Vì Đất Nước Ngày Mai: Bàn lại cùng TS Dương Danh Huy về giải pháp cho tranh chấp Biển Đông Trương Nhân Tuấn «...Tôi hy vọng bài viết của tôi là một viên đá phá vỡ sự êm đềm phẳng lặng như mặt nước giếng của tư duy trí thức VN trong vấn đề tranh chấp biển Đông, HS và TS giữa VN và các nước…” Hôm nay tôi có vài dòng góp ý về một bài viết của TS Dương Danh Huy đăng trên web BBC Tiếng Việt [1], nội dung đưa ra một phương pháp phân chia biển Đông, đăng trên BBC vào ngày 18 tháng 8 năm 2008. Sở dĩ hôm nay tôi mới viết những dòng góp ý này vì tôi nghỉ hè trọn tháng 8, không có dịp theo dõi thông tin trên web BBC . Với sự chậm trễ, nhưng việc lên tiếng rất cần thiết, tôi xin có một số ý kiến : 1/ về xuất xứ bài viết, 2/ về phương pháp phân chia, 3/ về nhận định thời cuộc của TS Huy và 4/ đề xuất một phương pháp khả thi và có lợi cho VN. Xin đóng góp như sau: 1/ Bài viết của TS Huy trùng hợp với một trong nhiều đề xuất giải quyết vấn đề tranh chấp biển Đông của học giả Mark Valencia đã công bố từ nhiều năm trước. Tấm bản đồ do học giả M. Valencia đề nghị (mà tôi giữ được) xin đăng lại dưới đây: Bản đồ của TS Dương Danh Huy đề nghị (đăng trên BBC và trên web Minh Biện: Nếu loại bỏ màu trên tấm bản đồ Valencia và vẽ thêm những vòng tròn «12 hải lý» trên các đảo thuộc HS và TS thì bản đồ Valencia thành bản đồ của TS Huy. Quan trọng hơn cả là nội dung ghi chú phía dưới tấm bản đồ Valencia : Allocation of the entire South China Sea using lines equidistant from defensible baselines, ignoring both the Spratlys and the Paracels . Nó đã trở thành « thèse » của TS Huy. Tôi đề nghị ban biên tập BBC nghiên cứu lại để đưa ra ánh sáng về việc «trùng hợp» này. 2/ Phương pháp phân chia: Về nội dung đề nghị của TS Huy, nói đúng ra là của học giả Valencia, tôi nhận thấy có một số điều không ổn như sau: 2.1 TS Huy đề nghị : “tạm gác chủ quyền các đảo sang một bên”: Ta thấy các đảo đang trong vòng tranh chấp thuộc HS và TS; chúng đều thuộc về Việt Nam và VN có đủ bằng chứng lịch sử và pháp lý để chứng minh. Mã Lai chiếm đảo của VN trong thập niên 80. Phi chiếm một số đảo của VN thập niên 70. Trung Quốc chiếm các đảo của VN thập niên 40, 70 và 80. Tạm gác chủ quyền tức là VN im miệng lại, không đòi nữa, không yêu cầu đưa ra tòa án quốc tế nữa. Phía duy nhất bị thiệt hại trong việc “tạm gác” này đương nhiên là phía Việt Nam . 2.2 TS Huy đề nghị: “chia vùng biển này thành các vùng đặc quyền kinh tế hay thềm lục địa cho những nước”. Chia thành các vùng đặc quyền kinh tế hay thềm lục địa ? Nhìn trên bản đồ thì phương pháp chia là phương pháp chia thềm lục địa mở rộng. TS Huy hình như không phân biệt được “vùng kinh tế độc quyền” và “thềm lục địa mở rộng”. Tôi cho rằng phương pháp “chia hai” của TS Huy có nhiều điều không ổn vì không tôn trọng tinh thần luật Biển 1982 về các nguyên tắc phân chia “vùng kinh tế độc quyền – zone économique exclusive ZEE” cũng như về thềm lục địa mở rộng (Plateau continental étendu). Về việc phân chia theo ZEE hay thềm lục địa: Biển Đông có chiều dài trung bình 3.520km, chiều rộng 1.200km. Hai nước đối diện có thể mở ra vùng biển ZEE và thềm lục địa nước mình mỗi bên tối đa là 370km (200 hải lý), tính từ đường cơ bản, tức tổng cộng hai bên là 740km. Phương pháp của TS Huy đã làm cho hai nước đối diện chiếm trái phép vùng biển (và thềm lục địa) của nhân loại có bề dày là 1.200km – 740km = 460km. Về việc phân chia theo thềm lục địa mở rộng: Luật biển 1982 cho phép những nước cận biển có thể mở rộng thềm lục địa đến tối đa là 350 hải lý nhưng phải thoả mãn một số điều kiện. Trong trường hai nước đối diện là VN và Phi, thì Phi Luật Tân bị hai trở ngại: 1/ Do luật biển 1961 của xứ này và 2/ Độ sâu của biển quanh các đảo của Phi vượt trên 2.500m. Trở ngại khác, những nước muốn mở rộng thềm lục địa của mình phải nộp hồ sơ (về kỹ thuật và pháp lý) thềm lục địa mở rộng của mình cho Commission on the Limits of the Continental Shelf (CLCS) thuộc LHQ trước tháng 5 năm 2009. Mặt khác, những nước muốn khai thác vùng thềm lục địa mở rộng phải chia sẻ tài nguyên khai khác được với một tỉ lệ sẽ được xác định với một cơ quan quốc tế thuộc LHQ, có thẩm quyền về những gì thuộc về đáy biển (fond marin). Như thế vấn đề “thềm lục địa mở rộng” là một vấn đề hoàn toàn kỹ thuật và pháp lý, mỗi nước phải làm một hồ sơ riêng và kết quả sẽ do CLCS quyết định. Việc này sẽ không sớm hơn tháng 5 năm 2009. Phương pháp “chia hai” của ông Valencia là một giả thuyết (trong nhiều giả thuyết khác mà ông đã đưa ra) để thử giải quyết việc tranh chấp. Phương pháp này đã dành cho Phi Luật Tân những ưu điểm mà đáng lẽ nước này không có. Ta có thể thông cảm cho ông Valencia . Ông này người Phi Luật Tân. Nhưng TS Huy lấy “giả thuyết” của ông Valencia , vội xem đó là một kiểu mẫu cho việc giải quyết tranh chấp. Tranh chấp biển Đông và chủ quyền HS và TS, cũng sẽ như bất kỳ tranh chấp nào, nếu không có sự thoả thuận giữa các bên, cách giải quyết cuối cùng là một vấn đề của một trọng tài quốc tế. Một kiểu mẫu giải quyết tự nó đã không tôn trọng pháp lý thì nó có thể là một phương pháp giải quyết hay không? 2.3 Hệ thống đường cơ bản của VN Phương pháp chia của TS Huy bỏ qua hệ thống đường cơ bản đặc thù của VN. Hệ thống đường cơ bản của Việt Nam công bố vào tháng 6 năm 1977, được xác định bằng các đường thẳng nối 12 điểm cơ bản từ A0 đến A11, trước khi công ước Montégo Bay 1982 được ký kết. Điểm bắt đầu A0 là điểm xác định chung với Kampuchia sau này, trong vịnh Thái Lan và điểm chấm dứt A11 là đảo Cồn Cỏ, ở cửa vịnh Bắc Việt. Dầu vậy hệ thống đường cơ bản của Việt Nam phù hợp với bộ luật biển 1982. Vào thời điểm đó đã có trên 100 nước công bố luật biển của mình, trong đó có đến 45 nước lấy đường thẳng làm đường cơ bản. Hệ thống đường cơ bản của VN, ở một số điểm thì cách bờ quá xa. Thí dụ các điểm A1 cách bờ 56 hải lý, A3 cách 52 hải lý, A4 cách 53 hải lý, A6 cách 74 hải lý… Những điểm này rõ ràng «không bình thường», nhưng chiếu theo tinh thần điều 7 của bộ luật biển 1982 thì các điểm trên không hề mâu thuẩn. Mặt khác, tập quán quốc tế cho thấy có nhiều trường hợp đường cơ bản còn cách xa bờ hơn cả Việt Nam . Chỉ nói các nước trong vùng, trường hợp Mã Lai, đường cơ bản nưóc này có nơi cách bờ đến 85 hải lý. Trường hợp Miến Điện, nước này vạch một đường cơ bản dài 220 hải lý, có nơi cách bờ đến 120 hải lý. Riêng Thái Lan thì đường cơ bản cách bờ có nơi đến 60 hải lý. Như thế thì đường cơ bản của Việt Nam không phải là một trường hợp đặt biệt, phải đặt lại vấn đề. Hệ thống đường cơ bản của Việt Nam vì thế phù hợp với luật biển 1982 (điều 7) và tập quán quốc tế. Tuy nhiên vào thời điểm 1977, do thái độ thù nghịch của Việt Nam đối với thế giới, đã có 10 nước gởi công hàm phản đối Việt Nam về đường cơ bản của Việt Nam. Trong đó có các nước Hoa Kỳ, Anh, Pháp, Đức, Nhật Bản, Trung Quốc, Thái Lan, Úc, Mã Lai, Tân Gia Ba. Nhưng tình hình hôm nay thuận lợi hơn. Hiện nay có thể không còn mấy nước phản đối việc này nữa. Phương pháp phân chia theo TS Huy thì TS Huy bỏ quên hoàn toàn đường cơ bản của VN. VN thiệt hại có nơi đến 74 hải lý bề dày vùng biển. Vì thế, phương pháp phân chia của TS Huy không thế chấp nhận được cho phía VN. 3/ Phê bình về nhận định của TS Huy TS Huy cho rằng: «Chiến tranh Gruzia là một lời nhắc cho Việt Nam , Philippines , Malaysia , Brunei và Indonesia về một số thực trạng của tranh chấp Biển Đông. Thứ nhất, bạo lực đã từng bùng nổ ra trong quá khứ và có thể sẽ bùng nổ ra trong tương lai. Thứ nhì, khi bạo lực bùng nổ ra thì nước có sức mạnh quân sự áp đảo sẽ tiến được nhiều bước trong việc thực hiện chủ trương của mình. Thứ ba, khi bạo lực bùng nổ, sự can thiệp quốc tế sẽ có giới hạn ». TS Huy so sánh Gruzia và Việt Nam , một sự so sánh rất không thuyết phục. Có thể ngoài việc bị ảnh hưởng sâu đậm trước vấn đề Nga đánh chiếm một số vùng đất của Gruzia, TS Huy cũng có thể bị khủng hoảng bởi các bài viết TQ hăm doạ đánh chiếm VN đăng gần đây trên các trang web TQ [3]. Có tâm lý lo sợ, bài viết không có tính trung thực và thuyết phục. Các bài viết trên các mạng TQ, ban đầu là các bài đòi hỏi quân đội nhân dân giải phóng (tức quân TQ) phải thâu hồi các quần đảo HS và TS về với tổ quốc, sau đó các bài viết hô hào TQ cho VN thêm một bài học nữa, tiếp theo là hăm doạ biến Việt Nam thành một Gruzia thứ hai, cuối cùng, mới đây là bài viết mô tả chi tiết một cuộc hành quân thôn tính VN trong 31 ngày. Có nhiều lý do khiến TQ cho đăng một loạt các bài viết có thứ tự lớp lang như thế. Nhưng trọng tâm của vấn đề là dành chủ quyền các quần đảo HS và TS và quyền kiểm soát biển Đông. Nhưng họ có dám đánh không ? Hay họ chỉ đe doạ để VN nhượng bộ ? Trường hợp Gruzia, việc so sánh Việt Nam và Gruzia rất khập khễnh. Các nước trong NATO không can thiệp vào Gruzia vì Hắc Hải không phải là Địa Trung Hải. Nhưng nếu TQ đánh VN để chiếm hữu biển Đông thì lập tức các nước ASEAN sẽ không ngồi yên. Việc này sẽ lôi kéo theo Nhật Bản và Hoa Kỳ. Vì biển Đông có tầm quan trọng chiến lược như là Địa Trung Hải. Biển này quan trọng cho NATO và các nước Châu Âu bao nhiêu thì biển Đông cũng quan trọng như thế cho các nước ASEAN, Hoa Kỳ và Nhật Bản. Vì thế tôi cho rằng, ngoại trừ nhóm lãnh đạo TQ có những tính toán sai lầm, TQ sẽ không bao giờ dám đánh VN để chiếm biển Đông. So sánh trường hợp Nga – Gruzia với Việt Nam - Trung Quốc, còn lâu lắm TQ mới mạnh như Nga và VN không hề yếu như Gruzia. Nhưng nếu VN tỏ thái độ lo sợ trước những đe doạ vớ vẩn này, rất có thể TQ sẽ lấn tới nhiều bước nữa. Cho kẻ thù biết trước mình sợ là một điều rất không nên. Giả sử rằng lãnh đạo VN ai cũng lo sợ và nhượng bộ như TS Huy thì chắc không bao lâu VN sẽ mất hết đất đai. 4/ Đề nghị một phương pháp giải quyết khác Trong bài viết dẫn ở trên [2], tôi có đưa ra một số đề nghị về giải pháp cho vấn đề tranh chấp Biển Đông, nên xin miễn nhắc lại ở đây. 5/ Kết luận Bài viết của TS Huy được đăng trên BBC gần 1 tháng. Một bài viết quan trọng như thế có thể gây thiệt hại vô cùng lớn cho tổ quốc VN như thế, lại đăng trên một diễn đàn là BBC có ảnh hưởng rộng ở khắp nơi. Việc “trùng hợp” giữa hai ý kiến, ông Mark Valencia và TS Dương Danh Huy, cũng là một vấn đề nghiêm trọng, liên quan đến đạo đức của người trí thức. Một tháng qua không có một thức giả nào lên tiếng. TS Dương Danh Huy là ai ? Viết bài này với mục đích gì ? Tôi hy vọng bài viết của tôi là một viên đá phá vỡ sự êm đềm phẳng lặng như mặt nước giếng của tư duy trí thức VN trong vấn đề tranh chấp biển Đông, HS và TS giữa VN và các nước. Pháp quốc, ngày 16 tháng 9 năm 2008 Trương Nhân Tuấn [1] Xem: Dương Danh Huy, «Thử tìm giải pháp cho Biển Đông» . BBC Tiếng Việt , ngày 18/08/2008 . [2] Xem: Trương Nhân Tuấn, Tranh chấp Biển Đông: Thử tìm một giải pháp. Thông Luận, ngày 13/09/2008 . [3] Xem: Hoàng Sa - Trường Sa, VN bắt đầu chuẩn bị chiến tranh, TQ còn chờ đợi gì ? .Thông Luận, ngày 09/09/2008.

              [ NSLONGHOA ]