PHÁP BẢO ĐÀN KINH

LỤC TỔ HUỆ NĂNG

                                        CẢM ĐỀ                                                                                                                                          

Bến Giác từ xưa vốn sẵn đò,

Rừng Thiền vi diệu khó tìm dò.

Hành nhân chưa có người đưa lối,

Pháp Bảo Đàn Kinh hướng dẫn cho

                          -- *** --

Đức Phật Tổ thương đời tứ khổ,

Pháp vô vi đắc độ hằng sa.

Giác thuyền vào cõi ta bà,

Thiền tông Bát Nhã Ma Ha giáo truyền..

Tâm trần thế đảo điên nhân ngã,

Nẻo vô thường nghiệp quả triền miên.

Chất chồng vay trả tiền khiên,

Tháng năm tích lũy nào yên thân phàm.

Vô minh khởi muôn ngàn tội ác,

Sắc tướng sanh tánh giác lu mờ.

Trầm luân nào rõ bến bờ,

Thuyền Từ Bát Nhã nương nhờ thoát ra.

Ngộ Chánh Pháp lướt qua bỉ ngạn,

Huệ tâm khai chơn tánh hiện ra.

Gội nhuần nguồn nước Ma Ha,

Sáu căn bất nhiễm ngự tòa bảo liên.

Gắng tu học tông Thiền đốn ngộ,

Nơi Tào Khê Lục Tổ giáo truyền.

Đạt Ma chỉ rõ cơ huyền,

Sớm mau tỉnh thức, đoạn duyên ái hà.

Đang thời buổi tinh hoa Phật giáo,

Diễn dịch sai, hành đạo lạc lầm.

Không tin Phật tại nơi tâm,

Mãi lo vọng ngoại kiếm tầm đâu đâu!

Đuốc vô vi năm châu rực tỏa,

Pháp Ma Ha Bát Nhã tông thiền. 

Dứt ác nghiệp, hết ưu phiền,

Giữ lòng thanh tịnh, chơn truyền bửu kinh.

Bát chánh đạo liễu minh vô thượng,

Thoát mê đồ nghiệp chướng tiêu vong.

Tu chánh pháp, học Nam tông,

Soi đèn trí huệ suốt thông đạo mầu.

Ánh thiền đăng từ lâu sáng tỏ,

Pháp Bửu Đàn Lục Tổ độ nhân.

Sớm mau rời dứt duyên trần,

Không sanh, chẳng diệt là chân Niết Bàn.

Xuân Ất Dậu – 03/2005

Dịch Giả:

Tu sĩ Thái Hoà và  Cư sĩ Hồ Minh Châu

Kính Cẩn.

     LỤC TỔ ĐẠI SƯ KINH PHÁP BẢO ĐÀN

                                               TỰA                                               

Đạo pháp rất vi diệu, không thể bàn giải tận tường, có quên lời mới mong đạt lý và hiểu được ý nghĩa cao siêu, mầu nhiệm. Nên khi Đức Thế Tôn thuyết pháp tại hội Linh Sơn, trước tháp Đa Tử, Ngài phân đôi tọa cụ ¹ bảo Tôn giả Ca Diếp ngồi bên, tay Ngài cầm cành hoa đưa trước đại chúng, như ngầm chỉ mối diệu Đạo sẽ được truyền, như dùng lửa chuyền lửa, dùng tâm ấn tâm.

Đạo ở Tây Vực truyền đến đức Bồ Đề Đạt Ma là Tổ thứ 28, Ngài từ Ấn Độ mang theo qua phương Đông "chỉ thẳng tâm người, thấy tánh thành Phật" hoằng khai giáo pháp tại xứ này. Đại sư Huệ Khả là vị thứ nhứt nghe giảng liền hiểu ngay, lạy Tổ sư Bồ Đề ba lạy thọ Y. Tổ khen Đại Sư hiểu tường tận như thấm nhập vào xương tủy và khiến tiếp nối ngôi Tổ, khai xiển chánh tông. Truyền đến Đại sư Hoằng Nhẫn, tức đức Huỳnh Mai, là đời thứ tư.²

Trong số hơn 700 cao tăng, môn đồ của Ngũ Tổ Huỳnh Mai, duy có Huệ Năng, tức cư sĩ Phụ Thung ³ chỉ làm một bài kệ mà được truyền Y, nối ngôi Tổ, đời thứ 6 - kể từ Tổ Đạt Ma - nhưng Tổ Huệ Năng phải ẩn lánh hơn 15 năm ở phương Nam trước khi chánh thức hoằng dương đạo pháp.

Ngày nọ, nhân dịp hai vị tăng ở chùa Pháp Tánh, Quảng Châu, biện luận về "lá phướn động hay gió động", Huệ Năng khai thị Chánh Pháp nhãn tạng,⁴ Niết Bàn diệu tâm cho Ấn Tông. Từ đó cư sĩ mới thế phát và đăng đàn thuyết pháp môn Đông Sơn, ứng đúng theo sám ký của đức Bạt Đà La.

Thứ sử Vi Cừ, nhờ thiền sư Pháp Hải chép lời thuyết pháp của Tổ Huệ Năng, lập thành Kinh Pháp Bảo Đàn. Tổ ban đầu ở Ngũ Dương, sau đến Tào Khê, thuyết pháp 37 năm, rưới cam lộ pháp vị khắp nơi.⁵ Các vị nhập thánh, siêu phàm nhiều không kể xiết.

-------

1.- Chiếc nệm để trải ngồi. 

2.- Kể theo hệ thống Trung Hoa

3.- Cư sĩ giã gạo

4.- Phép truyền tâm ấn đăc biệt của Thiền tông.

5.- Cam lộ là nước có chất ngọt. Được xem như phép báu của Phật - Pháp vị.

Về hạng người thấu triệt tâm tông của Phật, thành bực đại tri thức, có lưu danh trong quyển Truyền Đăng Lục. Riêng hai vị thiền sư Nam Nhạc và Thanh Nguyên, nhờ theo phụng sự Tổ Huệ Năng lâu năm, nên được truyền diệu pháp. Mã Tổ và Thạch Đầu, hai vị sư này trí huệ sáng suốt, được diệu huyền thông đạt, đều nhờ hai vị thiền sư Nam Nhạc và Thanh Nguyên truyền dạy.

Còn thêm các phái: Lâm Tế, Vi Ngưỡng, Tào Động, Vân Môn, Pháp Nhãn, lộng nhiên xuất hiện, đạo đức siêu quần, pháp môn quảng đại. Các vị này đều phấn chí hoằng dương giáo pháp, dày công dìu dắt chúng sanh. Giáo pháp mà 5 phái kể trên truyền bá, đều phát xuất từ Đàn Kinh.

Đàn Kinh lời giản dị, nghĩa phong phú, lý rõ ràng trong sáng, gồm đầy đủ vô lượng pháp môn của chư Phật, mỗi mỗi pháp môn, đầy đủ vô lượng diệu nghĩa, mỗi mỗi diệu nghĩa, phát huy vô lượng diệu lý của chư Phật, tức là diệu pháp Chơn không của đức Di Lặc và thần thông biến hóa của đức Phổ Hiền. Nếu ai đạt được diệu pháp này, tức đồng bực với Thiện Tài đồng tử ¹. Nếu trong một niệm tưởng mà công đức viên mãn, thì được chứng quả như đức Phổ Hiền Bồ Tát, đồng hàng với chư Phật.

Tiếc vì Đàn Kinh bị người đời sau tóm lược quá nhiều, nên chẳng thấy được tông chỉ đại toàn của Lục Tổ.

Đức Dị tôi lúc ấu niên thường xem bản xưa, sau này trải hơn 30 năm đi khắp nơi tìm kiếm, mãi lúc gần đây, nhờ một vị thượng nhơn, nên nhận được toàn văn, đem khắc bản giữ nơi thiền am của tôi, ở nước Ngô, để cùng các bậc thắng sĩ ² xử dụng.

Nguyện cầu khi chư vị khai mở quyển kinh này ra xem, liền được trực nhập đại viên giác hải,³ nối huệ mạng của Phật Tổ Như Lai muôn đời không dứt, được vậy mới thỏa mãn chí nguyện của tôi.

Đời Nguyên, năm thứ 27 Canh Dần, (1294) ngày Trung Xuân đề tựa.

Cổ Duân Tỳ Kheo Đức Dị soạn.

 ------

1.- Một vị đồng tử  theo học đạo với các Thánh. Xin đọc kinh Hoa Nghiêm.

2.- Bực tu học cao thâm

3.- Giác ngộ hoàn toàn - Biển Giác.

      LỤC TỔ ĐẠI SƯ PHÁP BẢO ĐÀN KINH TÁN

           Bài Khen Ngợi Kinh Pháp Bảo Đàn Lục Tổ Đại Sư

                                       -- *** --

Tán thán là lời ca tụng, tóm tắt phần mở đầu kinh. Nội dung Kinh Pháp Bảo Đàn là nơi mà Lục Tổ Huệ Năng, một bực chí nhơn, tuyên dương cái tâm. Vậy thì tâm là gì? Chính là tâm vi diệu do Phật truyền lại. Lớn lao thay tâm ấy, từ khởi thủy vẫn luôn thanh tịnh. Dù bực Thánh hay phàm, u hay hiển, ai ai cũng có tâm nầy.

Ở cương vị Thánh tất sáng, ở địa vị phàm thì tối. Tối do biến đổi, được trở lại liền sáng. Biến đổi hay trở lại tuy khác nhau, nhưng tâm vi diệu vẫn một.

Ban sơ Đức Phật Thích Ca đem tâm này truyền cho họ Đại Quy, từ họ Đại Quy truyền lần tới đời thứ 33, là Đại Giám, tức thụy hiệu của đức Lục Tổ. Thế rồi, Đại Giám tiếp tục giáo truyền, ngày càng thêm thạnh hành. Nếu bàn đến cái tâm thì thật nhiêu khê. Cho nên, tên gọi tuy giống, nhưng thực chất lại khác. Vì vậy, dầu có nhiều nghĩa, tâm vẫn một. Nào là tâm (tim) máu thịt, tâm duyên lự, tâm tập khởi, tâm kiên thật ...

Còn luận về tâm sở của tâm thì nhiều vô số. Chẳng hạn tâm chơn như, tâm sinh diệt, tâm phiền não, tâm bồ đề... như các kinh đã phân loại, không thể kể xiết. Vì vậy, mới bảo nghĩa tuy nhiều, nhưng tâm chỉ một. Về nghĩa, có giác ngộ, có bất giác. Còn tâm, có tâm chơn thật, tâm hư vọng. Đó là do phân tích tâm chơn như mà ra. Ở đây, kinh Pháp Bảo Đàn, đức Lục Tổ giảng cái tâm về phương diện dụng, tức giác ngộ; về phương diện thể, là chơn thật.

Ngày xưa, khi Thánh nhơn sắp ẩn mình, dạy Quy Thị yếu lý truyền pháp ở ngoài giáo điển, bởi vì người đời vướng mắc vào văn tự mà quên trở về nguồn gốc. Do đó, muốn người đời sau dựa vào gốc để làm thẳng ngọn, nên kinh Niết Bàn chép: "Ta có chánh pháp vô thượng đã phó chúc cho Ma Ha Ca Diếp".

Đạo trời nhằm dung dị, đạo của đất lấy đơn giản, đạo của Thánh nhơn ở cốt yếu. Cốt yếu nghĩa là cực kỳ vi diệu. Vì đạo của Thánh nhơn quý chỗ cốt yếu, nên có thể làm khuôn mẫu cho cả pháp giới, chỗ tụ hội cho vô lượng nghĩa lý, bánh xe kiên cố cho Đại thừa.

Kinh Pháp Hoa há chẳng dạy: "Nên biết diệu pháp này là bí yếu của chư Phật". Kinh Hoa Nghiêm há chẳng chép: "Dùng phương tiện nhỏ nhưng được giác ngộ nhanh chóng". Vì dựa vào chỗ cốt yếu nên đạo của Thánh nhơn thành tựu lớn lao. Bởi vậy, cương lĩnh của kinh Pháp Bảo Đàn tôn vinh tâm yếu. Tâm hoặc sáng, hoặc tối, hoặc không, hoặc linh, hoặc tịch, hoặc tỉnh. Thế thì, tâm có hình tướng, hay không hình tướng?

Gọi là một vật cho nên nó biến hóa thành muôn vật. Gọi muôn vật, nên nó thống nhứt thành một vật. Nhưng một vật biến ra muôn vật, muôn vật gồm lại một vật. Đó gọi là điều có thể nghĩ bàn, còn điều không thể nghĩ, cũng không thể nào bàn.

Thiên hạ gọi huyền giải (âm thầm hiểu) gọi thần hội (tự nhiên khế hợp), gọi tuyệt đãi (dứt bặt so sánh), gọi mặc thể (lặng lẽ thấu triệt), gọi minh thông (mặc nhiên thông suốt)... Cứ một mặt bỏ hết, loại trừ, loại trừ rồi loại trừ, thì cũng có thể đạt đến chỗ tinh vi. Đến được chỗ đó, hiển nhiên phù hợp với bực chí nhơn. Cho nên khó ai lường được. Suy rộng ra, nếu không dấn thân, thì không thể nào đạt được.                           

Tìm hiểu rồi suy nghiệm không có gì mà không thỏa đáng. Giá như kiến tánh, sự thấy rất gần gũi với chơn tâm; giá như tu tâm, chỗ đạt được rất chơn chánh; giá như sùng thượng đức hạnh, biện biệt sai lầm tất chơn vọng dễ hiển hiện; giá như xuất thế,  Phật đạo chóng thành; giá như cứu đời, trần lao dễ dứt. Đó chính tôn chỉ của đức Lục Tổ, nên kinh Pháp Bảo Đàn lưu hành được thiên hạ khắp nơi vui mừng tiếp nhận.

Trong kinh dạy "tức tâm tức Phật" (tâm đó chính là Phật). Hạng người thiển cận không biết tự lượng sức mình, dùng cái len gảy đào đất, cho rằng đất cạn, nhìn trời qua chỗ mái nhà dột tưởng rằng trời nhỏ. Sự thật trời đất há như vậy sao? Hầu như trăm nhà (chúng sanh) ai cũng nghĩ mình đạt được chơn tâm, kỳ thật đâu có đúng. Còn bực chí nhơn đã thông suốt, quán triệt, phù hợp với tinh thần của kinh điển, nên điều này thấy rõ.

Chí nhơn biến mà thông, nhưng nếu không dùng văn tự khó diễn đạt được chơn tâm. Cho nên giải rõ ràng, có cơ sở, có nghĩa lý; nói một cách bí mật thì không đầu, không đuôi. Những bực căn cơ bén nhạy mới đạt đến chỗ sâu xa, hàng căn cơ chậm lụt chỉ hiểu đến chỗ thấp cạn. Như vậy há có thể nghĩ được ư! Có thể bàn được ư! Khó được rốt ráo vì đó là giáo lý viên đốn, giáo lý tối thượng thừa, thiền định thanh tịnh của đức Như Lai, chánh tông của Bồ tát tạng. Đó là điều các luận sư gọi huyền học, chẳng rõ ràng lắm sao! Thiên hạ gọi là tông môn, há chẳng đúng lắm sao!

Kinh Pháp Bảo Đàn chép: "Định, Tuệ là gốc, tức đầu mối để đi đến đạo. Định, có nghĩa tịnh, Tuệ là sáng. Sáng dùng để quán, tịnh dùng để an. An được tâm mới có thể lãnh hội được bổn thể của tâm. Quán rõ đạo mới có thể giảng về đạo".

Nhứt hạnh tam muội là tướng viên dung của pháp giới. Muôn điều thiện tuy sai khác, nhưng chỉ bao hàm trong một hạnh mà thôi. Lấy vô tướng làm thể là trân trọng tịnh giới; lấy vô niệm làm tông, là tôn vinh thiền định lấy vô trụ làm gốc, là sùng thượng trí tuệ. Giới, định, huệ là con đường trọng yếu đi đến Tam thừa. Diệu tâm là cơ sở vững chắc cho giới, định, huệ. Dùng một diệu tâm này mà dung thông cả ba pháp, nên gọi là Đại (lớn). Dùng giới vô tướng tu hành mới mau đạt đến chánh giác.

Còn 4 thệ nguyện lớn là: nguyện độ: độ khổ đau; nguyện đoạn: đoạn tập khí; nguyện học: học đạo lý; nguyện thành: thành tịch diệt. Diệt mà không diệt gì cả, nên không có gì không đoạn trừ. Đạo mà không có chi là lý đạo, thì không có gì không cứu độ.

Vô tướng sám là sám hối cái không thể sám. Tam quy giới tức quy về một. Vì là một, nên Tam Bảo xuất hiện. Giảng Ma Ha Bát Nhã là giải đến chỗ chí trung của tâm. Bát Nhã là phương tiện của Thánh nhơn, là đại trí của Thánh nhơn. Cho nên gọi là tịch, là minh, là quyền, là thật. Thiên hạ dùng tịch để dứt các điều ác. Thiên hạ dùng minh có thể kết tụ mọi điều thiện. Thiên hạ dùng quyền biến để khuếch trương thế hữu vi. Thiên hạ dùng chơn thật, để mở rộng pháp vô vi. Ôi! cùng cực thay Bát Nhã!

Đạo của Thánh nhơn nếu không có Bát Nhã không thể làm sáng tỏ, không thể nào thành tựu. Công việc của thiên hạ nếu không có Bát Nhã, thì không thích hợp, không thỏa đáng. Bực Chí nhơn dùng Bát Nhã chấn chỉnh tự tâm thì được viên mãn.

Pháp của đức Lục Tổ vì hàng thượng căn mà giảng mới thích hợp. Vật nhỏ dùng vào việc lớn không thể nào đảm đương được; vật lớn trao cho người nhỏ là có lỗi.

Từ xưa đến nay âm thầm truyền trao, phân phó là ý nghĩa của bí mật. Bí mật không phải không nói mà chứng ngộ một cách âm thầm. Đó là bí mật chơn chánh.

Những người không hiểu lý này sinh tâm hủy báng thì trăm đời ngàn kiếp sẽ đoạn tuyệt hột giống Phật tánh. Nhằm nhắc nhở người đời đừng quên tâm mình, đó là yếu chỉ vô cùng to lớn của kinh Pháp Bảo Đàn: Gốc là chánh, vết rất rõ, nhân thật chơn, quả viên dung.  Những bực Thánh đời trước, các vị Thánh đời sau căn cứ vào đó để phát khởi, dùng đó chỉ dạy, nhân đó trở về, thật bao la không bờ bến! Tựa hồ sự trôi chảy của sông rộng, như sự thông suốt của không gian, sáng soi của nhựt nguyệt, vô ngại của hình bóng, trật tự của tiến hóa. Diệu mà đạt được thì gọi là gốc; suy để ứng dụng gọi là dấu; dùng khái niệm không phải từ ban sơ để làm đầu mối, gọi là nhân, dùng biểu tượng không cần thành tựu vẫn thành tựu gọi là quả. Quả không khác với nhân, là chánh quả. Nhân không khác với quả, gọi là chánh nhân, dấu ắt chiếu cố đến gốc, là đại dụng. Gốc ắt chiêm nghiệm đến dấu, gọi Đại thừa. Thừa là khái niệm, Thánh nhơn dùng ví dụ cho đạo.

Nhằm đến công dụng nên Thánh nhơn bắt đầu dạy bảo. Ôi! Đạo của Thánh nhơn không gì hơn tâm mình. Sự dạy bảo của Thánh nhơn không gì hơn tu. Chuẩn bị tinh thần dấn thân vào đạo không gì hơn nhứt tướng. Phép chỉ quán dựa vào việc thiện để hoàn thành công đức không gì hơn nhứt hạnh tam muội. Hỗ trợ cho tất cả giới luật không gì hơn vô tướng. Hoàn chỉnh tất cả Thiền định không gì hơn vô niệm. Thông suốt tất cả trí không gì hơn vô trụ. Sinh thiện diệt ác không gì hơn giới vô tướng. Dốc lòng vì đạo, bồi đắp cho đức không gì hơn 4 thệ nguyện lớn. Khéo quán xét lỗi lầm không gì hơn sám hối vô tướng. Làm cho đạo được chơn chánh không gì hơn giới Tam quy. Làm ngay ngắn đại thể, bồi đắp cho đại dụng không gì hơn Đại Bát Nhã. Phát khởi niềm tin, dốc lòng với đại đạo không gì hơn Đại chí. Cùng lý tận tánh trong thiên hạ không gì hơn lặng lẽ trao truyền. Muốn tâm không vướng lỗi không gì hơn tránh nói xấu lẫn nhau.

Lấy Định Tuệ làm nhân tố khởi đầu đó là nền tảng của đạo. Dùng Nhứt hạnh tam muội tu tập là cơ sở của công đức. Dùng vô niệm làm tôn chỉ nên thành tựu giải thoát. Lấy vô trụ làm  gốc liền đạt trí tuệ. Thấu triệt lý vô tướng được dung thông với pháp thân. Dùng giới vô tướng để trì giới, là giới cao tột. Đem 4 nguyện lớn để lập nguyện, tức nguyện cùng cực. Sám hối bằng phương pháp vô sám là sám hối rốt ráo. Giới tam quy tức giới trở về đường chánh. Ma ha trí tuệ là phạm trù to lớn của thánh phàm. Vì hạng người thượng thượng căn mà tuyên thuyết, là cách thuyết pháp trực tiếp. Trao truyền bằng im lặng là cách truyền pháp ưu việt, nhằm mục đích ngăn ngừa những kẻ hủy báng.

Phàm diệu tâm thì không phải do tu mà thành, không phải chứng mà sáng. Vì nó vốn đã thành, đã sáng sẵn vậy. Vì mê mất nguồn sáng nên phải làm sáng lại mới được chứng. Do nghịch sự hoàn thiện, phải hoàn thiện lại, nên mới cần tu. Lấy việc chưa tu để tu, nên gọi chánh tu. Lấy việc chưa sáng để làm sáng nên gọi chánh chứng. Bực chí nhơn khù khờ, không tỏ lộ oai nghi nhưng đức độ thấm nhuần trời đất. Bực chí nhơn ung dung tựa hồ không giữ giới, mà đạo hạnh hiển bày khắp thiên hạ. Đó, vì dùng chánh tu để tu, dùng chánh chứng để chứng. Thế nên bảo: không tu, không chứng, không nhân, không quả. Những kẻ xuyên tạc chẻ sợi tóc làm tư, tranh nhau bàn luận, làm sai lạc ý chỉ của chí nhơn.

Ôi! Bỏ giới định tuệ thì đương nhiên rơi vào sự hỗn loạn của chấp không, tôi cũng chẳng biết phải làm sao. Hỡi ôi! Chúng sanh để chìm lấp chơn tâm cho khởi dậy tâm thức. Thức và nghiệp theo nhau như bóng với hình, chưa từng dừng lại bao giờ! Khi nó phát ra thành hình tướng, thì người và vật sinh sản tràn lan trong trời đất, nào ai có thể đếm hết. Được mang lại thân người thì hàng vạn mới có một.  Bậc giác ngộ cơ hồ rất ít. Bực Thánh Nhân ấp ủ điều đó, vận dụng nhiều phương tiện để làm sáng tỏ, nhưng người đời vẫn không thấu hiểu. Thánh nhơn muốn cứu đời, tuy dùng nhiều giải pháp mong sửa đổi, nhưng thiên hạ vẫn chưa thức tỉnh.

Người hiền thì bị trí làm rối loạn, kẻ bất tiếu bị u mê che khuất. Hạng bình thường thì bị vô ký làm cho hôn muội. Cho nên, khi tiếp xúc với cảnh vật, phát sinh tình cảm, bị những mừng, giận, buồn, vui, che khuất muôn ngàn mối, khác nào lữ khách lần dò trong đêm tối chẳng biết sẽ về đâu. Những ai theo lời dạy của thánh nhơn thì được kế thừa và phát huy. Còn những kẻ mù mờ có tham vọng viễn vong thì gọi nào có, nào không, nào chẳng có, chẳng không; nào vừa có, vừa không. Đó, chỉ vì không thấy nên bị khuất lấp, khiến trọn kiếp chẳng thể nào thông tỏ được.

Biển là nơi tập trung nước từ muôn nơi đổ về, cá rồng sống chết trong biển vẫn không hề thấy nước. Đạo tại tâm, nhưng có người suốt ngày bàn về đạo vẫn không hề thấy tâm. Thật đáng thương! Tâm rất vi diệu, cao vời, khó tỏ, khó thấu. Thánh nhơn đã ẩn khuất, thiên hạ trăm đời tuy viết sách truyền bá chánh đạo, chưa hề được chứng nghiệm. Thế nên, kinh Pháp Bảo Đàn nêu ra tôn chỉ: chỉ thẳng tâm này, bấy giờ thiên hạ mới thấy được tâm tánh của chính mình, khác nào vẹt mây mù chợt thấy trời xanh, lên đỉnh núi cao phóng mắt nhìn được khắp vũ trụ.

Kinh Niết bàn chép: "Khởi đầu từ vườn Lộc Uyển, chí đến lúc kết thúc tại sông Bạt đề, thời gian 50 năm, chưa từng giảng một chữ nào", tức ngầm chỉ pháp chẳng phải do văn tự, để phòng những người chỉ căn cứ vào văn tự mà tìm cầu thật tướng.

Dạy: "Y pháp không y người" vì pháp thì chân mà người thì giả.

Dạy: "Y trí không y thức" bởi trí thì đến chỗ cùng tột, còn thức thì vọng.

Dạy: "Y nghĩa không y lời" vì nghĩa thì chơn, lời là giả.

Dạy: "Y kinh liễu nghĩa, chớ y kinh không liễu nghĩa" vì kinh liễu nghĩa thì tận lý, còn kinh không liễu nghĩa vẫn chưa rốt ráo.

Thế nên, Bồ tát mới tuyên thuyết Đại Niết Bàn, những điều thuyết ra đều phù hợp với kinh điển.

Bực thánh nhơn căn cứ vào 4 thứ này mà ra đời. Người hộ trì chánh pháp cần thấu triệt. Vì thấu triệt, nên bực chí nhơn mới nâng gốc để làm thẳng ngọn. Điều giảng giải phù hợp với kinh điển, nên bực chí nhơn giảng kinh đúng kinh. Y nghĩa, y kinh liễu nghĩa, nên bực chí nhơn tuyên thuyết rõ ràng phù hợp với nghĩa, phù hợp với kinh. Y pháp, y trí, nên bực chí nhơn mật thuyết liền thông suốt, không bị chướng ngại, vì muốn chỉ rõ pháp không phải do văn tự, nên bực chí nhơn vận dụng tôn chỉ mật truyền. Bực chí nhơn như cây cỏ mùa xuân, ngày càng phát triển. Bực chí nhơn như ánh sáng mùa thu, càng chiếu soi càng tỏ rạng.

Thánh nhơn truyền lịnh bực chí nhơn liền tuân theo. Phải bực chí nhơn mới xứng đáng môn đồ, và huân tập được đức độ thù thắng của Thánh nhơn.

Bực chí nhơn ban đầu vờ như mình thấp kém, không biết văn tự thế tục. Đến khi thành nghiệp lớn, giáo hóa một phương, tuyên dương đại pháp cứu độ đời, mới tỏ ra khế hợp với công dụng của bực Đại Thánh nhơn. Thế nên, đối với bực đức cao, thượng trí khi sinh ra đã biết, nhân vì muốn hiển bày diệu pháp mới bảo rằng mình không biết.

Trải qua gần 400 năm, giáo pháp lưu truyền khắp bốn phương không hề gián đoạn; nào là Đế vương, nào là Thánh hiền, suốt 30 đời, càng tìm đến đạo của Tổ càng thêm tôn kính, không ai là không đạt đến chỗ tận cùng của bực Đại Thánh nhơn.

Ngày nay, giáo pháp đang lu mờ. Ôi! Tôi không nỡ nào im lặng nhìn, nên cố gắng góp phần công mọn trong việc phục hưng nền đạo, dầu tự biết mình am tường đạo chẳng bao nhiều, nhưng tôi nhờ may mắn như muỗi mòng uống được nước biển, biết được chút ít hương vị, nên mạo muội cúi đầu bộc bạch, mong để lại đôi điều cho người hậu học.

Đại sư KHẾ TUNG hiệu MINH GIÁO đời Tống, soạn. (Đ. 48, tr 346)

Dịch giả: Ẩn danh.

                              LỜI NGƯỜI DỊCH

                                                  -- *** --         

Theo kinh Đại Tạng do Ban tân tu của chùa Thiện Đạo ở Đài Bắc (Đài Loan) có 3 bản Kinh Pháp Bửu Đàn, một do Thiền sư Pháp Hải soạn; bản thứ hai, Tỳ kheo Linh Thao giữ tại Bửu tháp, nơi an trí chơn thân Đức Lục Tổ; bản thứ ba do Tỳ kheo Đức Dị sưu tầm, được Tỳ kheo Tông Bửu đúc kết, hiện để tại chùa Quang Hiếu.

Nhờ duyên may, chúng tôi đọc được hơn 10 bản dịch Kinh Pháp Bửu Đàn, về văn thể, cách trình bày, phần diễn dịch, mỗi bản đều có sắc thái riêng, về nội dung chỉ có vài khác biệt nhỏ.

Mỗi lần đọc một bản là thêm một lần chúng tôi xúc động. Xúc động vì thương cảm hoàn cảnh khó khăn, cay đắng, khốn khổ, cũng như xót xa, ngậm ngùi về những nguy hiểm mà Đức Lục Tổ kiên nhẫn chịu đựng, nhiều phen sinh mạng Người như sợi tơ treo.

Về phương diện giáo lý, tôn chỉ của Đức Lục Tổ cũng giản dị, thực tế, như đời sống của Người: PHẬT tại TÂM, nhận được TÂM CHÚNG SANH liền thành Phật đạo. Với pháp môn ĐỐN GIÁO, Người khuyên môn đồ nên cố gắng trau TÂM, hành trì VÔ TƯỚNG, VÔ NIỆM, VÔ TRỤ... Cách tu học của Người cũng rất thực tiễn, Người thường nhắc nhở môn nhơn nên tìm hiểu nghĩa lý trong chơn kinh không nên chú trọng vào văn chương chữ nghĩa, có nghĩa "ngộ lý quên lời".