiên, thật khó mà nhìn ra con vật nhỏ xíu này, nhưng sau mười ngày y cảm thấy phấn khởi khi trông thấy nó có vẻ như lớn ra.   Trong suốt ba năm y thực hành công phu khổ luyện. Cho đến một ngày y có thể nhìn thấy con côn trùng nhỏ xíu trước cửa sổ rõ ràng như lớn bằng cả một con ngựa. “Ta thành công rôi!” Y la lên sảng khoái.   Lần này thì Ngụy Phi hoàn toàn thỏa mãn, bảo y: “Khá lắm. Ngươi đã thành tựu công phu!”   Thế rồi Trí Chương trở thành một tay thiện xạ lừng danh, thấu đáo không sót   một ngón nghề điêu luyện nào của thuật bắn cung. Hầu như y đã đạt đến ước mơ, tham vọng của mình, duy chỉ có một điều, y nhận ra rằng y vẫn còn một chướng ngại cuối cùng: Bao giờ mà ông thầy mình -Ngụy Phi- còn sống, Trí Chương vẫn không thể nào đạt đến danh hiệu đệ nhất thiện xạ trong thiên hạ được.   Một hôm đang đi trên cánh đồng vắng, Trí Chương nhận ra ông thầy mình ở một quảng xa. Thế là không chút ngần ngại, Trí Chương rút tên ra, dương cung nhắm thẳng vào thầy và buông tên. Trong một trực giác, vị lão sư cũng nhận biết chuyện gì đang xảy ra với mình, và nhanh như một làn chớp ông ta cũng rút cung ra và buông tên. Cả hai cùng buông tên trong cùng một khoảnh khắc. Hai mũi tên va chạm vào nhau giữa khoảng không và rơi xuống đất. Cuộc quyết đấu sinh tử giữa hai người vẫn tiếp tục cho đến khi cái bao tên của ông thầy không còn một mũi tên nào, trong khi người học trò chỉ còn lại một mũi tên duy nhất. “Đây là dịp may của ta!” Trí Chương nhủ thầm và dương cung bắn mũi tên cuối cùng về phía ông thầy. Nhận ra điều này, Ngụy Phi nhanh tay bẻ ngay một nhánh cây gai ở bên cạnh, dùng đầu cây gạt đỡ cái mũi tên đang lao nhanh thẳng đến tim, rơi xuống đất ngay cạnh chân mình.   “Này bạn,” Ngụy Phi bảo người học trò, “Như ngươi biết, ta đã trao truyền tất cả mọi sở học, ngón nghề bắn cung cho ngươi rồi. Nếu như ngươi còn muốn đào sâu hơn vào những bí truyền của môn này, ngươi phải đi tìm vị đại lão sư Can Dung. Tài nghệ bắn cung của chúng ta nếu so sánh với ông ta chỉ là một trò trẻ con.”   Trải mấy tháng trời trèo non lặn suối Trí Chương mới tìm đến được hang động của Can Dung và tuyên bố ngay, “Tôi đến đây để tìm hiểu thử xem mình có phải là tay đệ nhất thiện xạ như tôi hằng tin tưởng không.” Và không đợi Can Dung trả lời, Trí Chương rút cung ra dương thẳng lên trời nhắm thẳng vào đàn chim nhạn vừa mới bay qua, và chỉ một mũi tên phóng ra, năm con nhạn rơi xuống đất ngay lập tức.   Vị lão sư mĩm cười, “Đây hoàn toàn mới chỉ là chuyện bắn bằng cung và tên. Ngươi đã học được nghệ thuật bắn mà không bắn chưa? Nếu chưa, hãy theo ta.” Trí Chương lặng lẽ bước theo ông già, leo lên mỏm đá ở đầu chóp núi. Đứng ở đây, ghé mắt nhìn xuống phía dưới y đã cảm thấy hoa mắt và cái đầu quay cuồng choáng váng rồi. Trong khi đó thì vị lão sư lại nhẹ nhàng nhảy ra đứng trên một mảnh đá ngầm nhô ra ngoài vách núi, bảo y: “Hãy ra đây với ta và chỉ cho ta thấy cái tài nghệ bắn cung của ngươi.”   Trí Chương bò ra được đến mảnh đá thì nó đang bắt đầu đung đưa qua lại. Y cố gắng đứng lên và rút mũi tên ra nhưng đồng thời nhận ra mình đang mất thăng bằng. Kinh hoàng y nằm dài xuống, những ngón tay bám chặt vào mỏm đá, đôi chân không ngừng run rẩy và mồ hôi tuôn chảy đầy người.   Vị lão sư cả cười, dang tay đỡ Trí Chương bước ra khỏi mỏm đá. Xong ông ta cũng nhẹ nhàng nhảy xuống và bảo Trí Chương, “Bây giờ thì ngài cho phép tôi chỉ cho ngài thấy thế nào là nghệ thuật bắn cung thực sự.”   “Thế nhưng cây cung của ông đâu?” Trí Chương thắc mắc.   Vị lão sư lại cả cười: “Cây cung của ta? Bao giờ mà một người vẫn còn cần đến cung và tên, y mới chỉ đứng ở vòng ngoài của thuật bắn cung. Nhà bắn cung thật sự không cần đến cung và tên.”   Trên đầu họ lúc đó một con diều đang lượn vòng trên bầu trời xanh. Nhà dật sĩ ngước mắt nhìn lên và Trí Chương cũng dõi mắt nhìn theo. Con diều đang ở tít trên cao mà cho dù với cặp mắt tinh anh của y, y cũng chỉ nhìn thấy nó nhỏ bé như một hột mè. Can Dung rút ra một mũi tên vô hình đặt vào cây cung vô hình, và trong động thái dương thẳng cánh ông ta buông cung. Chỉ trong một khoảnh khắc tiếp theo, con diều ngưng đập cánh và rơi xuống đất như một hòn đá.   Thế là trong suốt chín năm Trí Chương ở lại trong núi sâu cùng với vị lão sư. Trong suốt khoảng thời gian này, y đã khổ luyện được những gì, không ai hay biết.   Đến năm thứ mười thì y xuống núi, về nhà. Tất cả mọi người quen biết đều kinh ngạc trước sự biến đổi hoàn toàn của y. Vẻ kiêu căng phách lối ngày nào nay hầu như biến mất, thay vào đó là nét dung   dị, ngây ngô. Ngụy Phi, vị thầy cũ, tìm đến thăm sau khi nhìn phớt qua liền bảo: “Bây gìò thi ta đã thấy tận mắt   rằng ngươi đã thực sự trở thành một tay cung thiện nghệ bậc nhất. Ngay cả ta bây giờ cũng không xứng đáng để sờ vào chân ngươi.”   Cư dân của thành phố chào đón Trí Chương như là một tay đệ nhất cung thủ trong thiên hạ và chờ đợi một cách thiếu kiên nhẫn rằng chắc chắn không sớm thì muộn y cũng sẽ trổ tài biểu diễn ngón nghề điêu luyện này cho họ chiêm ngưỡng. Thế nhưng người ta thấy Trí Chương vẫn im lìm không làm gì cả nhằm thỏa mãn sự chờ đợi của mọi người. Cây cung bạch dương quý giá   mang theo lên núi năm nào y cũng đã bỏ lại ở đó. Khi có người hỏi chuyện gì đã xảy ra, Trí Chương đã giải thích bằng một giọng đều đều, “Trình độ tột cùng của làm là không làm, của nói là không nói, của bắn là không bắn.”   Trí Chương bước vào tuổi già. Đến một thời điểm có vẻ như cả thân lẫn tâm ông ta không còn xúc chạm với thế giới bên ngoài nữa mà hiện hữu một cách thong dong tự tại và rất mực hồn nhiên. Khuôn mặt an nhiên của ông ta tự nó đã xoá bỏ mọi vết tích của cảm xúc, không còn một ngoại lực nào có thể khuấy động được cái vẻ bất động trầm ổn như núi đá đó.   Bây giờ rất hiếm khi người ta thấy ông ta nói chuyện, cũng không ai biết là ông ta đang còn thở hay không. Trong buổi xế chiều của đời người này, ông ta không còn biết được sự khác biệt giữa “cái nọ” và “cái kia”. Cảnh sắc muôn màu từ ấn tượng giác quan hầu như không còn làm bận tâm ông ta nữa. Bây giờ thì đôi mắt của ông ta cũng có thể là lỗ tai, lỗ tai có thể là lỗ mũi, lỗ mũi có thể là cái miệng…   Chuyện kể rằng vào năm cuối của đời mình, một hôm ông ta đến nhà một người bạn chơi và trông thấy ở trên bàn một vật có vẻ rất quen thuộc mà ông ta không tài nào nhớ ra là cái gì. Ông hỏi người bạn, “Làm ơn cho tôi biết cái vật ở trên bàn này là cái gì và dùng vào vìệc gì vậy?”   Ngưòi bạn rất mực kinh hoàng, lắp bắp: “Ôi, lão sư ơi. Ông thật là bậc Thầy bắn cung vĩ đại nhất của muôn đời. Chỉ có ông mới có thể hoàn toàn quên đi đó là cây cung –tên gọi của nó và dùng để làm gì!”   Tương truyền răng sau đó không lâu ở trong thành phố này, những người thợ sơn đã liệng bỏ bàn chải, những người nhạc sĩ đã bứt bỏ dây đàn và quả là điều xấu hổ khi người ta thấy những người thợ mộc lại mang theo bên mình cây thước thợ.       Một hôm có người hỏi Thiền sư Nhất Hưu Tôn Thuận -Ikkyu (1): “Bạch Thầy, Thầy có thể viết ra cho con một vài châm ngôn có ý nghĩa nhất để con học hỏi?”   Thiền sư Nhất Hưu Tôn Thuận cầm lấy cây bút và viết lên một chữ: “NHÌN”. “Chỉ có thế thôi sao? Thầy cho con thêm một vài chữ nữa.” Thiền sư Nhất Hưu Tôn Thuận viết lại hai lần: “NHÌN, NHÌN.” “Cũng vậy thôi,” người đàn ông có vẻ thất vọng, “Con không thấy có gì sâu sắc hay vi tế về những gì mà Thầy viết ra cả.” Thiền sư Nhất Hưu Tôn Thuận lại viết thêm một chữ thứ ba: “NHÌN. NHÌN. NHÌN.” Người đàn ông có phần nào hơi bực: “Nhưng bạch Thầy, NHÌN có nghĩa là gì vậy?” “NHÌN nghĩa là NHÌN,” Thiền sư Nhất Hưu Tôn Thuận trả lời.     Chỉ một chữ NHÌN này thôi cũng đủ chứa trọn toàn bộ thông điệp của Thiền. Fra Giovanni (2), năm 1513 đã từng nói: “Sự ảm đạm của thế giới chẳng là gì cả ngoài cái bóng. Đằng sau nó, ở trong tầm tay, vẫn là niềm vui. Vẫn có ánh sáng và vinh quang ở trong bóng tối, vấn đề là ta có thể trông thấy nó hay không, mà muốn trông thấy ta chỉ có một cách duy nhất là nhìn. Tôi van bạn, hãy nhìn.”   Có thể nói một cách chính xác rằng cái từ ‘nhìn’ này là toàn bộ thực chất cơ bản của Thiền. Cách nhìn như thế nào hàm chứa nội dung của mọi tôn giáo. Nhìn như thế nào bằng đôi mắt tinh tuyền trong suốt để có thể đi đến sự thuần nhất trong cái nhìn mà qua đó cả chủ thể lẫn đối thể đều biến mất chỉ cỏn lại tánh nhìn (3). Trong cái nhìn tinh tuyền đó –không có người nhìn và cũng không có đối tượng bị nhìn-darshan, trong cái thị kiến đó, thực tại chân lý hiển hiện.   Thiền giả thường nói đến Ba Trụ Thiền. Đây là ba trụ thiền –nó chuẩn bị cho bạn về cái nhìn. Thứ nhất: vô sắc. Thứ nhì: không tâm. Thứ ba: vô ngã –không có cái gọi là linh hồn.   Điều này thoạt trông có vẻ khác thường, đặc biệt là đối với những ai đã từng quen thuộc với cái gọi là tôn giáo, có một kiến thức rập khuôn  –rằng, con người có ba thực thể: phần thể chất, phần tâm lý và phần tinh thần. Nhà chính khách, vị thầy tu hay ông thầy giáo cũng không ngừng nói đến chuyện sức khoẻ như là sự cân bằng giữa ba yếu tố, thể chất, tâm lý và tinh thần.   Thiền cho rằng: Không tâm, có nghĩa là không có lãnh vực tâm lý; vô sắc có nghĩa là không có thể chất và vô ngã có nghĩa là không có tinh thần, không có cái ngã. Thiền cho rằng: Thể chất chỉ là phần thô của cái bản ngã –tạm gọi đó là cái bản ngã số một. Tâm lý thì có phần nào vi tế hơn, ít thô hơn, nhưng cũng vẫn là cái bản ngã –cái bản ngã số hai. Và cái gọi là tinh thần, linh hồn, cái bản ngã vi tế nhất –cái bản ngã số ba. Tất cả chúng đều là bản ngã. Chính ba cái bản ngã này đã làm cho con người trở nên ích kỷ, đã tạo nên tinh thần vị kỷ.   Chỉ có Thiền là đi sâu vào tận gốc rễ của căn bệnh được gọi là con người, cho rằng: Trừ phi một người đi đến nhận thức rằng sắc chỉ là ảo giác, tưởng cũng là ảo giác, và không những thế, cái mà người ta tin tưởng, cho rằng hiện hữu đằng sau tâm thức –cái ngã- cũng là ảo giác nốt … một khi nhận ra chúng, nhìn sâu vào và khám phá ra rằng chúng không có cơ sở thực chất, lúc đó CÁI NHÌN khởi dậy. Cái nhìn này sẽ cho bạn thấy được cái gì là chân thực –cái gì là thực sự hiện hữu.   Đây là Ba Trụ Thiền. Vô sắc có nghĩa là tất cả mọi sắc tướng trên thế gian này đều không ngừng biến đổi trong một dòng chảy liên tục. Đứa trẻ đang trở thành thanh niên, người thanh niên đang trở thành người già, và người già đang trên đường đi vào cỏi chết, và người chết cũng là một chuẩn bị sẵn sàng để tái sanh trở lại.. Từ sắc tướng này thay đổi liên tục qua sắc tướng khác. Một dỏng chảy miên man bất tận của sắc tướng. Không có sắc tướng nào là chắc thật bởi vì không có sắc tướng nào tồn tại lâu dài. Mọi sắc tướng đến rồi đi, như cơn mộng huyễn, như hạt bong bóng xà-phòng. Chúng có mặt ở đó trong một khoảnh khắc và trong một khoảnh khắc khác chúng đã biến mất rồi. Chúng chỉ hiện hữu trong chốc lát mà những chất liệu cấu thành cũng chẳng khác gì những chất liệu cấu thành giấc mơ.   Cái chân thực là cái tồn tại mãi mãi, muôn đời. Cái chân thực là cái vượt thời gian. Sắc tướng không chân thực bởi vì không tồn tại lâu dài. Ta hãy nhìn sâu vào phần sắc tướng. Khi Thiền sư Nhất Hưu Tôn Thuận bảo, “NHÌN”, cái NHIN đầu tiên này có nghĩa là nhìn vào phần thô nhất của cái bản ngã –cái bản ngã số một. Thiền sư Nhất Hưu Tôn Thuận đã chỉ ra cho ta một đại châm ngôn –cái châm ngôn lớn nhất, hàm ý rằng, “Hãy nhìn vào thân xác, nhìn vào sắc tướng; cái đó không phải là bạn –nó không hề có thực. Thực chất của nó là không chân thực, chỉ là ảo ảnh, là trò huyễn thuật.”   Như vậy, cái nhìn đầu tiên là nhìn vào cái bản ngã số một, và một khi bạn hiểu ra rằng cái phần sắc tướng hình hài kia không ngừng biến đổi, bạn sẽ không thể nào bám víu vào sắc tướng, không còn đồng nhất mình với sắc tướng nữa. Làm sao bạn đồng nhất mình với một cái gì đó cứ đến rồi đi? Ban ngày trời sáng, ban đêm trời lại tối. Bạn đang ngồi trong căn phòng của mình. Buổi sáng đến và căn phòng tràn ngập ánh sáng. Rồi chiều đến, rồi đêm về, ông mặt trời biến mất, căn phòng bao phủ đầy bóng tối.   Bạn không thể cho rằng, “Tôi là buổi sáng,” hay “Tôi là buổi chiều,” “Tôi là buổi tối.”   Bạn không thể nói như thế. Bạn chỉ là kẻ quan sát, ngắm nhìn. Buổi sáng đến rồi đi. Buổi chiều đến rồi đi. Bạn ngồi đó tiếp tục ngắm nhìn.   Tuổi thơ là buổi sáng. Tuổi thanh xuân là buổi trưa. Tuổi già là buổi chiều. Và bóng đêm –cái chết. Cứ tiếp tục như thế … Cái bánh xe không ngừng quay.   Thế nhưng, bạn là ai? Hãy NHÌN!   Cái nhìn đầu tiên của Thiền sư Ikkyu là nhìn vào sắc tướng, phần vật chất -phần thô nhất. Học một bài học từ đó. Một khi bạn đã nhìn thấy rõ phần thô này, cái bản ngã thứ nhất biến mất, từ đó bạn sẽ có khả năng để nhìn vào cái thứ hai -phần tâm lý. Bạn đã có thể nhìn thấy thân xác của mình không ngừng biến đổi, là một dòng chảy liên tục. Cái tâm của bạn cũng thế thôi! Tư tưởng chuyển biến nhanh như một làn chớp. Nó không trụ lại trong một khoảnh khắc nhỏ nào. Cứ đến rồi đi. Thế thì phần tư tưởng này đâu có thể là bạn được? Những tư tưởng này chẳng khác gì những đám mây trôi miên man trên bầu trời, dòng xe cộ liên tục trên đường phố. Và bạn là kẻ quan sát. Nhìn …!   Lần thứ hai khi Thiền sư Nhất Hưu Tôn Thuận   bảo, “NHÌN. NHÌN,” ông hàm ý nhìn vào cái bản ngã số hai, phần tâm lý. Và nếu nhìn sâu vào đó, bạn cũng sẽ thấy rằng cái tâm đó không phải là bạn. Vô-sắc, không-tâm.   Bây giờ còn lại phần vi tế nhất của bản ngã –cái bản ngã số ba. Bạn sẽ bắt đầu suy nghĩ rằng   thế thì ta chính là cái linh hồn, cái tiểu ngã. Điều này cũng sai lầm nốt. Hãy nhìn kỹ vào đó đi! Và rồi bạn sẽ ngạc nhiên rằng khi nhìn sâu vào chính mình, bạn chỉ thấy đó là một sự trống không mênh mông mà không là gì khác. Ngay cả cái ngã cũng không thể tìm ra. Khách khứa đã   biến đi rồi, và bỗng dưng bạn thấy rằng ngay cả ông chủ cũng không còn đó nữa. Khách và chủ đều là những bóng ma; chúng đã biến hết rồi. Chỉ còn lại sự lặng yên, hoàn toàn lặng yên, không tiếng động -cả khách lẫn chủ. Mọi chuyện vãn đã ngừng lại, mọi huyên náo đã biến mất. Còn lại một khoảng hoàn toàn trống vắng, tánh không.   Đây là cái nhìn vào cái thứ ba, khi Thiền sư Nhất Hưu Tôn Thuận bảo, “NHÌN, NHÌN, NHÌN,” –có nghĩa là nhìn vào cái bản ngã số ba, cái vi tế nhất, cái khó khăn nhất mà người ta có thể nhìn thấy.   Có một số người, cái gọi là những người duy vật, cho rằng vật chất là có thực. Họ dừng lại ở đó, không đi xa hơn –đó là những người Charvakas (4), những người Mác-xít, cộng sản. Họ dừng lại ở cánh cửa thứ nhất, không bao giờ vượt qua. Một số người duy tâm đi xa hơn một bước. Họ cho răng sắc tướng là không thực, chỉ có tâm là thực tại chân lý. Vật chất là giả, tâm mới là thực. Họ tin tưởng vào tâm, chống lại vật chất và họ đã dừng lại ở cánh cửa thứ hai. Rồi đến những người duy linh, đi sâu thêm một bước nữa. Họ cho rằng ngay cả tâm cũng không có thực, chỉ có cái ngã, cái linh hồn, tức là cái tiểu ngã –atman, mới là chân thực.   Chỉ có Thiền là đi xa nhất, sâu nhất. Chưa có ai có một cái nhìn xuyên suốt và sâu sắc vào bí ẩn của con người như Đức Phật. Ngài cho rằng: Ngay cả cái ngã, cái linh hồn, tức là cái tiểu ngã –atman- của Ấn Độ giáo cũng không có thực. Đó chẳng qua cũng chỉ là cái vết tích cuối cùng cũa bản ngã, tận cùng nhất, rốt ráo nhất, nhưng cũng chỉ là dấu vêt của bản ngã. Chính cái ý niệm “Tôi là” là một hình bóng dai dẳng của bản ngã. Khi nhìn thẳng vào cái này bạn sẽ thấy cái ngã rồi cũng biến mất. Và một khi tất cả   đều biến mất, cái gì sẽ còn lại? Chỉ là một cái nhìn tinh tuyển, trong suốt. Đây là một ý niệm rất khó hiểu trừ phi bạn sống ở trong đó và tự mình chứng nghiệm. Bởi vì thoạt trông nó rất phi lô-gic, trái luận lý. Làm sao lại có thể có một cái nhìn thuần túy nếu như không có người nhìn? Thế nhưng, nó là như vậy.   Đây là một nghịch lý. Với ngôn ngữ đời thường rất khó mà diễn tả cái gì còn sót lại này. Cái còn lại đó là tánh nhìn –không còn có người nhìn! Cũng không có đối tượng để nhìn. Cả người nhìn và kẻ bị nhìn đều biến mất. Chủ thể và đối thể đều không còn. Chỉ còn lại tánh nhìn. Một sự tịch lặng, nhưng là một tịch lặng rất mực sống động. Không thể nào diễn tả được, không thể nghĩ bàn. Bạn cũng không thể cho rằng đây là cái ngã -chỉ như là một chứng nhân, sakshin.   Tuy nhiên dùng cái từ “chứng nhân” này cũng có thể tạo thêm rắc rối, bởi vì khi nói đến “chứng nhân”, ta tự động suy nghĩ rằng có ai ở đấy đang làm nhân chứng. Cho nên Phật dạy rằng: Không có người chứng! Chỉ có sự cố.   Không có người nhìn! Chỉ có tánh nhìn. Không có thiền giả! Chỉ có thiền định. Không có người chứng đắc tam ma địa, chỉ có tam ma địa. Rắc rối và khó hiểu là bởi vì chúng ta đã được nuôi dưỡng và khôn lớn trong một cấu trúc ngôn ngữ nhất định.   Khi thấy ai đó đang chạy, ta cho rằng có hai sự cố: Người chạy và sự chạy. Đức Phật cho rằng chỉ có sự chạy mà không có người chạy. Người chạy chỉ là một sự suy diễn. Đức Phật cho rằng chỉ có động thái, hoạt động mà không có người chủ động. Khi bạn nói rằng, một cái cây đang lớn, bạn ngầm hiểu rằng cái cây là một việc và sự lớn của cái cây là một việc khác. Đức Phật cho rằng chỉ có sự lớn lên, không có cái cây. Nhìn dòng sông đang tuôn chảy, bạn bảo rằng dòng sông chảy. Đức Phật cho rằng chỉ có sự chảy mà thôi. Thế thì dòng sông ở đâu?   Đức Phật tin vào động từ còn ngôn ngữ của chúng ta lại được bắt nguồn từ những danh từ. Rắc rối là như thế. Đức Phật bảo rằng hiện hữu là một động từ. Đó là một tiến trình. Vạn pháp đều không! Tất cả chỉ là một tiến trình.   Tôi đang nói chuyện với các bạn đây, thế nhưng đã không có người nói. Và các bạn cũng đang lắng nghe tôi, thế nhưng đã không có người nghe. Nếu các bạn có thể thấu hiểu vấn đề này bằng kinh nghiệm sống thực chỉ lúc đó bạn có thể hiểu được Đức Phật đã nói gì khi Ngài cho rằng ngay cả cái bản ngã thứ ba cũng tan biến.   Ngay bây giờ đây, ta làm một thử nghiệm sống thực. Hiện đang có người nghe hay chỉ có tánh nghe? Nếu bạn đi trở ngược lại, cố gắng tóm tắt những gì đã được nghe, người nghe xuất hiện. Và như thế người nghe chỉ là một ký ức. Nếu bạn khỏi sự suy nghĩ về những nội dung đó, chắc chắn là bạn sẽ tìm thấy cái người đang lắng nghe, bởi vì người nghe, như tôi đã nói, chính là ký ức. Thế nhưng khi bạn đang lắng nghe, thì chỉ có sự nghe mà không có người nghe. Khi bạn đang chạy bộ cũng thế, chỉ có sự chạy mà không có người chạy. Tới một điểm nào đó, bạn dừng lại, ngồi dưới bóng cây để nghỉ ngơi, bạn nhìn lại trong ký ức mình -bạn tìm thấy người chạy bộ ở đó. Người chạy chỉ là một sản phẩm của ký ức, nó đã không là một thực tại trong dòng hiện sinh. Trong cái ký ức đó đã lưu lại bao nhiêu dấu vết của những hoạt động. Làm thế nào để nối kết những chuổi hành động này lại thành một thể thống nhất? Những hạt chuổi của những hoạt động rời rạc này phải được nối lại, bằng không quả thật là khó khăn để bạn có thể nhớ lại bất cứ điều gì. Thế là bạn tạo nên một sợi chỉ. Sợi chỉ này sẽ xuyên suốt qua những hạt chuổi liên hệ đến những ý niệm về người chạy –và nó trở thành cái bản ngã của bạn.   Có những chuyển động riêng rẻ của từng hạt nguyên tử và không có cái gì để nối kết chúng lại với nhau. Đó là những phát kiến của nền vật lý đương đại. Quan điểm của nền vật lý đương đại về thực thể giống hệt như quan điểm của Phật giáo, và rất gần gũi với nhận thức của Đức Phật. Nền vật lý đương đại còn cho rằng chỉ có những thực thể nguyên tử và nó không chắc thật, chúng thuần túy chỉ là những trường năng lượng, không phải là vật chất -chỉ là những trường năng lượng. Chúng thay đổi bất tận. Không có gì bền vững, tồn tại lâu dài. Tất cả đều ở trong một dòng chảy liên tục.   Ba cái cột trụ này đã đốn ngã toàn bộ cái cơ cấu bản ngã của bạn. Đây là một loại hình rất mực tiêu cực của ý niệm ba ngôi. Cơ Đốc giáo cũng có ba ngôi: Đức Chúa Cha, Đức Chúa Con và Đức Chúa Thánh Thần. Ấn Độ giáo cũng có một ý niệm tương tự, trimurti: Ba khuôn mặt của Thượng Đế -Brahma, Vishnu, và Mahesh. Tuy nhiên đây là những ý niệm tích cực.   Phương cách tiếp cận của Thiền đối với thực tại hoàn toàn tiêu cực. Vô sắc, không tâm và vô ngã. Một khi bạn nhìn vào tất cả vạn pháp và thấy rằng chỉ là “Không, Không, và Không,” thế thì cái gì còn lại đây? Cái còn lại này không thể nào định nghĩa được. Bất khả tư nghị. Cái còn lại đó chính là sự thực rốt ráo, là chân lý. Đức Phật đã im lặng trước vấn đề này. Nó không thể được nói ra. Cái khoảnh khắc mà bạn nói về nó, bạn đã xuyên tạc, đã làm biến dạng nó.   Cái cảnh giới này –khi bạn đạt đến nhận thức về vô sắc, không tâm và vô ngã- người Trung Hoa gọi là ngộ, Sanskrit gọi là samadhi và Nhật Bản gọi là satori. Tôi sẽ nói sơ qua về một vài đặc tính của samadhi trước khi chúng ta có thể thưởng thức câu chuyện tuyệt vời này.     Có tất cả bảy đặc tính của tam ma địa –samadhi. Thứ nhất là nhất thể. Không có nhị nguyên tính. Sự phân cách giữa người biết và cái bị biết đã biến mất. Sự hiệp nhất khởi dậy, đám mây mờ tan biến. Không còn hai, nhưng cũng nên nhớ rằng khoảnh khắc mà Đức Phật bảo không còn hai, ngài cũng không hề nói rằng chỉ có một. Ngài hoàn toàn im lặng trước cái một. Ngài chỉ nói là không hai -bất nhị, bởi vì một khi nói đến một, bạn lại làm sống dậy cái hai. Một sẽ vô nghĩa nếu như không gắn bó với cái hai. Bất nhị -chỉ có thế.   Người chạy và cái chạy không còn ở đó. Bạn và Tôi không còn ở đó. Người nói và người nghe đã không còn ở đó.   Một thực thể là một cơ cấu hợp nhất, không hề mang tính nhị nguyên. Đó là một nhất thể toàn vẹn, thế nhưng Đức Phật đã không bao giờ gọi đó là một. Ngài rất thận trọng về vấn đề này để tránh tất cả mọi loại cạm bẩy về luận lý. Ngài rất mực cảnh giác để không rơi vào bất cứ khiếm khuyết luận lý nào. Ngài sẽ không bao giờ nói rằng thực thể là một, bởi vì một khi bạn đã nói đến bất nhị thì một đâu có mang ý nghĩa gì? Cái hình ảnh về một chỉ có ý nghĩa khi có hình ảnh về hai. Không có hình ảnh về hai, một chẳng hề mang một ý nghĩa nào cả.   Khi chúng ta nói rằng Thượng Đế là ánh sáng, điều này chỉ có ý nghĩa khi nào có bóng tối hiện hữu. Thế là Quỷ Sứ trở thành bóng tối. Nếu không có khung cảnh của Quỷ Sứ và bóng tối, cái ý niệm “Thượng Đế là ánh sáng” sẽ có ý nghĩa gì đây? Chẳng có ý nghĩa gì hết! Trước vấn đề này Đức Phật chỉ có thể nói một cách giản đơn rằng, Thượng Đế không phải là ánh sáng cũng không phải là bóng tối. Thượng Đế là bất nhị. Chân lý là bất nhị.   Đó là kinh nghiệm đầu tiên về tam ma địa. và rồi lần hồi sự nhị phân của đời sống sẽ tan biến.   Tại sao lại có sự nhị phân? Nó được tạo ra bởi ba thứ bản ngã như đã nói ở trên. Khi tôi nhận thức rằng cái thân xác này như là   thân xác của tôi thì rồi cái thân xác của bạn là thân xác của bạn. Một khi tôi gắn bó với cái thân tướng của tôi thì cái thân tướng của bạn trở thành kẻ lạ -tha nhân. Khoảnh khắc mà tôi nhận ra cái thân xác này của tôi không phải là của tôi, cái khoảnh khắc mà tôi nhận ra mình là vô sắc tướng, đồng thòi cũng là lúc tha nhân biến mất. Cái ngã tan biến, tha nhân cũng tan biến theo. Không còn cái “Tôi” thì cái “Anh” sẽ không thể hiện hữu. Chúng có mặt cùng nhau như một cặp sóng đôi.   Như thế, cái đặc tính đầu tiên của tam ma địa là: tính cách nhị phân trong đời sống hoàn toàn biến mất. Một sự đại hoà điệu khởi dậy. Tất cả đều trong nhất thể –đó là ý nghĩa của sự hiệp nhất. Sự mù mờ khởi dậy là do bởi có hai. Từ đó mà có sự xung đột, mãi hoài xung đột.   Đặc tính thứ hai của tam ma địa là: Đại hoan hỷ -đại cực lạc, đại hạnh phúc. Trừ phi mọi bản ngã hoàn toàn huỷ diệt, bạn sẽ không bao giờ đạt đến tình trạng hạnh phúc, cực lạc. Khổ đau là một phó sản của bản ngã. Và bởi vì có đến ba loại bản ngã, con người phải đối diện với ba loại khổ đau: khổ đau về thể xác, khổ đau về tâm lý và khổ đau về tinh thần.   Bạn có thể chưa hề nghe nói đến loại khổ đau thứ ba -khổ đau tinh thần. Có thể bạn chưa hề nghĩ đến nó như là một loại khổ đau. Thế nhưng, hãy thử nhìn xem: Một kẻ nghèo khổ muốn trở thành giàu có. Y thật là khốn khổ. Ai cũng biết là y vô cùng khốn khổ. Thế nhưng khi bạn đến viếng bất kỳ ông thầy tu của một tôn giáo nào, ông ta cũng sẽ dạy rằng: “Chớ nên tham lam. Tiền bạc là một vật bẩn thỉu, đừng quan tâm đến. Phúc cho kẻ nào nghèo khó. Ngươi nên hài lòng với những gì ngươi có.” Thế nhưng cũng người này, nếu y có những nỗ lực để trở thành một nhạc sĩ tăm tiếng, một thi sĩ tài hoa hay một họa sĩ lừng danh, bạn sẽ không có thái độ chống đối y kịch liệt như lúc y tham đắm tiền bạc. Nếu y tham đắm chính trị, quyền lực, cái nọ cái kia, mọi người có thể lên án y. Nhưng bây giờ nếu y chỉ muốn   cố gắng vẽ một bức tranh đẹp hơn, sáng tác một bài thơ hay hơn, sẽ không ai bất mãn về chuyện này. Tuy nhiên y cũng vẫn là kẻ khốn khổ thôi. Cái khổ đau bây giờ là khổ đau tâm lý, càng khốn khổ hơn nếu y muốn trở thành một Shakespeare.   Thì cũng cùng là một trò chơi trên một mặt bằng khác. Ban đầu thì y muốn giàu có như ông vua dầu hỏa Rockefeller, bây giờ thì y muốn trở thành một Shakespeare –cái ý muốn trở thành luôn có mặt ở đó. Đối với người có nhận thức sẽ cho rằng đây cũng chỉ là một thứ tham ái giống nhau được khẳng định trên một mặt bằng khác, một mặt bằng sâu xa hơn. Hãy buông bỏ. Đây là điều vô nghĩa. Cho dù bạn trở thành một Shakespeare đi nữa, bạn cũng chẳng đạt đến cái gì cả. Shakespeare cũng khốn khổ như bạn vậy thôi. Cho dù bạn có sáng tạo ra những tác phẩm nghệ thuật vĩ đại, đâu có nghĩa là bạn sống trong hạnh phúc, cực lạc?   Thế rồi bạn muốn trở thành Chúa Giêsu hay ông Phật –may ra khá hơn! Bạn muốn trở thành Krisna. Ở đó là nơi cực lạc! Thế là người ta bắt đầu muốn trở thành Chúa, thành Phật, thành Krisna … Đây chính là khổ nạn tinh thần. Cũng là một loại khổ nạn giống nhau thôi. Nó xuyên suốt sâu hơn, vào tầng thứ ba của bản ngã –tinh thần, tâm linh. Bây giờ thì chẳng có ai lên án bạn về chuyện này -trừ phi bạn qua mặt ông Phật! Vâng, sẽ không có ai lên án bạn. Họ sẽ còn cho rằng bạn là một nhà lãnh đạo tinh thần đáng kính. Nếu bạn có đấm ngực kêu la, khóc lóc, khổ đau bởi vì bạn muốn  hiệp thông với Thượng Đế, muốn đạt đến tam ma địa, đến moksha, niết bàn,… đâu có ai lên án bạn? Người ta sẽ tôn thờ bạn nữa là khác. Người ta sẽ bảo nhau: “Nhìn xem, thật là   một vị chân tu! Ông ta chẳng hề chạy theo tiền bạc, ông ta không màng đến danh vọng. Ông ta chỉ than khóc vì Thượng Đế. Đây mới đúng là một bậc tu hành.”   Những người này được gọi là những ông thánh của bạn. Thế nhưng nhìn sâu vào họ, bạn sẽ thấy rằng họ cũng chỉ là những kẻ khốn khổ về mặt tinh thần. Vấn nạn cũng giống nhau thôi. Trước tiên bạn muốn trở thành một ông Rockfeller, rồi bạn muốn trở thành một Shakespeare, bây giờ bạn lại muốn trở thành một ông Phật. Cũng là cái tham vọng muốn trở thành! Cái muốn trở thành này ngàn đời không  thay đổi. Cái Tanha –Hữu (5), muốn trở thành- vẫn bám theo bạn dai dẳng. Cái tham vọng muốn là ai đó vẫn cứ tiếp tục. Bây giờ thì bạn lại muốn trở thành Thượng Đế! Chẳng có gì thay đổi cả.   Có ba loại khổ đau bởi vì có đến ba loại bản ngã. Một khi tất cả các loại bản ngã này được buông bỏ, một khi không còn mục tiêu cho lòng tham vọng nhắm đến, một khi tất cả mọi tham vọng của bạn tàn lụi … Hãy để tôi lập lại điều này. Trong lãnh vực tinh thần, tôn giáo, chỉ có chỗ cho những ai hoàn toàn tàn lụi cái ý hướng thành công về bất cứ cái gì.   Thoạt nhìn có vẻ như một nghịch lý. Thế nhưng, khi dục vọng hoàn toàn tàn lụi có nghĩa là bạn đã bắt đầu đặt chân vào cảnh giới chân thực. Bao lâu mà bạn còn nuôi hy vọng rằng mình sẽ thành công một cái gì đó, bạn sẽ không bao giờ đạt đến thực tại chân lý. Cái niềm hy vọng đó sẽ tiếp tục kéo lê bạn ngày càng một xa hơn. Đừng có lo nghĩ đến chuyện mình sẽ trở thành  một cái gì –dù là một ông Phật …   Hôm rồi tôi có đọc một giai thoại Thiền nói về chuyện một người đã tu tập thiền định trong suốt bao nhiêu năm –năm mươi năm không chừng. Bây giờ thì ông ta già yếu lắm rồi.   Ông ta tìm đến một vị Thiền sư và bảo: “Năm chục năm! Ông nghĩ như vậy đã đủ lâu chưa? Tôi thiền định năm này qua năm khác không bỏ sót một ngày. Tại sao tôi chưa thành Phật?”   Vị Thiền sư cả cười, bảo: “Đó chính là lý do tại sao ông chưa thành Phật -bởi vì ông còn muốn trở thành. Thế là ông cứ tiếp tục lỡ mất cơ hội. Điều đó đã giải thích mọi chuyện!”   Nếu bạn muốn trở thành một ông Phật bạn sẽ không bao giờ thành tựu, bởi vì một vị Phật là người đã buông bỏ tất cả mọi ý hướng thành tựu; là người hoàn toàn hạnh phúc với khoảnh khắc hiện tại –không vì một lý do nào cả. Ông ta không có nơi để đến, không có mục đích để đạt, hoàn toàn không có mục tiêu. Ông ta đã hoàn toàn buông bỏ tất cả mọi tầng bậc của cái tâm tham ái -hết lớp này đến lớp khác.   Cái tâm cũng giống như một củ hành, nhiều tầng nhiều lớp: một tẩng, thể chất; tầng khác, tâm lý; tầng khác nữa, tinh thần. Một người liệng bỏ được tất cả những cái tầng này, lột được củ hành của mình một cách trọn vẹn và đi vào cốt lõi bên trong … Và bạn có biết tận cùng cốt lõi ở bên trong là cái gì không? Là hoàn toàn trống rỗng. Nếu bạn cứ tiếp tục làm công việc lột củ hành, cuối cùng sẽ là cái không. Sẽ không còn lại gì trên tay bạn. Trống không. Trong cái tánh không đó là đại hoan hỷ, đại cực lạc.   Còn ý muốn   trở thành là còn khổ nạn. Nếu bạn còn nuôi   hy vọng trở thành một cái gì đó bạn sẽ sống trong khổ sở, đớn đau, bất hạnh, lo lắng. Nếu bạn hiểu được rằng không có gì để trở thành … là bạn đã đạt. Bạn đang là gì thì cứ y như thế. Như thị. Không có cách gì để cải thiện   hiện trạng. Cũng không có nhu cầu để cải thiện nó. Hãy cứ như là bạn đang là. Như thị. Thế là tuyệt hảo. Cái rất mực bình thường của bạn là đã rất mực phi thường. Nhận ra điều này là bắt đầu bước vào ngưởng cửa của những ân sủng. Toàn bộ hiện thể này, cả cái vũ trụ này sẽ tưới tẩm ân sủng lên bạn. Nó vẫn không ngừng làm cái công việc tưới tẩm chất liệu hạnh phúc lên bạn, thế nhưng bạn cứ mãi hoài chạy đuổi theo những tham vọng của mình, những ước muốn trở thành cái nọ cái kia, nó đã ở ngoài tầm tay của bạn, hay nói rõ hơn, bạn đã không mở lòng ra để đón nhận nó.   Đặc tính thứ ba của tam ma địa là sự tỏa sáng -một bừng sáng nội tâm, trong suốt, chan hoà ánh sáng.   Cũng dễ hiểu thôi, một khi tất cả những bản ngã này biến mất, trước mắt bạn không còn bất cứ  tấm màn che nào, cái nhìn sẽ trở nên thuần khiết, trong sáng. Bây giờ bạn mới thực sự nhìn! Và chân lý hiện ra một cách hiển nhiên, không có gì che dấu. Nó không hề lẩn trốn ở một nơi nào đó, nó không  hề trốn tránh bạn. Nó cũng không ở một hành tinh nào khác –nó ở ngay trước mắt bạn. Thế nhưng đôi mắt bạn đã nhắm lại từ lâu. Một khi đôi mắt bạn mở ra và đôi mắt này bây giờ trong sáng tinh tường … thì hiển nhiên thôi! Thực tại chân lý rất mực hiển nhiên.   Đặc tính thứ tư của tam ma địa là an nghỉ, thư giản. Làm sao có thể an nghỉ được khi bạn không ngừng ao ước trở thành cái nọ cái kia? Chắc chắn là không. Bạn luôn ở trong trạng thái căng thẳng. An nghỉ chỉ đến với bạn khi nào mà mọi mục tiêu nhắm đến được buông bỏ, khi nào cái tâm muốn vuơn đến một cái gì đó của bạn không còn hoạt động nữa. Chỉ lúc đó bạn mới có thể an nghỉ, thư giản.   Suy tưởng là tâm trong trạng thái hoạt động. Ngưng suy tưởng là tâm trong trạng thái nghỉ ngơi. Tam ma địa đang chứng kiến cả hai –trạng thái siêu việt. Bạn đang chạy đuổi theo mọi thứ trần gian tục lụy -bạn đã nhận ra điều đó và những khổ nạn của nó. Thế rồi bạn ngừng lại và nhận ra vẻ đẹp tuyệt vời của nó, sự nghỉ ngơi, thư giản. Bạn đã nhìn thấy cả hai mặt của vấn đề và kẻ nào có khả năng nhìn thấy cả hai bỗng nhiên thăng hoa chúng.   Có một loại thư giản khác với loại thư giản thông thường. Bạn đã từng biết đến một vài loại thư giản, chẳng hạn như khi bạn cảm thấy mệt mỏi, kiệt sức, bạn nghỉ ngơi. Nhưng cái thư giản này chẳng phải là sự nghỉ ngơi một chút nào cả. Tâm bạn vẫn lăng xăng không ngừng với những ước muốn nọ kia, đó chẳng qua cũng chỉ là một sự mệt mỏi. Bạn đã làm việc cật lực suốt ngày, đêm về bạn chìm vào giấc ngủ -thế nhưng giấc ngủ của bạn vẫn không là sự nghỉ ngơi. Bạn sẽ đi vào   những giấc mơ, những cơn ác mộng. Thế là trong giấc ngủ bạn vẫn tiếp tục làm việc, tâm của bạn vẫn không ngừng quay cuồng, dệt ra một ngàn lẻ một thứ giấc mộng.   Thông thường, sự nghỉ ngơi như chúng ta thường biết chỉ là mặt trái của sự không an nghỉ -đó là sự mệt mỏi, kiệt lực.   Có một loại thư giản mới.   Một khi bạn đã cảm thấy mệt mỏi chán chường với những tham đắm dục vọng, thấy được sự an nghỉ thực sự của cái tâm vô cầu, một loại thư giản hoàn toàn mới mẻ khởi dậy. Đây là lúc bạn thư giản bởi vì bạn không còn có mặt. Bạn đang thư giản bởi vì không còn có người đang căng thẳng nữa! Những rắc rối phức tạp đã tan biến. Làm thế nào bạn lại có thể căng thẳng được? Không còn có ai. Bạn không thể tạo ra bất cứ một nút thắt nào ở trong bạn bởi vì bạn không còn có mặt! Bạn đơn thuần đã tan biến đi. Trong bạn là cái tánh không. Bạn không thể tạo ra những nút thắt trong cái tánh không đó.   Đặc tính thứ năm của tam ma địa là sự tỉnh thức –trong ý thức, trong cái nhìn, cái biết, chứng kiến; đó là cảnh giới thứ tư mà Ấn Độ giáo gọi là turya. Đây là những gì mà Thiền sư Nhất Hưu Tôn Thuận gọi là “NHÌN, NHÌN, NHÌN.” Và khi được hỏi, “Thế thì NHÌN có nghĩa là gì?” Ông trả lời, “NHÌN có nghĩa là NHÌN.”   Hãy để cho đôi mắt mình mở ra. Trong cảnh giác và tỉnh thức. Nhìn vạn pháp như thị. Đừng tạo ra giả tưởng, đừng phóng chiếu.   Bạn đi xem chiếu bóng … Hoặc giả đôi lúc bạn có thể làm một thử nghiệm với cái máy chiếu tại nhà. Bạn phải để cái màn hình ở một khoảng cách nào đó so với cái máy chiếu để cho cái hình chiếu có thể thấy được rõ ràng. Thế rồi bạn di chuyển cái màn hình đến gần cái máy chiếu hơn. Hình ảnh sẽ bắt đầu mờ dần đi không rõ nữa. Bạn không còn thể nào phân biệt được những gì trong hình. Di chuyển cái màn gần thêm hơn. Bây giờ thì bạn sẽ không thể nào nhận ra đâu là cái cây, đâu là con người, đâu là chiếc xe, con chó, con mèo,… ở trong hình. Càng đem đến gần hơn … càng gần chừng nào càng mất đi sự phân biệt. Đến một điểm khi cái màn sát vào máy chiếu: nó chỉ còn là một vệt sáng trắng mà thôi. Những bóng đen đã biến mất … chỉ còn lại ánh sáng. Có nghĩa là khi tia sáng rời khỏi máy chiếu, nó thuần túy là một luồng sáng trắng. Càng đi xa hơn, nó phân chia ra đen trắng. Và ta cần một khoảng cách cần thiết giữa tấm màn và máy chiếu để cho hình ảnh có thể thấy được rõ ràng.   Trong tỉnh thức, chuyện giống hệt như thế cũng đã xảy ra. Khi bạn bắt đầu trở nên tỉnh giác, có nghĩa là bạn bắt đầu nhìn thật gần vào thực tại, và lúc đó mọi phân biệt đều biến mất. Cây không còn là cây, sông không còn là sông, núi không còn là núi. Tất cả bắt đầu tan hoà vào một. Càng tỉnh thức hơn bạn càng có một cái nhìn rõ ràng hơn về vạn pháp … như cái màn hình tiến gần đến máy chiếu. Và rồi chỉ còn lại một luồng ánh sáng trắng -tất cả mọi phân biệt đều biến mất. Đó là tất cả những gì mà chúng ta gọi là tỉnh thức. Và rồi tất cả những ảo ảnh của đời sống không còn chắc thực nữa, chỉ còn lại một ánh sáng tinh tuyền –ánh sáng của tỉnh thức.   Đặc tính thứ sáu của tam ma địa là vô tử, là vượt thời gian, là vĩnh cữu. Khi bạn không hiện hữu, làm sao bạn có thể chết được? Khi trong bạn không còn bản ngã, làm sao bạn có thể chết được?   Thuở Phật còn tại thế, có rất nhiều người đã tìm đến Ngài hơn cả ngàn lần nêu lên câu hỏi: “Bạch Thế Tôn, cái gì sẽ xảy đến cho Ngài sau khi Ngài chết?” Và Đức Phật luôn luôn mĩm cười: “Không có ai chết cả.” Thế nhưng Ngài cũng đã làm sáng tỏ thêm vấn đề: “Ta không hề bảo rằng Ta là bất tử. Cũng không có ai là bất tử cả.”   Chuyện ngu xuần của chúng ta là, thoạt tiên chúng ta nghĩ rằng mình rồi sẽ chết, bởi vì còn cái bản ngã ở đó và chúng ta lo lắng rằng không biết mình sẽ có khả năng để giữ gìn, bảo vệ nó hay không. Thế rồi có ai đó biết chuyện, bảo rằng, “Không có gì chết cả.” Thế là chúng ta lại đi đến một phóng chiếu sai lầm khác, rằng chúng ta sẽ bất tử. Cái sai lầm căn bản vẫn giống y nhau. Ban đầu thì cho rằng “chúng ta rồi sẽ chết” –chúng ta đã và chúng ta sẽ chết. Cũng là cái chúng ta đó –bây giờ chúng ta sẽ không chết.   Đức Phật bảo rằng: “Ta sẽ không chết bởi vì Ta vô sanh (6). Cũng không phải vì đó mà ta là bất tử. Không có ai chết cả, cũng không có ai bất tử. Đã không có cái ngã, làm sao có thể chết được?”   Đây là một quan điểm hoàn toàn khác biệt! Đây là sự khác biệt giữa Kinh Vệ Đà và Đức Phật. Đây là sự khác biệt giữa Shankara và Đức Phật. Và cái tuệ giác của Phật thì xuyên sâu vào thực tại hơn là Shankara. Shankara cứ một mực khăng khăng bảo rằng, “Bạn bất tử bởi vì cái linh hồn là bất tử. Nó không thể chết –nó bất tử.” Đức Phật bảo rằng bạn sẽ không chết nhưng Ngài không hề nói rằng bạn sẽ bất tử. Ngài bảo: “Ngươi sẽ không bao giờ chết bởi vì ngươi không thể chết -tự khởi thủy ngươi là vô sanh.”   Nhận thấy được điểm này -rằng, “Vô Sanh”- là có thể buông bỏ được cả hai ý niệm tử và bất tử. Thời gian đã biến mất. Thế thì còn đâu cái gọi là bất tử của bạn? Nó chỉ là một sự kéo dài của thời gian, kéo dài bất tận. Đến bao lâu? Bạn sống đến bảy mươi tuổi -bảy trăm năm? Hay bảy triệu năm? Cũng chỉ là một sự kéo dài thêm. Mà cái bất tử của bạn là gì? Chẳng là gì cả ngoài sự tham muốn bám víu vào sự sống, tham muốn được ở mãi trong tình trạng cũ. Để làm gì đây? Chỉ là một tham muốn mù quáng bám víu vào sự sống? Chỉ là một tham muốn mù quáng, là lòng tham sống hay sao?   Phật bảo rằng: “Tại sao ngươi lại quá quan tâm đến chuyện tử hay bất tử?” Ngay tận căn bản, những người cho rằng mình sẽ chết và những người cho rằng mình sẽ không bao giờ chết đều rất mực giống nhau, bởi vì cả hai đều chỉ tin vào cái bản ngã.   Những người Charvakas, những người duy vật nói rằng, “Chúng ta sẽ chết”; còn những người được gọi là duy linh thì bảo rằng, “Chúng ta sẽ không chết.” Cả hai cũng chỉ quan tâm đến cái bản ngã của họ.   Đức Phật đã thổi một làn gió mát vào tâm thức con người. Ngài bảo: “Ngươi sẽ không chết –không phải là vì ngươi bất tử- mà bởi vì ngươi là vô sanh!”  Hãy thấy cái trọng điểm ở trong đó! Sự thay đổi cơ bản, sự cách mạng đến tận gốc rễ ở trong đó! Vô tử vì thế là một phần của hiện tượng tam ma địa.   Và đặc tính thứ bảy của tam ma địa: vô tận. Không gian cũng tan biến. Bạn không có mặt ở nơi chốn nào nhưng đồng thời cũng có mặt khắp nơi. Bạn không là ai nhưng đồng thời cũng là mọi người.   Đây là bảy đặc tính của tam ma địa. Và đây là những gì đã xảy ra cho người bắn cung muốn trở thành tay cung đệ nhất trong thiên hạ. Câu chuyện không cho ta biết trong suốt chín năm trường y đã học được những gì khi sống với nhà ẩn sĩ ở trên núi cao. Tôi nghĩ đây là điều mà y đã học được: tam ma địa. Đó là lý do tại sao tôi đã khởi sự nói về tam ma địa trước khi bước vào câu chuyện , để bạn có thể nhận ra những gì mà y đã học được, bởi vì đó là cốt tủy của câu chuyện.   Toàn bộ câu chuyện chỉ xoay quanh một chữ: tam ma địa -ngộ, satori.     Bây giờ ta đi vào câu chuyện:   Trí Chương khao khát trở thành một tay cung thiện xạ đệ nhất trong thiên hạ.   Đó cũng là những gì mà tất cả mọi người trên thế gian này đều ao ước, khao khát -trở thành kẻ đệ nhất trong thiên hạ. Nhà bắn cung, họa sĩ, thi sĩ, chính khách, vâng, bạn có thể kể ra hàng loạt, tuy nhiên đó là tất cả những gì mà cái tâm khao khát: trở thành nhân vật số một trên thế gian.   Tâm là một cuộc viễn du của bản ngã. Cái tâm luôn luôn muốn đứng trước tất cả. Mà thực tế cho thấy, vô phương! Thế nên, rốt cuộc tâm đi đến trạng thái thất vọng, bực bội. Không thể nào có chuyện đứng hàng đầu, bởi vì đã không hề có hàng; chúng ta đang đứng trong một cái vòng tròn. Luôn luôn có ai đó đang đứng trước mặt bạn. Luôn luôn sẽ có ai đó đứng trước bạn. Bạn không thể nào đi đến điểm trở thành người số một. Ngay cả những ai trở thành những ông tổng thống, chủ tịch, thủ tướng, những ông vua -họ cũng không bao giờ có thể trở thành người số một. Thực ra, cái khoảnh khắc mà họ bắt đầu cảm thấy mình là nhân vật số một, họ cũng bắt đầu nhận ra sự bất lực, yếu kém của mình.   Chúng ta đang không đứng sắp hàng nối đuôi nhau, chúng ta đang chuyển động trên một vòng tròn. Có người đứng trước, có người đứng sau. Thực ra, nếu nhìn sâu hơn, kẻ đứng sau bạn đồng thời cũng là kẽ đứng trước bạn. Đúng như vậy, nếu bạn nhìn suốt trọn cái vòng tròn, kẻ đứng sau bạn, ở phía đầu kia lại đang đứng trước bạn. Và kẻ đang đứng trước bạn, ở phía đầu kia lại đang đứng sau bạn. Đó là một cái vòng tròn.   Đời sống đang chuyển động trên một cái vòng tròn, không phải trên đường thẳng. Vạn pháp cũng đang chuyển động trên một cái vòng tròn. Hãy để cho điều này thấm sâu vào tim bạn. Bất cứ lúc nào bạn đang suy nghĩ đến bất cứ một vấn nạn nào trong đời sống, luôn luôn đặt để chúng trong một cái vòng tròn. Không phải là một đường thẳng. Nhìn chung quanh thử xem. Tinh tú chuyển động vòng tròn chung quanh dãi thiên hà. Quả đất chuyển động trên một qũy đạo vòng quanh mặt trời. Bốn mùa tuần hoàn trong một chu kỳ vòng tròn. Tuổi thơ, thanh niên, tuổi già cũng chuyển động trong một vòng tròn như thế. Nói chung, toàn bộ vạn pháp. Chuyển động đường thẳng chỉ là một sản phẩm của tâm, một tưởng tượng. Đã có những nhà tân toán học, hình học mới –hình học phi-Euclide- chứng minh rắng bạn không thể nào kẻ một đường thẳng thực sự giữa hai điểm. Vô phương. Một đường thẳng thực sự không thể hiện hữu, bởi vì chúng ta đang ở trên quả đất -và quả đất thì tròn.   Bạn có thể vẽ một đường thẳng trước mặt bạn ngay trên sàn nhà này. Tuy nhiên đó không phải là một đường thẳng thực sự. Nếu bạn cứ tiếp tục kéo dài nó ra cả hai đầu, một ngày nào đó nó sẽ trở thành một cái vòng tròn bao quanh quả đất. Thế nên lúc mà bạn nhìn thấy nó như một đường thẳng, chẳng qua nó chỉ là một mảng của một cái vòng tròn lớn, là một cái vòng cung, thế thôi. Nó không hề là một đường thẳng. Không bao giờ có thể vẽ được một đường thẳng.   Bởi vì những đường thẳng không hề hiện hữu, Albert Einstein đã đưa ra đề xuất có vẻ rất mực phi lý rằng,  không gian cong. Bởi vì đường thẳng không hiện hữu thế nên không gian bắt buộc phải cong thôi. Như vậy, ngay cả không gian –cái khoảng hư không đó- cũng cong chứ không thẳng. Thật khó mà hình dung ra cái cõi hư không kia có thể cong như thế nào đây? Một cái gì đó có thể cong chứ hư không làm sao lại cong được? Hư không là hư không! Làm sao một đường cong lại có thể nhô ra từ hư không? Tuy nhiên Albert Einstein   có thể đã nói đúng. Ông lý luận rằng, khi không có bất cứ cái gì hiện hữu như một đường thẳng thì ta khó có thể hình dung   không gian trải dài ra như một đường thẳng. Nó phải cong thôi.   Tất cả mọi thứ đều là một đường cong … thế nên không ai có thể trở thành kẻ thứ nhất đứng ở đầu hàng. Thực ra, kẻ nào nghĩ rằng mình trở thành người số một cũng sẽ là người thất vọng bậc nhất trên thế gian này. Đó là lý do tại sao Đức Phật đã lìa bỏ tất cả vương quốc, ngôi báu của mình để trở thành một kẻ ăn mày, vì Ngài đã nhận ra một sự thực rằng, “Trước mắt thế gian, có vẻ như ta đang trở thành nhân vật hàng đầu, tuy nhiên không phải thế.”   Thế nhưng ở đây, nhân vật này, Trí Chương khao khát trở thành một tay cung thiện xạ đệ nhất trong thiên hạ nên đã tìm đến học nghề bắn cung với Ngụy Phi.   Đầu tiên Ngụy Phi dạy Chương   tập cách đừng chớp mắt.   Tập trung là điều cần thiết thứ nhất cho bất cứ ai có tham vọng. Tập trung là phương tiện, là cách thế hoàn tất tham vọng. Đây là một nhân vật đầy ắp tham vọng, và ông Thầy bảo rằng, “Được rồi. Việc đầu tiên là ngươi phải học cách đừng chớp mắt.”   Thế là Chương về nhà bò vào dưới khung cửi của vợ nằm ngữa nhìn thẳng vào cái bàn đạp đang chạy lên chạy xuống trước mắt mình. Sau hai năm như thê y đạt đến tình trạng có thể nhìn mà không hề chớp mắt ngay cả có lần lông mày của y đã bị cuốn vào bàn đạp khung cửi.   Y đã đạt được công phu tập trung.   “Biết cách nhìn không chớp mắt chỉ mới là bước đầu tiên,” Ngụy Phi bảo đệ tử…   Ông Thầy bảo rằng, “Được rồi, nhưng đây chỉ mới là bước đầu tiên.”   “… Bước tiếp theo, ngươi phải học cách nhìn. Thực hành bằng cách nhìn vào mọi vật, đến lúc nào ngươi thấy vật chi li hiện ra rõ ràng, vật nhỏ hiện ra lớn, lúc đó hãy trở lại đây kiếm ta.”   Bây giờ, bước thứ hai là nhìn xuyên suốt vào sự vật để cho ngay cả một vật nhỏ cũng hoá thành lớn.   Điều này tùy thuộc vào việc bạn nhìn xuyên suốt, nhìn sâu vào sự vật đến mức nào. Nếu bạn chỉ nhìn một cách hời hợt, thì ngay cả Hi Mã Lạp Sơn cũng chỉ là vật nhỏ xíu thôi. Còn nếu bạn nhìn thật kỹ, thật sâu thì một phân tử nhỏ cũng có thể lớn hơn cả Hi Mã Lạp Sơn. Tất cả tùy thuộc vào cái tỷ lệ: Bạn nhìn sâu đến mức nào. Một hạt nguyên tử trở thành vũ trụ nếu mang cái nhìn vũ trụ, và ngược lại, vũ trụ trở thành nguyên tử nếu mang cái nhìn nguyên tử.   Thông thường, chúng ta nhìn sự vật một cách hờ hững, dửng dưng. Và thế là ta cứ tiếp tục đánh mất cơ hội. Thượng Đế ở khắp mọi nơi! Từ từng cánh cây Ngài cất tiếng chào mừng bạn, từ từng viên sỏi Ngài lên tiếng mời gọi. Pháp thoại của Ngài vang vọng lên từ những dòng sông, thế nhưng bạn cứ vẫn dững dưng. Bạn không biết cách nhìn như thế nào, thế nên bạn cứ tiếp tục lỡ mất cơ hội. Ngài có mặt trong những gì chi li nhất, nhỏ bé nhất, thế nhưng bạn vẫn cứ tiếp tục mất dấu. Bạn đánh mất cơ hội không phải là vì Ngài không có mặt ở đó –mà chỉ vì bạn đã không biết cách nhìn.   Ông Thầy bảo rằng, “Bây giờ phải học cách nhìn. Thực hành bằng cách nhìn vào mọi vật, cho đến lúc nào ngươi bắt đầu  thấy vật nhỏ hiện ra lớn, lúc đó hãy trở lại đây kiếm ta.”   Trí Chương về nhà kiếm một con kiến cực nhỏ,  mắt thường cũng khó có thể nhìn thấy. Y để nó nằm ở đầu ngọn cỏ rồi treo lên trước cửa sổ phòng mình. Xong y dọn cho mình một chỗ ngồi ở tận cuối phòng, ngày qua ngày tập trung nhìn thẳng vào nó. Thoạt tiên, thật khó mà nhìn ra con vật nhỏ xíu này, nhưng sau mười ngày y cảm thấy phấn khởi khi trông thấy nó có vẻ như lớn ra.   Trong suốt ba năm y thực hành công phu khổ luyện. Cho đến một ngày y có thể nhìn thấy con côn trùng nhỏ xíu trước cửa sổ rõ ràng như lớn bằng cả một con ngựa. “Ta thành công rôi!” Y la lên sảng khoái.   Lần này thì Ngụy Phi hoàn toàn thỏa mãn, bảo y: “Khá lắm. Ngươi đã thành tựu công phu!”   Bởi vì y đã hoàn tất một nỗ lực đáng giá: có thể chuyển dạng một sinh vật cực nhỏ chỉ bằng cách nhìn vào nó không ngưng nghỉ. Bây giờ thì vũ trụ có thể được tìm thấy trong một hạt nguyên tử. Và đó là một trong những bài học căn bản của nghệ thuật bắn cung. Bạn phải thấy cái mục tiêu nhỏ trở thành cực lớn, chỉ như vậy bạn mới không trật mục tiêu -chỉ như vậy bạn mới có thể trở thành một tay cung đệ nhất.   Trong nhà Thiền, thuật bắn cung đã được sử dụng hàng thế kỷ qua như là một phương tiện kỹ thuật thiền định. Bởi vì cả hai đều cần đến những phẩm chất giống nhau. Thứ nhất: không chớp mắt. Thứ hai: Khả năng nhìn xuyên sâu vào đối tượng để chúng có thể thay đổi kích thước, kích thước này tùy thuộc vào mức độ nhìn sâu của bạn như thế nào.   Thế rồi Trí Chương trở thành một tay thiện xạ lừng danh, thấu đáo không sót   một ngón nghề điêu luyện nào của thuật bắn cung. Hầu như y đã đạt đến ước mơ, tham vọng của mình, duy chỉ có một điều, y nhận ra rằng y vẫn còn một chướng ngại cuối cùng: Bao giờ mà ông thầy mình -Ngụy Phi- còn sống, Trí Chương vẫn không thể nào đạt đến danh hiệu đệ nhất thiện xạ trong thiên hạ được.   Đó là những gì luôn xảy ra đối với tham vọng. Khi bạn đã tiến đến gần mục tiêu, bỗng dưng bạn nhận ra rằng mình đang thiếu sót một cái gì đó cực kỳ căn bản –có ai đó đang ở một tầm mức cao hơn bạn. Và tham vọng luôn đi đôi với bạo động. Ngay cả đó là ông Thầy mình, bạn cũng sẵn sàng để giết ông ta. Tôi nhắc lại, tham vọng là bạo động. Một người đầy tham vọng không thể nào là người bất bạo động được. Một người đầy tham vọng không bao giờ biết thương yêu ai, ngay cả vị ân sư của mình! Một người đầy tham vọng là một người cực kỳ nguy hiểm. Tham vọng là một thứ thuốc độc. Nó đầu độc bạn.   Bây giờ thì tay cung này nhận ra một sự thực rằng, “Ta đã trở thành một tay cung cự phách bậc nhất, thế nhưng vẫn còn một vấn nạn cuối cùng –ông Thầy vẫn còn sống. Ta không thể nào tự xem mình là tay cung đệ nhất bao lâu mà ông Thầy còn sống.” Một kết luận đến tự nhiên thôi: Phải loại bỏ ông ta.   Tham vọng dẫn đến giết chóc. Bạn phải giết người, mọi người phải giết người, vì tham vọng. Trực tiếp hay gián tiếp, mọi người đều là kẻ sát nhân -bởi vì mọi người đều đầy ắp tham vọng. Bất bạo động chỉ có chỗ đứng cho những ai không tham vọng.   Thế nên đây là điều luôn luôn cần phải nhớ: Bạn không thể nào trở thành bất bạo động nếu như bạn vẫn còn tham vọng -bất cứ loại tham vọng nào cũng sẽ không thể nào mang lại lòng từ. Làm sao bạn có thể từ bi nếu như vẫn còn tham vọng? Bởi vì bạn vẫn phải còn tiếp tục chiến đấu, vẫn phải dọn đường để đi đến mục đích. Khi tham vọng ngự trị, tất cả mọi phương tiện đều đúng, đều có thể được đem ra sử dụng. Đâu có ai bận tâm đến phương tiện? Cứu cánh biện minh cho tất cả!   Một hôm đang đi trên cánh đồng vắng, Trí Chương nhận ra ông thầy mình ở một quảng xa.   Y trông thấy ông già. Và đây chính là vị ân sư, người  đã dạy dỗ rèn luyện y trong suốt bao nhiêu năm qua.   Thế là không chút ngần ngại, Trí Chương rút tên ra, dương cung nhắm thẳng vào thầy và buông tên. Trong một trực giác, vị lão sư cũng nhận biết chuyện gì đang xảy ra với mình, và nhanh như một làn chớp ông ta cũng rút cung ra và buông tên.   Dĩ nhiên ông Thầy chắc chắn đã nhận ra điều đó ngay từ những ngày đầu khi y mới tìm đến, bởi vì một người đầy tham vọng sẽ không bao giờ   chịu làm học trò bất cứ ai. Một người đầy tham vọng không bao giờ chịu đầu hàng. Sự đầu hàng của y chỉ là vấn đề kỹ thuật, không phải phát xuất tự đáy lòng.   Ông Thầy chắc chắn đã biết điều đó! “Không sớm thì muộn rồi y cũng sẽ chống lại ta. Không sớm thì muộn lòng tham vọng của y sẽ dẫn đến ý tưởng tiêu diệt ta.” Thế nên ông Thầy chắc chắn đã phải cảnh giác. Tất cả mọi ông Thầy đều luôn luôn cảnh giác đối với những đệ tử đầy tham vọng của mình   Rất có khả năng rằng Giuđa đã là một đệ tử đầy tham vọng nhất của Chúa Giêsu. Có rất nhiều lý do để y trở thành một mẩu người như vậy. Y là người có học vấn, thông thái, có trình độ lý luận nhất trong số môn đệ của Chúa Giêsu. Ngay cả y đã từng cho rằng mình còn thông minh hơn cả Chúa cũng như đã từng nhiều lần tranh luận với Chúa. Và nếu bạn lắng nghe những lập luận của y, đôi khi nó còn có tính thuyết phục hơn cả Chúa Giêsu, bởi vì Chúa không phải là một nhà hùng biện. Ngài có những lý lẽ riêng của mình, nhưng những lý lẽ này rất là vi tế, những ai tinh mắt mới có thể nhận ra. Còn những lý lẽ của Giuđa thì lại rất rõ ràng, quen thuộc.   Một hôm, một phụ nữ đã đến xức dầu thơm vào chân Chúa -một loại nước hoa rất qúy giá đắt tiền. Giuđa đã có mặt ở đó và y đã không chịu để lỡ mất cơ hội hiếm có này. Y phàn nàn với Chúa: “Xem kìa, Thầy nên ngăn cản người nữ này! Thật là một sự hoang phí quá đáng! Trị giá của cái mà bà ta đổ ra có thể đãi cả thành phố này một bửa tiệc. Có biết bao nhiêu là người nghèo!” Lập luận của y giống y hệt lập luận của một đảng viên đảng xã hội, của một người cộng sản! Vâng, Giuđa là một nhà xã hội. Y tiếp, “Cả thành phố này có thể đã được một bửa ăn thỏa thuê. Chắc chắn là họ vui thích lắm. Thầy nên ngăn cản bà ta! Tại sao lại làm một việc vô nghĩa như vậy?”   Thế nhưng Chúa Giêsu đã trả lời như thế nào? Chúa bảo rằng, “Người nghèo thì lúc nào cũng có ở đó. Khi ta đi rồi ngươi có bao nhiêu dịp để phục vụ họ.”   Câu trả lời này nghe không được thuyết phục lắm -bạn nghĩ sao? Có vẻ như không thuyết phục chút nào. Có vẻ như là một lập luận rất yếu ớt: “Ta sẽ rời khỏi đây không lâu, hãy cứ để cho bà ta thực hiện ý nguyện của mình. Người nghèo thì vẫn luôn luôn còn đó mà.”   Trên bề mặt, lập luận của Giuđa có vẻ rất vững chắc. Nếu có chuyện bầu bán, chắc chắn là Giuđa sẽ thắng phiếu. Tuy nhiên quan điểm của Chúa Giêsu hoàn toàn ở trên một mặt bằng khác. Ngài bảo rằng, “Những chuyện này chỉ là chuyện nhỏ thôi! Cho dù ngươi có thết tiệc khoản đãi cả ngôi làng này, cũng sẽ chẳng giúp ích gì được bao nhiêu. Thế nhưng ngăn cản người phụ nữ này, người đã đến đây với tất cả tấm lòng khấn nguyện, có thể sẽ hủy diệt mọi khả năng làm tăng trưởng lòng tín tâm của nàng. Từ chối, ngăn cản nàng sẽ là một hành động rất mực tiêu cực. Đó là một linh hồn rất mực yếu đuối, mỏng manh.”   Chúa Giêsu không hề nhìn đến cái giá trị của loại nước hoa đó. Chúa đang nhìn đến trái tim của người phụ nữ kia. Mà cái đầu thì chẳng bao giờ chịu nhìn vào trái tim. Cái đầu có những lý lẽ riêng của nó.   Một môn đệ của Đức Phật, Đề Bà Đạt Đa, cũng đã phản bội Ngài. Y cũng là một trong những người thông minh nhất chung quanh Đức Phật. Y còn là anh em chú bác với Phật, xuất thân từ một gia đình vương giả qúy phái như Đức Phật. Y đã phản bội Ngài.   Con rễ của Mahavir cũng đã phản bội ông ta. Y cũng là người học thức, có văn hoá vào bậc nhất trong số những người chung quanh Mahavir. Tại sao? Tại vì đó là những người đầy ắp tham vọng. Người con rễ này cũng có cái tham vọng trở thành một bậc Thầy vĩ đại nhất trên thế gian này và Mahavir lại là viên đá cản đường. Lúc nào mà Mahavir còn sống, rất khó để y thỏa mãn được ước mơ của mình.   Đề Bà Đạt Đa cũng có cái tham vọng trở thành một vị Phật vĩ đại nhất trên thế gian này và điều này quả rất khó khăn khi nào mà ông Phật Cồ Đàm còn sống. Đề Bà Đạt Đa đã tìm mọi cách để giết Phật nhiều lần. Tham vọng là thuốc độc. Nó làm cho con người trở nên mù quáng.   Hai mũi tên va chạm vào nhau giữa khoảng không và rơi xuống đất. Cuộc quyết đấu sinh tử giữa hai người vẫn tiếp tục cho đến khi cái bao tên của ông thầy không còn một mũi tên nào, trong khi người học trò chỉ còn lại một mũi tên duy nhất.   Đây chỉ là một hình ảnh tượng trưng. Ông Thầy thì già rồi, người học trò còn trẻ. Ông Thầy đã sẵn sàng để đi vào cái chết.   “Đây là dịp may của ta!” Trí Chương nhủ thầm và dương cung bắn mũi tên cuối cùng về phía ông thầy. Nhận ra điều này, Ngụy Phi nhanh tay bẻ ngay một nhánh cây gai ở bên cạnh, dùng đầu cây gạt đỡ cái mũi tên đang lao nhanh thẳng đến tim, rơi xuống đất ngay cạnh chân mình.   Đây là ngón nghề cuối cùng mà ông Thầy chưa hề dạy. Bất cứ ông Thầy võ nào cũng bí mật giữ lại ít nhất một ngón nghề để hộ thân.   Nhưng bây giờ thì ông Thầy gọi người học trò: “Này bạn …”   Hãy để ý đến cách xưng hô. Ông ta bảo, “Này bạn.” Ông Thầy muốn nói lên điều gì đây? Ông ta hàm ý rằng, “Bây giờ ta không còn là Thầy ngươi nữa. Ngươi không còn là học trò ta nữa. Hãy tha lỗi cho ta. Hãy quên ta đi! Bây giờ ta coi ngươi như người bạn, và ta cũng đã truyền cho ngươi tất cả những sở học của ta –ngay cả ngón nghề cuối cùng như ngươi đã thấy và chắc ngươi đã học được.”   “Như ngươi biết, ta đã trao truyền tất cả mọi sở học, ngón nghề bắn cung cho ngươi rồi. Nếu như ngươi còn muốn đào sâu hơn vào những bí truyền của môn này, ngươi phải đi tìm vị đại lão sư Can Dung. Tài nghệ bắn cung của chúng ta nếu so sánh với ông ta chỉ là một trò trẻ con.”   Bây giờ,   mặc dù người học trò này đã toan tính giết cả mình, ông Thầy vẫn gởi y đi tầm sư học đạo thêm. Ông Thầy đã gởi y đến chính người bổn sư của mình, nhà dật sĩ ở trên núi cao. Ông ta bảo: “Những gì mà chúng ta biết chỉ là trò trẻ con. Ngay cả ta cũng chưa phải là tay cung đệ nhất trong thiên hạ. Ngươi có thể hài lòng điều đó mà tha thứ cho ta. Bây giờ nếu ngươi thực sự muốn trở thành một tay cung đệ nhất, ngươi phải tìm cầu một vị thầy khác. Thầy của ta hiện vẫn còn sống. So sánh nghệ thuật bắn cung của ông ta, chúng ta chẳng là cái gì cả.”   Trải mấy tháng trời trèo non lặn suối Trí Chương mới tìm đến được hang động của Can Dung và tuyên bố ngay, “Tôi đến đây để tìm hiểu thử xem mình có phải là tay đệ nhất thiện xạ như tôi hằng tin tưởng không.” Và không đợi Can Dung trả lời, Trí Chương rút cung ra dương thẳng lên trời nhắm thẳng vào đàn chim nhạn vừa mới bay qua, và chỉ một mũi tên phóng ra, năm con nhạn rơi xuống đất ngay lập tức.   Vị lão sư mĩm cười, “Đây hoàn toàn mới chỉ là chuyện bắn bằng cung và tên. Ngươi đã học được nghệ thuật bắn mà không bắn chưa? Nếu chưa, hãy theo ta.”   Đó là sự khác biệt giữa một chuyên viên và nhà nghệ sĩ. Một chuyên viên chỉ hiểu biết tất cả những gì về kỹ thuật, nhưng như vậy vẫn chưa đủ. Bạn có thể hiểu biết mọi chuyện về hội họa, nhưng bạn sẽ không là một Michelangelo. Bạn có thể hiểu biết tất cả về âm nhạc, có thể viết nhạc, nhưng bạn không thể trở thành một Beethoven. Kiến thức về kỹ thuật là một điều cần thiết, nhưng không phải chỉ có vậy -cần thiết nhưng chưa đủ. Sự thăng hoa chỉ đến khi nào bạn quên đi chuyện kỹ thuật, khi mà kỹ thuật không còn cần thiết nữa, khi sự sáng tạo không còn dựa trên kỹ thuật. Đó là ý nghĩa của vấn đề:                 “Đây hoàn toàn mới chỉ là chuyện bắn bằng cung và tên.”   Tốt, nhưng chẳng là gì cả -đó chỉ là chuyện cung với tên.                “Ngươi đã học được nghệ thuật bắn mà không bắn chưa?”   Cũng vậy, nếu bạn thiền định với kỹ thuật, với phương pháp, thì cũng hoàn toàn giống như chuyện bắn cung bằng cung và tên. Ngày mà bạn buông bỏ tất cả mọi kỹ thuật về thiền định, đi vào thiền không bằng kỹ thuật, phương pháp thì đó mới thực sự gọi là nghệ thuật bắn cung. Ở cảnh giới tuyệt hảo của thiền, thiền cũng biến mất luôn. Cái đó gọi là đại viên mãn –khi bạn không còn cần đến nó nữa.   Khi tình yêu thăng hoa, bạn sẽ quên đi mất chữ “yêu”. Khi bạn tực sự chứng đắc và trở nên hạnh phúc, bạn không biết rằng mình đang hạnh phúc. Làm sao bạn có thể biết là mình đang hạnh phúc? Chỉ có người bất hạnh mới có thể biết hạnh phúc là gì. Nó chỉ được biết qua so sánh, đối chiếu.   Nếu bạn sáng tác âm nhạc qua một nhạc cụ nào đó, bạn không hề biết rằng đã có một thứ âm nhạc đang tuôn chảy trong dòng hiện sinh, không cần đến bất cứ loại nhạc cụ nào để tạo nên, và bạn chỉ cần mở rộng tâm hồn ra là có thể lắng nghe. Mà thực ra, khi bạn đang sáng tác với nhạc cụ, cũng đang có một cái gì đó như một làn sóng nhạc bao quanh, rung động trong từng hiện sinh, phản chiếu lên. Chỉ có vậy. Một cái gì đó phản chiếu lên –đó là tiếng dội, tiếng dội từ một khoảng xa mờ nào đó. Cái đó, nếu ta biết lắng nghe, sẽ rất mực thú vị, thỏa mãn. Và như vậy, cái gì là âm nhạc thực sự? Cái âm nhạc thực sự này, người Ấn gọi là anahat nat –không đánh, được sáng tạo mà không cần phải đánh, phải gõ vào bất cứ nhạc cụ nào, không cần phải so, phải khảy dây đàn, không cần phải vận dụng đến bất cứ nỗ lực nào, mà bằng sự yên lặng tuyệt đối   để ta có thể nghe được nó.   Đó là tất cả những gì mà Thiền gia gọi là “tiếng vỗ của một bàn tay”. Tất cả mọi âm thanh khác đều được tạo nên bởi âm thanh hai vật đánh vào nhau -tiếng vỗ của hai bàn tay chẳng hạn. Thế nhưng khi hai bàn tay vỗ vào nhau, âm thanh chỉ vang lên trong một khoảnh khắc. Nó chỉ có mặt, cô đọng lại ở đó trong một khoảnh khắc ngắn ngủi rồi tan biến. Thế nhưng có một loại âm nhạc vĩnh cữu –đó là cái mà Pythagore gọi là nhạc trời, âm nhạc của những vì sao- cần phải được nghe. Bạn không cần phải sáng tác. Nó đã có sẵn ở đó. Nó luôn có mặt ở đó. Đó chính là tự tánh của mỗi hiện sinh.   Vị lão sư mĩm cười, “Hãy theo ta.”   Trí Chương lặng lẽ bước theo ông già, leo lên mỏm đá ở đầu chóp núi. Đứng ở đây, ghé mắt nhìn xuống phía dưới y đã cảm thấy hoa mắt và cái đầu quay cuồng choáng váng rồi   Đứng trên bờ vách núi cheo leo và nhìn xuống … hố thẳm! Bịnh thôi, ruột gan lộn tùng phèo cả, chắc chắn là y đã vô cùng sợ kãi.   Khi bạn ở trong trạng thái kinh hoàng, làm sao bạn có thể là một tay cung được? Khi cái chết cận kề, làm sao bạn có thể là một tay cung đệ nhất được? Khi bạn đang sợ hãi và run rẩy làm sao bạn có thể nhắm vào mục tiêu được? Một người bình thường có thể sẽ không nhìn thấy cái bao tên trong tay bạn khi bạn bắn ra một mũi tên, nhưng với ông Thầy lão luyện này, cái gì lại có thể qua mắt ông ta được? Ông ta sẽ nhìn thấy cái bao tên trong tay bạn, cái bàn tay đang run rẩy đó. Và trái tim cũng đang run rẩy … Chuyện gì đang xảy ra ở trên vách núi kia cũng chẳng có gì là mới mẻ, một sự kiện hiển nhiên là y đang đối đầu với cái chết. Thế là y rất mực sợ hãi. Chắc chắn là y luôn sợ hãi bóng dáng của cái chết.   Thực ra, cái tâm luôn luôn sợ hãi cái chết, cái tâm đầy ắp tham vọng lại còn hơn thế nữa, rất mực sợ hãi tử thần. Nỗi sợ đó rất dễ hiểu: Ta có thể thực hiện được điều mong muốn trước khi ta chết? Ta sẽ thành công trước khi ta chết? Liệu ta có thể chu toàn không, hay là sẽ thất bại? Người tham vọng sợ hãi cái chết hơn là người không tham vọng. Người không tham vọng chẳng có gì để mất mát cả. Nếu cái chết xảy đến … cũng tốt thôi. Y đã không thành tựu bất kỳ cái gì ở đời này, thế thì cái chết chẳng tước đoạt được bất cứ cái gì của y cả.   Vị lão sư chắc chắn là đã trông thấy hết. Đâu có gì thoát khỏi đôi mắt lão luyện với cái nhìn xuyên suốt của ông ta. Chắc chắn là ông ta đang nhìn thấy trái tim đang run rẩy của y. Mà thực ra, qua tham vọng chúng ta luôn muốn chứng tỏ cái bản ngã của mình có thể chống lại cái chết. Nhưng vô phương! Cái bản ngã rồi cũng phải ra đi, cái bản ngã rồi cũng phải chết. Nó không thể bất tử. Bạn có thể có tiền rừng bạc biển như bạn mong muốn, nhưng rồi bạn cũng sẽ phải chết. Bạn có thể thu tóm tất cả mọi quyền lực trong tay, nhưng rồi bạn cũng sẽ phải chết. Không gì có thể bảo vệ bạn.   … ghé mắt nhìn xuống phía dưới y đã cảm thấy hoa mắt và cái đầu quay cuồng choáng váng rồi. Trong khi đó thì vị lão sư lại nhẹ nhàng nhảy ra…     Lắng nghe:   …  đứng trên một mảnh đá ngầm nhô ra ngoài vách núi, bảo y: “Hãy ra đây với ta và chỉ cho ta thấy cái tài nghệ bắn cung của ngươi.”   Trí Chương bò ra được đến mảnh đá thì nó đang bắt đầu đung đưa qua lại. Y cố gắng đứng lên và rút mũi tên ra nhưng đồng thời nhận ra mình đang mất thăng bằng. Kinh hoàng y nằm dài xuống, những ngón tay bám chặt vào mỏm đá, đôi chân không ngừng run rẩy và mồ hôi tuôn chảy đầy người.     Bây giờ thì vị lão sư này đã đưa y trở về với thực tại. Tất cả mọi bản ngã, tất cả mọi tham vọng, tất cả mọi ý tưởng trở thành tay cung đệ nhất thiên hạ -tất cả đều tan biến! Chỉ còn lại nỗi sợ hãi –và y đang run rẩy chẳng khác gì một đứa trẻ lạc đường.   Tất cả mọi thành tựu của chúng ta cũng giống y như thế. Khi bạn đối diện với cái chết, tất cả đều vô nghĩa. Bỗng dưng bạn thấy mình lại trở thành đứa trẻ thơ ngày nào –run rẩy, sợ hãi. Cũng tự nhiên thôi …   Vị lão sư cả cười, dang tay đỡ Trí Chương bước ra khỏi mỏm đá. Xong ông ta cũng nhẹ nhàng nhảy xuống và bảo Trí Chương, “Bây giờ thì ngài cho phép tôi chỉ cho ngài thấy thế nào là nghệ thuật bắn cung thực sự.”   “Thế nhưng cây cung của ông đâu?” Trí Chương thắc mắc.   Nếu bạn tìm đến Đức Phật và hỏi, “Bạch Đức Thế Tôn, Ngài thiền định như thế nào? Đâu là phương pháp của Ngài?” Hay là bạn tìm đến Chúa Giêsu và hỏi, “Thưa Chúa, Chúa cầu nguyện như thế nào? Những lời cầu nguyện đó là gì?” Có thể đó sẽ là những câu hỏi xuẩn động.   Chúa Giêsu chẳng có gì để nói với Thượng Đế cả. Lời cầu nguyện của Ngài không phải là những lời nói chuyện với Thượng Đế. Lời cầu nguyện của Ngài chỉ là sự lắng nghe. Và Đức Phật cũng không hề thực hành thiền, bởi vì tất cả những gì thực hành đều thuộc về tâm. Mà cái tâm đã biến mất rồi. Đức Phật đang sống trong thiền.   Đây quả là điều khó khăn đối với chúng ta. Đức Phật không phải đang hành thiền. Ngài sống trong thiền, ngài là thiền.   Nhiếu người dến với tôi và nêu lên câu hỏi, “Osho, Ngài có thương yêu chúng tôi không?” Quả là điều khó khăn để họ có thể hiểu, bởi vì họ chỉ biết một loại tình yêu duy nhất -thứ tình yêu phải được ban bố ra. Họ không hiểu được một loại tình yêu khác, tình yêu thực sự, Tình Yêu viết hoa! Loại tình yêu này không cần phải ban bố, nó đơn thuần đã có sẵn ở đó rồi.   Vâng, tôi không hề yêu bạn. Tôi là tình yêu. Đây là một sự khác biệt hoàn toàn. Có thể nó sẽ không làm cho cái bản ngã của bạn cảm thấy thoải mái, thế nhưng bởi vì bạn đã không hề biết đến đồng tiền thật là gì. Bạn chỉ luôn xài tiền giả! Tình yêu chân thật không phải là một mối tương quan liên hệ -đó là một trạng thái của hiện sinh.   “Thế nhưng cây cung của ông đâu?” Trí Chương thắc mắc.   Vị lão sư lại cả cười: “Cây cung của ta? Bao giờ mà một người vẫn còn cần đến cung và tên, y mới chỉ đứng ở vòng ngoài của thuật bắn cung. Nhà bắn cung thật sự không cần đến cung và tên.”   Nghệ thuật thật sự sẽ biến mất khi kỹ thuật chen vào. Nếu bạn chú tâm vào kỹ thuật, bạn chỉ mới ở vòng ngoài. Cũng tốt thôi! Chẳng có gì sai lầm cả. Nhưng nên nhớ rằng: Ta phải vượt qua chúng. Ta phải vượt qua những rào chắn bao quanh. Ta phải vượt qua tất cả mọi phương pháp. Phải trở nên tự phát, không còn cần đến phương pháp nữa. Thiền là bạn. Tình yêu là bạn. Thượng Đế là bạn.   Trên đầu họ lúc đó một con diều đang lượn vòng trên bầu trời xanh. Nhà dật sĩ ngước mắt nhìn lên và Trí Chương cũng dõi mắt nhìn theo. Con diều đang ở tít trên cao mà cho dù với cặp mắt tinh anh của y, y cũng chỉ nhìn thấy nó nhỏ bé như một hột mè. Can Dung rút ra một mũi tên vô hình đặt vào cây cung vô hình, và trong động thái dương thẳng cánh ông ta buông cung. Chỉ trong một khoảnh khắc tiếp theo, con diều ngưng đập cánh và rơi xuống đất như một hòn đá.   Điều này đã xảy ra. Xảy ra như một phép lạ. Nếu cái tâm hoàn toàn lắng yên, nhập định, không còn suy tưởng đến bất cứ cái gì, điều này sẽ xảy ra. Đó là lý do tại sao trong tất cả những kinh sách cổ điển đều nhấn mạnh đến một điều: trước khi bạn đạt đến tam ma địa, bạn phải buông bỏ hoàn toàn những tà niệm, bằng không bạn sẽ trở thành một kẻ rất mực nguy hiểm cho nhân loại.   Bây giờ ta hiểu được cái bí mật tại sao Patanjali (7) luôn khẳng định rằng, việc trước tiên là phải buông bỏ tất cả những niệm ác trong tâm, tại sao Đức Phật bảo ta phải buông bỏ tất cả mọi tà niệm trong tâm, và Mahavir cũng nhấn mạnh đến chuyện buông bỏ bạo động, giả dối, chấp trước. Tại sao? Bởi vì một khi bạn đã vào đại định, tất cả những gì khởi dậy trong tâm bạn đều sẽ được thành tựu ngay lập tức. Nguy hiểm là như thế. Và thỉnh thoảng điều này đã xảy ra …   Thỉnh thoảng có chuyện xảy ra là một người bỗng dưng có khả năng nhập định và trở thành một hiểm họa cho thế giới. Đó là trường hợp Rapustin. Ông ta có khả năng nhập định mà không hề đượcchuẩn bị trước. Có thể nói là ông ta đã rơi tỏm vào đó như một tình cờ. Ông ta cầu nguyện rất mực tinh chuyên trong rất nhiều năm, và rồi bỗng dưng ông ta có khả năng biết, như một nhà tiên tri. Ông ta có khả năng thực hiện rất nhiều chuyện lạ. Và điều gì ông ta nói ra đều ứng nghiệm.   Ông ta bảo với Sa hoàng nước Nga rằng, bà Hoàng hậu là tín đồ rất mực thuần thành với ông ta, thế nhưng Nga hoàng chẳng buồn để ý. Lo sợ bị tống ra khỏi hoàng cung, một hôm ông ta bảo Sa hoàng: “Hãy nhớ kỹ điều này. Nếu ta chết, cái vương quốc của ngươi cũng sẽ không tồn tại. Cái vương quốc này chỉ bền vững khi còn có ta ở đây.” Và rồi điều đó đã xảy ra. Rapustin bị giết, tiếp theo đó là cuộc cách mạng tháng Mười. Toàn bộ hoàng gia đều bị thảm sát -mười tám người tất cả, kể cả một đứa bé mới hai tháng. Những điều Rapustin tuyên bố đều thành tựu. Ông ta là một nhà tiên tri.   Như vậy thỉnh thoảng đã có chuyện xảy ra là một ngưòi bỗng dưng rơi tỏm tình cờ vào đại định. Tốt hơn hết vẫn là nên từ từ, phải được chuẩn bị chu đáo, thận trọng. Đây không phải là một phép lạ! Một người tu chứng đạt đến trình độ như Can Dung, một cách đơn giản rẳng, ông ta khởi niệm con diều sẽ rơi, nó sẽ rơi ngay lập tức -bởi vì trong vũ trụ này, chúng ta được nối kết cùng nhau.   Chuyện gì đã xảy ra khi tôi chuyển động bàn tay mình? Đó là một phép lạ. Một niệm khởi dậy ở trong tôi về chuyện dời bàn tay và thế là bàn tay tôi chuyển động. Bàn tay là một vật thể, còn ý niệm thì không. Đây vẫn còn là điều bí ẩn đối với khoa học. Bí ẩn này vẫn chưa được giải thích -niệm khởi dậy và bàn tay chuyển động. Ở đâu thì cái ý niệm được chuyển đổi sang vật chất, và như thế nào? Nếu bàn tay tôi di động thì tại sao bàn tay của bạn lại không thể di động? Nếu một ý niệm khởi dậy ở trong tôi rằng, “Bàn tay bạn chuyển động,” rồi bàn tay của bạn sẽ chuyển động. Bạn có thể thử nghiệm điều này. Và đôi lúc nó sẽ làm cho bạn ngạc nhiên.   Nó xảy ra … Nếu có lần bạn đang đi phía sau của ai đó. Tiếp tục nhìn thẳng vào phía sau ót của người này. Trong vòng hai hay ba phút, nói lớn lên trong tâm bạn -nhớ là bên trong- “Hãy quay lại nhìn tôi.” Và rồi bạn sẽ ngạc nhiên: người đó sẽ lập tức quay lại nhìn bạn. Chuyện gì đã xảy ra? Chính là cái ý niệm đã được chuyển tải. Ý niệm đã vượt ra khỏi bạn, đã xâm nhập vào người khác.   Một người như lão sư Can Dung có thể thực hiện điều này một cách dễ dàng -chỉ là vấn đề ý niệm! Và con diều thì cũng chẳng xa xôi gì cho lắm. Chúng ta được nối kết cùng nhau –tương tức và tương tác. Chúng ta cùng nhau bơi lội trong cả một đại dương của ý niệm. Chúng ta là những thành viên của nhau, tác động lên nhau.   Thế là trong suốt chín năm Trí Chương ở lại trong núi sâu cùng với vị lão sư. Trong suốt khoảng thời gian này, y đã khổ luyện được những gì, không ai hay biết.   Đến năm thứ mười thì y xuống núi, về nhà. Tất cả mọi người quen biết đều kinh ngạc trước sự biến đổi hoàn toàn của y. Vẻ kiêu căng phách lối ngày nào nay hầu như biến mất…   Tất cả cuộc viễn du của lòng tham vọng, của bản ngã, của cái “Tôi muốn trở thành tay cung đệ nhất trong thiên hạ” đã biến mất. Cái ông già Trí Chương này, thực ra, bây giờ cái ngã cũng đã biến mất rồi. Ba cái bản ngã kia -thể xác, tâm lý, tinh thần-đã hoàn toàn biến mất, y không còn kiêu căng, và cũng không cả khiêm tốn nữa.             … thay vào đó là nét dung   dị, ngây ngô.   Chẳng khác gì một kẻ đần, một người ngây ngô. Chẳng khác gì y không còn tâm. Một người vô tâm, như đứa trẻ, một tên khờ, tên ngốc. Đây chính là trạng thái cao nhất: trở thành một kẻ đần. Giống hệt như những gì đã xảy đến   với Thánh St. Francis of Assisi . Ông ta là một kẻ đần.  Cũng giống hệt như trường họp của Lão Tử, Trang Tử, Liệt Tử; và đặc biệt đây là trạng thái cao nhất trong Lão giáo: trở nên một kẻ đần –không còn biết cái nọ cái kia, tất cả. Khi tất cả mọi cái ngã đã biến mất, chỉ còn lại một lặng yên hoàn toàn và ngu đần, một ngu đần rất mực thiết thân. Một người không còn hiện hữu –làm sao y có thể biết được cái gì?   Ngụy Phi, vị thầy cũ, tìm đến thăm sau khi nhìn phớt qua liền bảo: “Bây gìò thi ta đã thấy tận mắt   rằng ngươi đã thực sự trở thành một tay cung thiện nghệ bậc nhất. Ngay cả ta bây giờ cũng không xứng đáng để sờ vào chân ngươi.”   Cư dân của thành phố chào đón Trí Chương như là một tay đệ nhất cung thủ trong thiên hạ và chờ đợi một cách thiếu kiên nhẫn rằng chắc chắn không sớm thì muộn y cũng sẽ trổ tài biểu diễn ngón nghề điêu luyện này cho họ chiêm ngưỡng. Thế nhưng người ta thấy Trí Chương vẫn im lìm không làm gì cả nhằm thỏa mãn sự chờ đợi của mọi người.   Đâu có còn ai đó nữa để thoả mãn những mong chờ của họ. Y bây giờ đã là một sự tịch tĩnh, một tánh không.   Cây cung bạch dương quý giá   mang theo lên núi năm nào y cũng đã bỏ lại ở đó. Khi có người hỏi chuyện gì đã xảy ra, Trí Chương đã giải thích bằng một giọng đều đều, “Trình độ tột cùng của làm là không làm, của nói là không nói, của bắn là không bắn.”   Cái rốt ráo là cái thụ động, tiêu cực. Cái tích cực chỉ là ở vòng ngoài, ở trung tâm cốt lõi là thụ động, tiêu cực. Cái rốt ráo là tánh không –shunyata.   Trí Chương bước vào tuổi già. Đến một thời điểm có vẻ như cả thân lẫn tâm ông ta không còn xúc chạm với thế giới bên ngoài nữa mà hiện hữu một cách thong dong tự tại và rất mực hồn nhiên.   Rất mực hồn nhiên … Cái hồn nhiên này không phải do thực hành, cũng không phải do công phu tu tập. Nó rất mực thanh nhã, tự nhìên. Bởi vì cái bản ngã đã tan biến –đó là lý do tại sao chỉ còn lại sự hồn nhiên! Bạn có thể tập cho ra vẻ hồn nhiên, nhưng cái hồn nhiên này cũng chỉ là một thứ trang trí của bản ngã.   Có hai loại hồn nhiên. Loại thứ nhất, đó là những gì được gọi là những ông thánh, đại thánh –mahatma của bạn, do dày công tập luyện mà có. Đây chỉ là một tính toán, một cử chỉ, điệu bộ đầy tính toán. Thứ này là khôn lanh chứ không phải hồn nhiên. Đây chỉ là cái mả bên ngoài. Còn một loại hồn nhiên thứ hai: rất mực thanh nhã, tự phát, tự nhiên, không do tập luyện. Đây là cái hồn nhiên của trẻ thơ, của người vô tâm. Nó thanh nhã là thế.   Khuôn mặt an nhiên của ông ta tự nó đã xoá bỏ mọi vết tích của cảm xúc, không còn một ngoại lực nào có thể khuấy động được cái vẻ bất động trầm ổn như núi đá đó.   Bây giờ rất hiếm khi người ta thấy ông ta nói chuyện, cũng không ai biết là ông ta đang còn thở hay không. Trong buổi xế chiều của đời người này, ông ta không còn biết được sự khác biệt giữa “cái nọ” và “cái kia”. Cảnh sắc muôn màu từ ấn tượng giác quan hầu như không còn làm bận tâm ông ta nữa. Bây giờ thì đôi mắt của ông ta cũng có thể là lỗ tai, lỗ tai có thể là lỗ mũi, lỗ mũi có thể là cái miệng…   Tất cả mọi phân biệt đã biến mất. Y không còn biết gì nữa cả -cái nọ, cái kia. Một ngàn lẻ một thứ nay chan hoà thành một. Vạn pháp hòa nhập vào nhau thành nhất thể, thành đại khối vũ trụ, không còn phân chia, cách biệt. Tất cả mọi ngăn kéo, mọi xếp loại đều bỏ lại đằng sau.   Chuyện kể rằng vào năm cuối của đời mình, một hôm ông ta đến nhà một người bạn chơi và trông thấy ở trên bàn một vật có vẻ rất quen thuộc mà ông ta không tài nào nhớ ra là cái gì. Ông hỏi người bạn, “Làm ơn cho tôi biết cái vật ở trên bàn này là cái gì và dùng vào vìệc gì vậy?”   Ngưòi bạn rất mực kinh hoàng, lắp bắp: “Ôi, lão sư ơi. Ông thật là bậc Thầy bắn cung vĩ đại nhất của muôn đời. Chỉ có ông mới có thể hoàn toàn quên đi đó là cây cung –tên gọi của nó và dùng để làm gì!”   Tương truyền răng sau đó không lâu ở trong thành phố này, những người thợ sơn đã liệng bỏ bàn chải, những người nhạc sĩ đã bứt bỏ dây đàn và quả là điều xấu hổ khi người ta thấy những người thợ mộc lại mang theo bên mình cây thước thợ.     Đây là những gì được gọi là Thiền. Thiền không phải là một phương pháp. Thiền vượt ra ngoài mọi phương pháp. Thiền không phải là một con đường! Thiền chặt đứt tất cả mọi con đường dẫn về nhà. Thiền không phải là một hành trình –nó không có mục tiêu để đạt đến. Thiền là sự vắng bóng của tất cả mọi cuộc hành trình và rồi bỗng dưng bạn khám phá ra rằng mình đã có mặt ở đó, bạn đã luôn luôn có mặt ở đó.   Thiền là sự đột nhiên bừng sáng tỏ ngộ, không phải là một tiệm tiến, bởi vì tiệm tiến có nghĩa là thực tập, là   bước đi từng bước một. Thiền là hoát nhiên. Không có gì để cho ta thực tập. Nó đã có sẵn. Những gì mà bạn đang tìm kiếm đã có sẵn ở trong bạn. Người tìm cũng chính là cái tìm. Bạn chỉ cần ngưng ngay sự tìm kiếm và nhìn. Nhìn vào sắc tướng rồi bạn sẽ không tìm ra nó. Nhìn vào tâm và bạn cũng sẽ không tìm ra nó. Nhìn vào cái ngã cũng vậy.   Khi tất cả ba nơi này bạn đã không tìm ra, lúc đó bạn sẽ tìm ra bạn là ai! Osho/Tâm Hà Lê Công Đa    CHÚ THÍCH của DỊCH GIẢ:   ( 1) Ikkyū, Nhất Hưu Tôn Thuận - hình bên ( 一休宗 純 , 1394-1481) là một Thiền sư Nhật Bản thuộc phái Lâm Tế, nổi tiếng với tính tình phóng khoáng vượt ra ngoài khuôn khổ của ông.   Ô ng là người đã mang phong thái và lý tưởng Thiền vào nền văn học nghệ thuật Nhật Bản, tạo nên một tác động lâu dài và sâu sắc. Ông đồng thời cũng là một nhà thơ, và là một trong những người sáng tạo ra nghi thức Trà Đạo Nhật Bản.   (2) Fra Giovanni Giocondo (c. 1433 – 1515) Sinh quán tại Verona, là một kiến trúc sư người Ý tác giả của những công trình nghệ thuật vĩ đại còn lưu dấu đến ngày nay, cụ thể như Palazzo del Consiglio. Ông nổi tiếng khắp Âu Châu đến độ vua Pháp, Louis XII, đã mời ông qua Paris vẽ kiểu và thực hiện hai cây cầu bắc qua sông Sein, đó là cầu Notre Dame và Petit Pont. Fra Giovanni Giocondo  đồng thời cũng là một nhà khảo cổ và là một học giả cổ điển với những công trình nghiên cứu giá trị.   (3) Muốn hiểu thêm khái niệm này bạn đọc có thể đọc thêm Kinh Lăng Nghiêm trong đoạn Bồ Tát Quán thế Âm giảng về pháp tu nhĩ căn viên thông và đoạn Bồ Tát Văn Thù Sư Lợi giảng thuyết cho ông A Nan về   “Tánh Nghe”.   Trích: Khi đó Đức Quán Thế Âm Bồ Tát đứng dậy lạy Phật cung kính thưa rằng:   Bạch Thế Tôn, con nhớ từ hằng hà sa số kiếp về trước, có Phật ra đời tên là Quán Âm. Con đối trước Phật Quán Âm phát tâm Bồ đề. Ngài dạy con từ nơi nghe rồi nhớ   và tu mà được vào chánh định.   Khi mới nghe tiếng, không chạy theo thinh trần, xoay cái nghe trở vào chơn tánh. Vì chỗ vào đã yên lặng, nên động và tịnh hai món trần cảnh không sanh.   Như thế, lần lần tăng tấn đến cái nghe và cảnh bị nghe cũng hết. Cũng không an trụ ở chỗ hết nghe. Cái biết hết và cái bị biết cũng không còn. “Cái biết” và “cái bị biết” cả hai đều không, đến chỗ cột tùng viên mãn. Song hãy còn cái “không”, phải tiến lên một từng nữa là cái “không” và cái “bị không” cả hai đều diệt hết. Khi các cái sanh và diệt đã diệt hết, thì cái chơn tâm tịch diệt hiện tiền.   (4) Trong Triết học Ấn Độ, Charvaka được liệt vào trường phái vật chất và vô thần. Sáng lập bởi Vrihaspati, một người vô thần, vào khoảng năm 600 B.C. Ông ta không tin vào sự hiện hữu của Thượng Đế, vào Kinh Vệ Đà cũng như mọi hình thức lễ bái. Quan điểm của ông ta là, tất cả mọi sinh vật -kể cà con người đều không bất tử, đều phải chết, thế nên phải sống như thế nào cho thật thoải mái, sung sướng trước khi chết. Phải vận dụng hết khả năng đê kiếm tiền, làm giàu và tiêu phí thỏa thuê cho mọi ham muốn của mình ở trên thế gian này. ( 5) Xem thêm về Thập Nhị Nhân Duyên.   (6) Đây là khái niệm được diễn giãi trong Kinh Hoa Nghiêm: Vô sinh (anutpàda), một trong những ý niệm căn bản nhất của Phật giáo Đại thừa, có thể diễn tả bằng những từ ngữ tương đương, như Không (sùnyatà), vô tự tính (asvabhàva), bất nhị (advaita), thực tế (bhùtakoti), Niết bàn (Nirvana), vô tướng (animitta), vô nguyện (apranihita), v.v... Các nhà Đại thừa cho rằng “nhất thiết pháp vô sinh” (tất cả sự vật là vô sinh) vì lẽ đơn giản là khi tính cách hiện hữu của một sự vật không thể khái niệm và nhận thức được, xa lìa mọi hình tướng ngôn ngữ, văn tự, và tâm duyên, duy chỉ nhờ vào cách tu đạo, dùng trực quán mà thể nghiệm, thời không còn cách nào khác để mô tả sự hiện hữu của sự vật ngoài cách gọi nó là vô sinh. Vô sinh tức là đã vượt qua thế giới được kiến thiết bằng lưỡng nguyên tính. Nói đơn giản hơn, vô sinh không thuộc phạm trù nào có chứa mâu thuẫn, đối đãi, và tương phản. Đương lúc tất cả các sự vật duyên khởi sinh ra, nếu trực nhận chẳng thấy có chút pháp nào sinh mà vẫn an trụ mãi mãi nơi pháp giới tính bất sinh bất diệt thời đó là nhờ chứng được vô sinh pháp nhẫn. Đây là lúc Bồ tát bước vào đệ Bát địa, gọi là Bất động địa. (Theo Hồng Dương.)   (7) Patañjali (Devanāgarī पतञ्जलि ) ( fl. 150 BCE hoặc 2nd c. BCE ) Người đã kết tập Bộ Du Già Hành Kinh -Yoga Sutras, một công trình sưu tập quan trọng những cách ngôn về thực tập Yoga. Ông đồng thời cũng là tác giả của bộ Luận Mahābhāṣya.

              [ NSLONGHOA ]