Ý nghĩa chuyến đi thăm Arunachal Pradesh, Ấn Độ của Đức Đạt Lai Lạt Ma

Nguyễn Khanh, phóng viên đài RFA 2009-09-12

Jamyang Norbu: Không, theo quan điểm của Ngài thì chuyến đi mang ý nghĩa thuần túy tôn giáo, nhưng bất kỳ chuyến đi nào của Ngài bao giờ cũng được nhìn dưới khía cạnh chính trị. Đặc biệt ở chuyến đi sắp tới, tôi tin tính chính trị sẽ còn đậm nhiều hơn nữa.

Điều này cũng dễ hiểu, vì khu vực Ngài muốn ghé thăm là vùng đang tranh chấp chủ quyền giữa Ấn Độ và Trung Quốc, nơi thường xảy ra những xáo trộn gây ảnh hưởng cho mối quan hệ ngoại giao giữa New Delhi và Bắc Kinh. Theo tôi hiểu thì vẫn có những toán binh sĩ Trung Quốc vượt biên giới sang đất Ấn, và Ấn phải tìm cách ngăn chận bằng cách đưa thêm quân đến khu vực này. Tin tức mà tôi ghi nhận được cách đây chỉ vài ba ngày là phía Ấn đang chuyển quân.

Phản ứng Trung Quốc

Nguyễn Khanh: Ông nghĩ Trung Quốc sẽ phản ứng như thế nào nếu chuyến đi của Đức Đạt Lai Lạt Ma thành hình?

Jamyang Norbu: Đương nhiên Trung Quốc không muốn thấy Đức Đạt Lai Lạt Ma đến thăm Arunachal Pradesh. Trước đây Ngài cũng từng nói Arunachal Pradesh xưa kia thuộc về Tây Tạng nhưng bây giờ đã thuộc về Ấn, và ngay chính người dân Tây Tạng cũng vậy, chúng tôi đều xem vùng đất này nay thuộc về Ấn. Chắc chắn là giới lãnh đạo Bắc Kinh không muốn thấy Ngài đến đó, không muốn thế giới xem sự có mặt của Ngài là biểu tượng khẳng định nơi Ngài sẽ đứng nằm trong lãnh thổ của Ấn Độ.

Chắc chắn là giới lãnh đạo Bắc Kinh không muốn thấy Ngài đến đó, không muốn thế giới xem sự có mặt của Ngài là biểu tượng khẳng định nơi Ngài sẽ đứng nằm trong lãnh thổ của Ấn Độ.

ĐB QH Tibet Jamyang Norbu

Nỗ lực của Đức Đạt Lai Lạt Ma

Nguyễn Khanh: Tôi tin rằng chính Đức Đạt Lai Lạt Ma cũng biết điều đó, thế tại sao Ngài vẫn muốn thực hiện chuyến đi?

Jamyang Norbu: Tôi nghĩ là dưới một góc nhìn nào đó, chắc ông cũng thấy là Đức Đạt Lai Lạt Ma không có nhiều lựa chọn. Rõ ràng là dù Ngài đã dùng hết nỗ lực này đến nỗ lực khác để nhắn nhủ với giới lãnh đạo Trung Quốc là Ngài không có ý muốn Tây Tạng độc lập mà chỉ muốn thương thuyết để cho người dân của Ngài được rộng quyền tự trị, nhưng Bắc Kinh đâu có đếm xỉa gì tới những điều Ngài trình bày.

Thành ra, theo tôi nghĩ, Đức Đạt Lai Lạt Ma muốn dùng chuyến đi này để nhắc nhở thế giới đừng quên điều mà Ngài muốn làm, để báo chí tiếp tục nói đến những nỗ lực mà Ngài đã thể hiện, và để cho những cuộc tranh luận hay thảo luận về tương lai của nhân dân Tây Tạng tiếp tục được nói đến, như tôi và ông đang thảo luận với nhau đây.

Trung Quốc đương nhiên sẽ chống đối. Khi Ngài đi sang Đài Loan để cầu nguyện cho nạn nhân bão lụt thì họ cũng chống đối, nhưng Ngài vẫn đi. Lần này cũng thế, họ sẽ chống đối và Ngài cũng sẽ đi. Đây là cách duy nhất để Trung Quốc cũng như thế giới chú ý tới sự hiện diện và vai trò Ngài trong tất cả mọi chuyện liên quan đến Tây Tạng.

Ấn Độ khó xử

Nguyễn Khanh: Ông bảo chuyến đi sẽ giúp thế giới chú ý đến Ngài, thế còn phía Ấn Độ thì sao? Ông có nghĩ rằng quyết định của Đức Đạt Lai Lạt Ma sẽ đẩy giới lãnh đạo Ấn vào thế khó xử không?

Jamyang Norbu: Có chứ, nhưng chuyến đi của Đức Đạt Lai Lạt Ma có thể lại giúp cho các nhà lãnh đạo Ấn cơ hội để trình bày với thế giới rằng chủ quyền nơi Đức Đạt Lai Lạt Ma đến thăm thuộc về Ấn, cộng đồng thiểu số Tây Tạng cư ngụ tại đó và tập thể tín đồ Phật Giáo cư ngụ ở miền Bắc và Đông Bắc Ấn Độ không muốn bị cai trị bởi chính quyền Trung Quốc. Tôi cũng muốn nhắc lại là Đức Đạt Lai Lạt Ma, vị lãnh đạo của người dân Tây Tạng cũng đã công khai bảo vùng đất đó thuộc chủ quyền của Ấn Độ.

… nhưng chuyến đi của Đức Đạt Lai Lạt Ma có thể lại giúp cho các nhà lãnh đạo Ấn cơ hội để trình bày với thế giới rằng chủ quyền nơi Đức Đạt Lai Lạt Ma đến thăm thuộc về Ấn …

ĐB QH Tibet Jamyang Norbu

Thành ra có thể Ấn sẽ bị đẩy vào thế khó xử, nhưng ông đừng quên là về mặt pháp lý thì họ lại có lợi.

Nguyễn Khanh: Có khi nào đến giờ chót, chính phủ New Delhi cử người đến gặp Đức Đạt Lai Lạt Ma, xin Ngài hủy bỏ hay tạm hoãn chuyến đi không?

Jamyang Norbu: Tôi không biết điều đó có xảy ra không, nhưng tôi biết chắc chắn là trong chính quyền Ấn có những suy nghĩ khác nhau về đường hướng phải áp dụng với Trung Quốc. Có người cho rằng nên hòa hoãn với Trung Quốc trong mọi lãnh vực, nhưng giới lãnh đạo quân sự nghĩ khác, họ bảo hòa hoãn ở điểm nào thì cứ hòa hoãn, nhưng chuyện liên quan đến an ninh lãnh thổ thì không thể hòa hay hoãn được.

Trong những năm gần đây, giới lãnh đạo quân sự Ấn liên tục nói Trung Quốc là mối quan tâm hàng đầu của họ, họ lo âu về Trung Quốc hơn cả Pakistan. Thành ra tôi nghĩ là thế nào giới lãnh đạo chính trị và quân sự của Ấn sẽ bàn thảo với nhau, và tôi tin cuối cùng họ sẽ quyết định để cho Đức Đạt Lai Lạt Ma đến thăm Arunachal Pradesh. Đừng quên là uy tín của Ngài ở vùng đó rất lớn, và nếu người dân ở miền Bắc và miền Đông Bắc Ấn Độ nghĩ rằng Ngài bị New Delhi ngăn cản, thì chẳng có lợi gì cho giới cầm quyền của Ấn hết.

Nguyễn Khanh: Xin cám ơn ông Đại Biểu.