'Ngừng hợp đồng' v́ bài Bức tường Berlin

 

 

Nhà báo Huy Đức được biết đến qua trang blog thu hút độc giả

Báo Sài G̣n Tiếp Thị xác nhận với BBC đă "ngừng hợp đồng" với nhà báo Huy Đức, v́ cho rằng "tòa soạn không cùng quan điểm" với bài báo của ông.

Ông Trần Công Khanh, Tổng thư kư ṭa soạn, giải thích quyết định của ṭa soạn được đưa ra sau khi nhà báo Huy Đức đăng bài Bấm "Bức tường Berlin" trên blog Osin của ḿnh ngày 23/08.
Bài viết kể về câu chuyện 20 năm ngày sụp đổ bức tường chia đôi nước Đức, bày tỏ một số nhận định bị cho là trái với quan điểm chính thống ở Việt Nam.

'Đi ngược hệ thống'

Nói chuyện với BBC hôm thứ Năm 27/08, ông Trần Công Khanh giải thích quan điểm của ông Huy Đức trong bài "không đồng nhất với tờ báo, nhất là sau khi anh công bố trên blog bài Bức tường Berlin".
"Hai bên thỏa thuận anh ấy không c̣n kư hợp đồng với tờ báo nữa."
Trên blog cá nhân, ông Huy Đức cho hay ông không c̣n là nhà báo của SGTT từ ngày 25/08.
Khi BBC liên lạc, ông Huy Đức đã từ chối bình luận và nói rằng "nếu muốn nói gì sẽ đăng tải trên các phương tiện thông tin đại chúng ở trong nước" về trường hợp của ông.
Ông Trần Công Khanh từ SGTT nói thêm: "Cơ quan báo chí ở Việt Nam là công cụ, vậy th́ làm sao người lao động lại có quan điểm khác với chủ lao động?"
"Blog là quyền tự do, chúng tôi không can thiệp. Những bài anh viết trước đây, bên này không quan tâm."
"Nhưng khi anh bày tỏ thái độ khác, tờ báo lại là công cụ của nhà nước, hai bên phải thỏa thuận không thể làm việc với nhau nữa."

 

Tờ báo là công cụ của nhà nước, hai bên phải thỏa thuận không thể làm việc với nhau nữa.

Trần Công Khanh

 

Ông Khanh khẳng định đây là quyết định riêng của ṭa soạn, chứ không có sự can thiệp từ cấp trên.
Ông cũng cho hay cho dù đă thôi hợp đồng với ṭa soạn, ông Huy Đức vẫn giữ thẻ nhà báo và có thể cộng tác sau này với SGTT.
Ông nói: "Tổng Biên tập chúng tôi đă nói anh ấy không bị cấm viết, nên vẫn có thể tổ chức để anh ấy viết cho SGTT."
Trong một bản tin phát đi ngày hôm nay, hăng tin AP trích lời ông Trần Công Khanh nói thêm chi tiết là Ban Tuyên giáo Trung ương đă "than phiền" về 100 bài blog và bài báo của ông Huy Đức.
AP nhận xét ông Huy Đức, với blog có tên Osin, đă "thử thách giới hạn của tự do ngôn luận ở Việt Nam, thường xuyên đưa các bài chỉ trích lănh đạo và chính sách của chính phủ".

 

'Xúc động'
Một người bạn của ông Huy Đức, nhà thơ Đỗ Trung Quân, cũng đang công tác ở SGTT, nói "nếu là vấn đề của báo chí đáng ra phải là vấn đề của Ban Tuyên giáo nhiều hơn".
"Tôi hơi băn khoăn, thậm chí tôi hơi thực sự lo ngại vấn đề không c̣n thuộc về Ban Tuyên giáo như cách của anh Huy Đức nói trên blog về bài nghỉ việc, chúng ta phải hiểu theo nghĩa khác, và cái điều nay th́ tôi hơi lo đấy."
Đánh giá về bài Bức tường Berlin nhà báo Huy Đức viết trên blog, ông Quân nói ông "xúc động" với tư cách là nhà thơ.
Ông nói với BBC: "Lần đầu tiên tôi biết có danh sách những người lính Đông Đức đă không bắn vào đồng bào của ḿnh mà tự sát. Tôi rất xúc động. Tôi cho là người đọc cần được thông tin."
"Đó là thông tin, không phải là chống đối," ông Quân nói.
Lần đầu tiên tôi biết có danh sách những người lính Đông Đức đă không bắn vào đồng bào của ḿnh mà tự sát. Tôi rất xúc động.

Đỗ Trung Quân nói về bài của Huy Đức

Trong bài trên blog, nhà báo Huy Đức kể:
"Lượng người dân Đông Đức bị bắn chết khi trèo qua bức tường Berlin không dừng lại ở con số 1.374; mới đây, Bảo tàng vừa cho bổ sung vào danh sách này những người không phải là dân “vượt biên” mà là lính biên pḥng Đông Đức. Hàng chục lính biên pḥng Đông Đức đă tự sát thay v́ chấp hành lệnh chính quyền bắn vào nhân dân, những người t́m kiếm tự do."
Ông kết thúc bài viết bằng câu: "Một cuộc chiến không c̣n được coi là “giải phóng” nếu những ǵ mà nhân dân cuối cùng được hưởng không phải là độc lập tự do."
Trên blog của nhà báo Huy Đức, cho đến cuối ngày hôm nay, đă có hàng trăm b́nh luận của độc giả sau khi nghe tin ông không c̣n làm ở báo SGGT.
 

Bức Tường Berlin

Ô Sin // August 23 2009 // Đảo & Biên Giới // In Bài In Bài

Tuần trước, một người Đông Đức, bà Angela Merkel, vừa lên tiếng trên cương vị Thủ tướng nước Đức thống nhất cám ơn Hungary cách đây 20 năm, tháng 8-1989, đă mở cửa biên giới của ḿnh, để cho hơn 60 ngh́n người Đông Đức thoát ra, dẫn tới sự kiện bức tường Berlin sụp đổ.
Tháng 6-2004, Hoàng- một đồng đội cũ của tôi ở trường sĩ quan, cựu đại úy quân đội nhân dân Việt Nam, con trai một vị tư lệnh chiến trường nổi tiếng thời đánh Mỹ và đánh Pol Pot- lái xe chở tôi chạy từ Đông sang Tây và cuối cùng đến trước bức tường Berlin. Hoàng nằm trong số những người Việt Nam đầu tiên leo qua phía Tây, thay v́ đủ kiên nhẫn để đập đổ cái mà Hoàng, cho đến ngày nay, vẫn coi là “bức tường ô nhục”.
Berlin cũng như nước Đức, sau Thế chiến thứ II, bị “xẻ làm tư” theo thỏa ước Potsdam. Cho dù Liên Xô phản đối, các nước Anh, Pháp, Mỹ sau đó vẫn trả lại quyền tự chủ cho người Đức trên phần lănh thổ mà ḿnh tiếp quản. “Kế hoạch Marshall” đă giúp Tây Đức phát triển rất nhanh dựa trên nền tảng tự do.
Năm 1948, Stalin ra lệnh phong tỏa, không cho vận chuyển lương thực thực phẩm từ Đông sang Tây. Nhưng vẫn không có người Tây Đức nào đi theo Stalin. Trong khi, trong suốt thập niên 50 đă có hơn 3,5 triệu người Đông Đức bỏ chạy sang Tây Đức. Ngày 1-8-1961, Tổng Bí thư Liên Xô, Krushchev, điện đàm với Ulbricht, Bí thư thứ nhất Đông Đức “đề nghị xây tường”. Ngày 12-8 năm đó, Ulbricht kư lệnh đóng cửa biên giới và “bức tường ô nhục” đă được người Đức cùng với “Hồng Quân Liên xô” nửa đêm “dựng lên lén lút”.
Bảo tàng Bức tường Berlin là một trong những bảo tàng vô cùng ấn tượng. Có thể t́m thấy ở đây những sự kiện bi thảm; nhưng, cũng có thể t́m thấy ở đây những câu chuyện hết sức li kỳ. Chỉ có với khát khao tự do con người mới có thể bất chấp sự hiểm nguy mà vượt thoát mănh liệt đến vậy. Lượng người dân Đông Đức bị bắn chết khi trèo qua bức tường Berlin không dừng lại ở con số 1.374; mới đây, Bảo tàng vừa cho bổ sung vào danh sách này những người không phải là dân “vượt biên” mà là lính biên pḥng Đông Đức. Hàng chục lính biên pḥng Đông Đức đă tự sát thay v́ chấp hành lệnh chính quyền bắn vào nhân dân, những người t́m kiếm tự do.
Chỉ cần đến Bảo tàng Bức tường Berlin là có thể hiểu v́ sao cả Đông Âu, tràn ngập xe tăng Liên Xô, thế mà vẫn đổ; có thể hiểu v́ sao Tổ chức An ninh và Hợp tác châu Âu lấy ngày “23 tháng Tám là ngày tưởng niệm các nạn nhân của chủ nghĩa Stalin và Phát xít”. Ngày 23-8-1939, Stalin đă bắt tay với Hitler, kư Hiệp ước phân chia Châu Âu. Chỉ một tuần sau, ngày 1-9-1939, Hitler đánh chiếm một phần Ba Lan; ngày 17-9-1939, Liên Xô xâm lược phần c̣n lại. Người của Stalin, ngay sau đó đă giết hại hàng trăm ngh́n người Ba Lan và đưa hơn một triệu người Ba Lan khác lưu đày viễn xứ.
Nếu như, chủ nghĩa Hitler chỉ kịp gây tội ác trong những năm tháng chiến tranh th́ chủ nghĩa Stalin lại tiếp tục hủy hoại con người ngay cả khi không c̣n tiếng súng. Sự hy sinh của hơn 20 triệu người Liên Xô, sự anh dũng của các tướng lĩnh, của Hồng quân là vô cùng vĩ đại. Nhưng, sự hy sinh ấy của nhân dân đă bị những người như Stalin tước đoạt. Liên Xô, quốc gia đóng vài tṛ quyết định trong cuộc chiến chống Phát xít, thay v́ được ghi nhớ như là “giải phóng quân” đă trở thành một lực lượng chiếm đóng và đă áp đặt lên Đông Âu một chế độ tước đoạt hết của con người những quyền căn bản.
Tại Đông Đức, sau 8 năm chiếm đóng, chính quyền do người Nga lập nên liên tục có những hoạt động thanh trừng nội bộ; khủng bố những người bất đồng; kiểm soát thanh niên; trong khi, thực phẩm th́ khan hiếm và đắt đỏ. Sau khi Stalin chết, hơn 1 triệu người dân Đông Đức đă xuống đường biểu t́nh. Chính phủ Đông Đức rút chạy vào tổng hành dinh của Hồng quân Liên Xô. Chính họ đă cầu cứu và “ngoại bang” đă dùng xe tăng thẳng tay đàn áp cuộc chống đối đâu tiên của nhân dân ấy.
Tại Hungary, sau năm 1945, cuộc bầu cử dân chủ chỉ đem lại cho đảng cộng sản Hungary 17%. Nhưng ngay sau đó, “toàn quyền Liên xô”, tướng Kliment Voroshilov đă buộc một thành viên không đảng phái trao ghế Bộ trưởng Nội vụ cho László Rajk, người của đảng cộng sản Hungary. László Rajk đă lập ra cơ quan an ninh quốc gia sử dụng cách mà Hitler đă làm trong thập niên 30: vu cáo, bắt bớ, tra tấn… tiêu diệt dần đối lập. Ngày 23-10-1956, người Hungary đứng dậy hô to “không cam chịu làm nô lệ nữa”. Nhưng, ngày 4-11-1956, xe tăng Liên Xô nghiến nát cuộc chính biến sau khi máy bay ném bom xuống Thủ đô Budapest: 2.500 người Hung bị giết; 200 ngh́n người khác phải trốn khỏi quê hương.
Sự ngột ngạt về chính trị và bế tắc về kinh tế trở thành t́nh trạng phổ biến ở Đông Âu. Năm 1967, sau khi trở thành Bí thư thứ Nhất Tiệp Khắc, Alexander Dubcek tiến hành cải cách. Dubcek cho phát triển kinh tế tự chủ hơn; các tù nhân chính trị được tha và báo chí bắt đầu có tiếng nói. Không chủ trương đa đảng, Dubcek chỉ có ư định xây dựng “chủ nghĩa xă hội nhân bản hơn”. Tuy nhiên, những nỗ lực của Dubcek càng mang lại sự thịnh vượng cho nhân dân th́ lại càng gây lo lắng cho Liên Xô. Cho dù không có “nổi dậy”, đêm 20-8-1968, xe tăng Liên Xô vẫn tiến vào Praha theo sau bởi hơn 165 ngh́n quân của khối Warsava.
Tại bảo tàng Bức tường Berlin, có một đoạn video gần như được liên tục phát, đó là trích đoạn phát biểu ngày 12-6-1987 của Tổng thống Mỹ Ronald Reagan: “Mr. Gorbachev, hăy phá bỏ bức tường này”. Thật khó để xác định ai là người đóng vai tṛ chính để kết thúc chiến tranh lạnh. Tuy nhiên, có thể bức tường Berlin đă không sụp đổ nếu như tháng 3-1989, Thủ tướng Hungary, Miklos Nemeth, khi có ư định “tháo gỡ hàng rào kẽm gai dọc theo biên giới” không nhận được tín hiệu từ ông Gorbachev: “Vấn đề an ninh biên giới là việc của ông Nemeth”.
Không có một dân tộc nào không nuôi khát vọng tự do ngay cả dưới họng súng của xe tăng và đại bác. Câu trả lời của ông Gorbachev đơn giản chỉ là trả cho người Hungary quyền tự quyết. Cái quyền mà người dân Đông Âu lẽ ra phải được hưởng kể từ 1945.
Cũng trong tháng 6-2004, tôi có đi qua một vài nghĩa trang quân Đồng Minh chết sau sự kiện Normandy. Những tấm bia ở đây nói rơ là nghĩa trang được lập bởi dân chúng địa phương góp đất và tiền để tưởng nhớ những người lính Anh, Mỹ, New Zeland, Australia… Những “nghĩa trang dân lập” ấy vẫn được ǵn giữ cho đến ngày nay với hoa tươi quanh năm. Trong khi, năm 2007, Tổng thống Nga Putin bị các quốc gia lân bang đặt trước t́nh huống phải kư sắc lệnh lập 7 văn pḥng đại diện tại Ba Lan, Hungary và các nước vùng Baltic để bảo vệ mộ của Hồng quân. Thật không phải khi đụng đến nơi tưởng niệm những người đă hy sinh. Nhưng, cái cách mà Putin cư xử với lân bang đă khiến họ nhớ lại thời Liên Xô và nhận thấy những tượng đài Hồng quân “không c̣n là một biểu tượng chống phát xít mà là biểu tượng của sự chiếm đóng”.
Bên cạnh những bao cát của Checkpoint Charlie, chốt gác giữa Đông và Tây Berlin, cũng luôn có hoa tươi. Có lẽ ngay chính người Mỹ, sau những chiến tranh Việt Nam, chiến tranh Iraq, cũng thèm khát h́nh ảnh của chính ḿnh trên bờ biển Normandy hay ở cái Checkpoint Charlie ấy. Từng là một người lính ở Campuchia tôi hiểu, không có người lính nào sẵn sàng hy sinh nếu không nghĩ, sứ mệnh của ḿnh là giải phóng. Nhưng, không chỉ những người đă nằm xuống, người lính thường kết thúc sứ mệnh sau khi buông súng, mà những việc có ảnh hưởng tới “các giá trị thiêng liêng” khi ấy mới thực sự bắt đầu. Một cuộc chiến không c̣n được coi là “giải phóng” nếu những ǵ mà nhân dân cuối cùng được hưởng không phải là độc lập tự do.

 

Huy Đức

Phản hồi bài viết // RSS Feed

230 phản hồi cho bài “Bức Tường Berlin”