Khúc Hát Vượt Thời Gian OSHO/Tâm Hà Lê Công Đa Thưa Ngài, quan niệm lý tưởng sống đương đại là sống trong khoảnh khắc hiện tại, cũng không có gì khá hơn so với ý niệm huyền bí cổ điển là sống trong thánh thần bất tử -vừa bất khả lẫn phi nhân. Nó đưa đến một kết quả bệnh hoạn thay vì một hiện tại an lạc. Một hiện thể an lạc phải là sự kết hợp hài hoà giữa hiện tại, quá khứ và tương lai?     Cái lý tưởng như thế không thể đứng vững. Bất kỳ cái lý tưởng nào cũng đều là một thảm họa, đó là một cơn bệnh trầm kha nên tránh. Nhân loại đi đến chỗ điên khùng cũng vì chuyện lý tưởng. Khoảnh khắc mà bạn bắt đầu nghĩ đến hai chữ lý tưởng, bạn đã tự kết án mình. Bởi vì lý tưởng thì luôn luôn ở ngoài tầm tay, thế là bạn không bao giờ an ổn. Bạn mang mặc cảm phạm tội và bắt đầu cảm thấy rằng mình không xứng đáng. Cái khoảnh khắc mà một người cảm thấy mình không có giá trị, y trở nên vô giá trị -bởi vì bạn nghĩ về mình như thế nào thì bạn sẽ là như thế nấy. Suy nghĩ làm sao thì chiêm bao làm vậy!   Những người lý tưởng là những người cầu toàn, luôn luôn đòi hỏi sự toàn hảo -thế nên họ mới đúng là phi nhân. Con người không bao giờ hoàn toàn. Không có cái gì là tuyệt hảo Không có gì có thể tuyệt hảo, bởi vì chỉ ở trong bất toàn mới có sự lớn dậy. Hoàn toàn chỉ có nghĩa là cái chết. Hoàn toàn có nghĩa là chết hoàn toàn -chết tuyệt đối.   Bạn hãy nghe tôi nói đây: Ngay cả Thượng Đế cũng không toàn hảo -không thể nào, bằng không Ngài cũng chỉ là một Thượng Đế chết. Chỉ trong bất toàn mới ươm mầm khả năng tiến hoá, tăng trưởng. Chỉ trong bất toàn mới có tương lai. Toàn hảo chỉ chứa đựng quá khứ -không thể có tương lai. Nếu Thượng Đế toàn hảo, cái gì sẽ xảy ra cho Ngài? Sẽ không có gì xảy ra cả. Tất cả những gì xảy ra đã xảy ra. Tất cả những gì mà Ngài vươn đến, đã đạt đến –không còn tương lai nữa. Và như thế, Thượng Đế chỉ còn là một nghĩa trang. Ngài sẽ không còn là cái cây đang trổ hoa, dòng sông đang tuôn chảy nữa.   Ngay cả Thượng Đế đã không toàn hảo huống chi con người? Bất cứ cái gì đang sống đều bất toàn, bởi vì đời sống chỉ khả thể trong bất toàn. Bất toàn như thế là một đại ân sủng. Hãy cảm nhận cái ân sủng đó nếu bạn bất toàn. Bất toàn có nghĩa là cái vòng tròn của bạn chưa hoàn tất, nó còn được mở ra, chưa khép kín. Bạn còn có một tương lai, còn có những khả năng.   Bất toàn là một hứa hẹn, là hy vọng. Bất toàn ẩn chứa tiềm năng; tất cả những gì chưa thực sự thành tựu, một cái gì đó vẫn còn trong hạt giống chưa nẩy mầm. Bạn vẫn   còn có thể ở trong trạng thái sôi nổi. Một cái gì đó rất mực mới mẻ sẽ xảy đến cho bạn, một cái gì đó hoàn toàn xa lạ, chưa hề biết đến; một cái gì đó không mong đợi mà bạn có thể chờ đợi, hy vọng sẽ đến. Và đời sống là như thế.   Thế nên điều thứ nhất cần phải hiểu: Tất cả những người lý tưởng đều là những kẻ cầu toàn. Thế nên tất cả những người lý tưởng là phi nhân. Lý tưởng đã làm cho bạn bị què quặt, bại liệt. Tất cả mọi thứ lý tưởng đều tạo ra một sự câu thúc rất mực vi tế chung quanh bạn, chúng cầm tù bạn. Một con người thực sự tự do là một con người không lý tưởng.   Thế nên sống với hiện tại không phải là thứ một lý tưởng. Nếu bạn rút ra từ đó một lý tưởng, bạn đã lạc mất trọng điểm. Sống trong hiện tại có thể diễn dịch một cách đúng đắn là: sống không lý tưởng. Đó là ý nghĩa đích thực nhất. Tôi nhắc lại, sống trong hiện tại   có nghĩa là sống không lý tưởng, sống ngay bây giờ và tại đây, tâm hồn mở rộng và sẵn sàng -bất cứ cái gì mà tương lai mang đến ta đều trân trọng đón nhận. Đừng gò ép tương lai phải đi theo một con đường, một hướng nào. Cứ để cho nó xảy ra.   Sống trong hiện tại không phải là một lý tưởng. Tuy nhiên tôi hiểu câu hỏi của bạn. Có rất nhiều người xem đó là một thứ lý tưởng. Điều này xảy ra bởi vì chúng ta thường có thói quen biến tất cả mọi thứ thành căn bệnh thần kinh, ngay cả nếu dược phẩm được trao cho bạn, bạn cũng biến nó thành thuốc độc. Bạn chỉ biết làm một công việc duy nhất: Biến đổi mọi thứ thành độc dược.   Chẳng hạn như khi nghe Đức Phật dạy rằng: Tham cầu là khổ -thế nên nếu bạn trở nên vô cầu, có nghĩa là sẽ không còn khổ nửa.   Chuyện dễ hiểu thôi, Đức Phật nêu ra một chân lý rất đơn giản. Thế rồi chuyện gì xảy ra? Con người chạy đi tạo ra một tham cầu mới: vô cầu. Đây là cách mà bạn biến chân thành giả.   Đức Phật dạy rằng: Tham cầu là khổ. Ngài không hề nói đến tham cầu cái gì: Tham cầu tạo ra khổ đau -bởi vì trong tham cầu bạn bắt đầu lìa xa hiện tại, bạn phóng vào tương lai. Bạn bắt đầu mơ một ngàn lẻ một giấc mơ. Nếu cái này xảy đến bạn cảm thấy hạnh phúc, sung sướng; nếu cái kia xảy ra bạn cảm thấy rất mực khổ đau. Khoảnh khắc mà bạn bắt đầu ước mơ, tham cầu, bạn đã thực sự cắt đứt liên hệ với đời sống, bạn hoàn toàn bị mất liên lạc. Và bạn cũng không còn sống trong khoảnh khắc của tham cầu. Những khoảnh khắc tham cầu đó là những khoảnh khắc chết. Mạch sống đã ngừng tuôn chảy. Bạn đã bị đóng băng.   Bất cứ lúc nào bạn ở trong tham ái, bạn không còn sống nữa. Đời sống và tham ái không thể nào hiện hữu cùng nhau. Đó là hai mô hình khác biệt, bạn không thể có cả hai trong cùng một lúc. Nếu bạn đi vào tham ái, đời sống sẽ biến mất còn nếu bạn đang sống thực sự, sẽ không có mặt sự tham cầu.   Bạn đã từng xem một vài cuốn sách tâm lý trong đó có hình của một bà già chưa?   Cũng cái hình đó, cũng cùng một chỗ, ẫn dấu bức hình của một phụ nữ trẻ đẹp -cả hai đều cùng được cấu tạo bởi những đường nét. Tuy nhiên nếu bạn nhìn vào hình ảnh của bà già, bạn sẽ không thấy hình ảnh của người phụ nữ trẻ kia. Nhưng nếu bạn nhìn vào hình ảnh của cô gái trẻ, bỗng dưng hình ảnh bà già biến mất. Cả hai đều cùng ở đó, nhưng bạn chỉ có thể thấy một trong một thời điểm. Mô hình đã thay đổi. Khi bạn nhìn vào khuôn mặt trẻ, những đường nét này tạo ra một mô hình mới. Vì cái mô hình này, mô hình kia không thể xuất hiện. Khi bạn bắt đầu nhìn vào hình ảnh của bà già, hình ảnh cô gái biến vào hậu trường. Với cái mô hình của bà già, bạn không thể thấy được cái mô hình của cô gái trẻ. Bạn không thể trông thấy cả hai trong cùng một lúc. Và bởi vì bạn không thể trông thấy chúng xuất hiện cùng lúc, bất cứ lúc nào bạn trông thấy mô hình này, mô hình kia sẽ không hiện hữu. Mặc dù bạn biết rằng cả hai cùng ở đó, nhưng bạn không thể nhìn ra.   Trường hợp đời sống và tham cầu cũng giống y như vậy. Nếu bạn tham cầu, đời sống sẽ không có mặt, bạn không còn ở đó. Cũng cùng cái năng lượng đó nay đã biến thành tham cầu, không còn năng lượng nào cho đời sống. Khi bạn bắt đầu sống thực sự, tham cầu sẽ biến mất bởi vì cùng cái năng lượng đó nay đã biến thành đời sống; bạn không thể tham cầu được nữa.   Những khoảnh khắc sống thực sự là những khoảnh khắc không có mặt tham cầu. Những khoảnh khắc vô cầu là những khoảnh khắc sống. Đây là một phát biểu giản đơn nhất về đời sống, về những mô hình.   Thế nhưng chuyện gì đã xảy ra?   Người ta nghe Đức Phật dạy như thế và nghĩ rằng, “Chắc là ông Phật nói đúng rồi. Phật bảo, ‘Còn tham ái là còn khổ đau’, thế thì bây giờ ta sẽ mong muốn chuyện vô cầu. Phải làm sao để đạt cho được vô cầu đây?” Thế là người ta lại bắt đầu chạy đuổi theo một cuộc hành trình tham cầu mới. Có thay dổi gì đâu? Chỉ là thay đổi mục tiêu của tham cầu thôi. Ban đầu thì người ta chỉ nghĩ đến làm sao cho có được nhiều tiền, tóm thu cho thật nhiều quyền lực, người ta đổ xô dến Tân Đề Li, Hoa Thịnh Đốn, Luân Đôn, Mạc Tư Khoa; bây giờ thì mục tiêu của họ thay đổi –làm thế nào để đạt đến niết bàn, thiên đàng, Thượng Đế, vô cầu…   Tuy nhiên cái mục tiêu vẫn còn đó, và còn mục tiêu có nghĩa là còn tham cầu. Con người lại dính mắc vào cái vòng lẩn quẩn phi lý. Họ đã đánh mất trọng điểm. Đức Phật không bảo ta tạo nên một tham cầu mới. Ngài chỉ phát biểu một cách đơn giản rằng: Hiểu rõ bản chất của tham cầu. Nhìn vào đó và bạn sẽ thấy khổ đau. Một khi mà nhận thức này thấm sâu vào bạn, rằng tham cầu là khổ đau, cái vấn nạn sẽ lập tức biến mất. Và bạn sẽ không tham cầu nữa. Và khi bạn không tham cầu, bạn ở trong trạng thái vô cầu.   Vô cầu không thể đạt bằng tham cầu; mosksha –thiên đàng không thể đạt đến bằng tham cầu. Thượng Đế cũng thế. Nếu bạn tham cầu, Thượng Đế sẽ biến thành đối tượng của tham muốn. Một lần nữa bạn lại rơi vào cùng một chiếc bẩy sập –cái nhãn hiệu có thể thay đổi, nhưng cơn bệnh thì cũng như nhau. Chỉ là chuyện bình mới, rượu cũ, thế thôi!   Chuyện tương tự như thế đã xảy ra trong thế giới đương đại, và nó xảy ra cũng chỉ bởi tại Thiền! Thiền bảo rằng: Hãy sống ngay bây giờ và tại đây, bởi vì đó là cách thế duy nhất để bạn hiện hữu –cách thế duy nhất để có mặt. Bây giờ là khoảnh khắc duy nhất hiện hữu! Làm cách nào để bạn có thể hiện hữu ở tương lai được? Bạn chỉ có thể nghĩ về nó mà thôi. Đó chỉ là một trò chơi của tâm. Làm cách nào để bạn có thể hiện hữu ở quá khứ? Quá khứ đã biến mất. Nó chỉ còn ở trong ký ức –trong hoài niệm, tưởng nhớ. Cả hai đều phi-hữu.   Hiện hữu có nghĩa là có mặt ngay bây giờ và tại đây. Những đám cây ở ngoài kia hiện hữu thực sự, những hòn đá, những ngôi sao kia hiện hữu thực sự, còn bạn thì không, bạn chỉ hiện hữu giả bộ.   Thông điệp của Thiền rất mực đơn giản: Hãy nhìn thẳng vào đời sống -chỉ có hiện tại là chân thực. Tương lai chỉ là tưởng tượng, quá khứ là ký ức. Và ký ức chẳng là gì khác hơn ngoài cái cuốn băng rỉ sét ở trong tâm bạn. Và tưởng tượng cũng không gì khác hơn là sự phóng chiếu thông qua ký ức, sự tham cầu bắt nguồn từ quá khứ -mong muốn những lạc thú tiếp nối kéo dài, tránh xa những khổ đau cũ. Trong khi đó thì cái khoảnh khắc hiện tại này đang trôi qua. Đời sống vuột mất khỏi đôi tay bạn.   Thiền rất mực thực tiễn, rất mực hiện sinh. Thông điệp của nó rất giản dị: Sống ngay bây giờ và tại đây.   Bây giờ thì bạn có thể tạo ra một mẩu mực lý tưởng từ đó. Bạn có thể nhảy xổm lên cái ý tưởng này và tuyên bố rằng, “Đúng thế! Bây giờ tôi sẽ sống ngay bây giờ và tại đây. Tôi sẽ cố gắng, tôi sẽ san bằng mọi trở lực, tôi sẽ làm hết sức mình. Tôi sẽ có mặt ngay bây giờ và tại đây. Tôi sẽ thực tập, tôi sẽ thiền định, tôi sẽ tọa thiền, tuy nhiên tôi sẽ phải hiện hữu ngay bây giờ và tại đây!” Thế là bây giờ bạn đang tạo ra một mẩu mực lý tưởng từ một sự kiện rất mực đơn giản chẳng hề là lý tưởng chút nào. Nó chỉ là một khẳng định, một sự thật hiển nhiên.   Bạn đang tạo ra một thứ lý tường. Bây giờ bạn sẽ rơi vào một trạng huống khó khăn. Bạn lại sẽ thấy cái tâm của mình hết trôi lăn vào quá khứ đến tương lai không biết bao nhiêu lần. Bạn sẽ cố gắng nắm bắt nó, cố gắng kéo nó trở về hiện tại. Nhưng nó lại đang vuột mất nữa rồi! Bạn lại cố gắng tiếp tục níu kéo. Mà thực ra, cái bây giờ của bạn không phải là cái bây giờ! Nó sẽ xảy ra một nơi nào đó ở tương lai trong khi bạn đang thực tập làm thế nào để sống trong bây giờ! Và cái hiện tại của bạn cũng không phải là hiện tại. Cái hiện tại của lý tưỏng bạn không thể nào là hiện tại. Tất cả mọi thứ gọi là lý tưởng đều nằm ở tương lai.   Bạn đang nêu lên câu hỏi: “Làm thế nào để sống trong hiện tại?”Thiền bảo rằng không có một cách thế nào khác, sống -thế thôi! Thế là bạn lại hỏi: “Nhưng phải sống thế nào đây?” Thiền bảo rằng, không có một cách thế nào khác cả! Làm thế nào để bạn tìm được cách không sống trong hiện tại đây? Và bạn lại cứ hỏi, “Làm sao để sống trong hiện tại? Tôi nên thực tập thiền định chăng? Tôi phải làm cái nọ, cái kia? Tôi nên tụng kinh, niệm chú? Nhắm nghiền đôi mắt lại? Tôi nên lìa bỏ vợ con chăng, bởi vì họ chỉ lôi kéo tôi vào tương lai –tôi phải suy nghĩ về họ? Tôi nên tìm vào Hi Mã Lạp Sơn chăng?” Thế nhưng tất cả những chuyện bạn đang nghĩ đến đều là những ý niệm tương lai! “Tôi nên tìm vào Hi Mã Lạp Sơn chăng?” –Hi Mã Lạp Sơn cũng nằm ở tương lai. “Tôi cần đạt đến đại ngộ?” –đây cũng là tương lai. Thay vì hiểu vấn đề, bạn lập tức tạo ra tham cầu.   Bạn hỏi: Quan niệm lý tưởng sống đương đại là sống trong khoảnh khắc hiện tại, cũng không có gì khá hơn so với ý niệm huyền bí cổ điển là sống trong thánh thần bất tử -vừa bất khả lẫn phi nhân.   Nếu bạn biến nó thành một thứ lý tưởng, nó trở thành phi nhân và bất khả. Và nó sẽ hủy diệt bạn. Tất cả mọi thứ lý tưởng đều rất mực hủy diệt, và tất cả những kẻ lý tưởng đều là những tên đầu độc của nhân loại. Hãy rất mực cẩn thận đối với họ!   Sống một đời sống giản dị, bình thường -gắn bó với những sinh hoạt thường nhật. Ở đời vui đạo hãy tùy duyên. Hễ đói thì ăn, mệt ngủ liền (1) –Không ước muốn những gì là toàn hảo. Toàn hảo là bất khả. Cũng đừng tạo ra một thứ lý tưởng mới từ cái sự kiện rất mực giản đơn này.   Chẳng hạn như, khi một vị Thiền sư thốt lên, “Thật là tuyệt vời! Ta đang vác củi, gánh nước.” Đây là một phát biểu đơn giản về một sự kiện. Vị Thiền sư đang gánh củi từ rừng về và thốt lên, “Thật là tuyệt vời! Cái khoảnh khắc này đây –cái khoảnh khắc rất mực qúy giá này đây- mặt trời lên rực rỡ, tiếng chim hót reo vui, rừng cây xanh bóng lá, hoa nở rộ khắp nơi, và không gian thoảng bay mùi hương cỏ, còn ta thì đang thong dong gánh củi về thiền thất. Thật là tuyệt vời. Đâu thể nào có được một giây phút tuyệt vời, một giây phút lóng lánh kim cương như thế!”   Bây giờ thì không chừng bạn lại rút ra một thứ lý tưởng từ đó. Có thể bạn không là anh tiều phu. Có thể bạn là một ông giáo sư đại học, và rồi bạn từ bỏ vị trí giáo sư và tuyên bố, “Ta sẽ làm anh tiều phu vào rừng đốn củi. Ta sẽ gánh củi về nhà để tận hưởng cái cảm giác “thật tuyệt vời” đó như thế nào!”   Thế là trật rồi! Vâng, bây giờ bạn có thể sẽ đi vào rừng đốn củi, nhưng bạn đã đánh mất cái trọng điểm. Đang đốn củi bạn có thể nghĩ rằng, “Lúc nào thì chuyện này sẽ xảy ra? Chưa thấy cái gì cả! Cái cảm giác tuyệt vời đó vẫn chưa xuất hiện -Thật lạ lùng!” Thế là bạn cứ tiếp tục nhìn quanh quẩn, chờ đợi. Bạn nhìn mặt trời, bạn nhìn cây cỏ, thế nhưng cây cỏ vẫn là cây cỏ bình thường, mặt trời cũng thế, và những con chim -những con chim ngu xuẩn muôn đời đó cứ kêu hót lăng nhăng nhảm nhí. Còn đám cỏ xanh này, có gì đâu! -cỏ thì lúc nào mà chả xanh … Bạn đã đọc biết bao nhiêu bài thơ, bài nhạc về cỏ xanh, cỏ hồng. Cỏ non xanh tận chân trời … Bạn là giáo sư đại học mà. Bạn cũng đã từng xem biết bao nhiêu danh họa về cảnh đẹp thiên nhiên, núi rừng, có gì mới mẻ đâu? Thế là bạn cứ nhìn quanh quẩn và điều mà bạn mong chờ vẫn chưa hề thấy xảy ra. Bạn lại tiếp tục đốn củi. Nhưng bạn đã chưa từng đốn củi trước đây, thế là bạn bắt đầu cảm thấy thấm mệt. Bạn nhìn quanh và có vẻ như điều tuyệt vời kia sẽ chẳng bao giờ xảy ra cả. Thế là bạn nổi cáu lên: “Thật khốn nạn! Chẳng có gì xảy ra cả! Cái ông Thiền sư này dối gạt ta rồi. Có cái gì đâu mà gọi là tuyệt vời?!”   Không, bạn đã đánh mất trọng điểm. Vị Thiền sư không hề dối gạt bạn. Ông ta không hề nói rằng bạn nên trở thành một anh tiều phu. Cứ là một ông giáo sư! Con người cũng xinh đẹp như cây cối. Tuổi xuân cũng xinh tươi như những đám cỏ non. Cứ việc tiếp tục dạy học! Dạy học cũng tuyệt vời như đốn củi. Vị Thiền sư chỉ đơn giản nói rằng, Ở đời vui đạo hãy tùy duyên… Bất cứ cái gì mà bạn đang làm, bạn để tâm vào đó, cái tâm không lăng xăng chạy nhảy đi nơi khác … thì rồi bỗng dưng vẽ đẹp hiện ra, tưới tẩm bạn trong ân sủng. Ân sủng chính là một bộ phận của dòng hiện sinh.   Thế nên đừng có tạo nên một thứ lý tưởng từ đó! Hàng ngàn người đã từ bỏ gia đình để trở thành những vị sa môn khi Đức Phật đi qua và nói về “cái tuyệt vời” đó. Thế nhưng tôi không tin là có nhiều người đã đạt đến cái gì cả. Họ từ bỏ thế gian, nhưng đó cũng là một tham cầu. Đức Phật từ bỏ thế gian vì một lý do hoàn toàn khác biệt: Ngài hiểu rõ bản chất của tham ái. Cái trọng điểm là ở chỗ đó.   Đức Phật từ bỏ thế gian vì Ngài thấy được cái tính cách vô ích của tham ái. Nhận thức rằng tham ái chẳng dẫn con người đi đến đâu -chỉ mãi hoài trôi nổi trong khổ đau và địa ngục- thấy rõ như thế, thấy rõ toàn bộ cái cơ cấu vận hành của nó, cái bánh xe quay qua hằng hà sa số kiếp, thấy rõ rằng những gì bạn có thể làm đều đã hoàn tất, thế nhưng đâu là cực lạc, đâu là an bình, đâu là ân sủng, đâu là đời sống thật sự? … Thấy rõ rằng ngay cả dù chỉ một khoảnh khắc đơn thuần cũng không hề xảy ra, Ngài từ bỏ thế gian.   Sự từ bỏ này phát xuất từ sự trực ngộ chân lý. Khi Ngài từ bỏ thế gian và trở thành một vị Phật … tự nhiên thôi,   từ Ngài toát ra sự thanh thoát, sự đại an lạc, đại hoan hỷ, đại tịch tĩnh, và thế là bất cứ Ngài đi đến đâu, mọi người đều không khỏi khởi lòng ao ước. Họ thấy Ngài đi qua và nghĩ thầm: “Người này đã đạt đạo rồi, đây là con đường thành tựu đạo quả.” Thế là họ chưa chấm dứt lòng tham cầu. Họ khởi lên lòng tham cầu mới. Nhìn bóng dáng của Đức Phật, họ khởi lòng ao ước đến Phật quả!   Cũng hoàn toàn giống như chuyện bạn trông thấy một chiếc xe Mercedes đời mới chạy ngang qua, thế là lòng tham cầu trổi dậy -ước gì ta làm chủ được chiếc xe này. Không có gì khác biệt cả! Trông thấy Đức Phật đi ngang qua, bạn cũng sẽ khởi dậy lòng ao ước –“Tại sao ta lại không có được nét thanh thoát đó? sự an lạc, hoan hỉ đó như Đức Phật? Tại sao không?” Và tham cầu trổi dậy. Cũng cùng một thứ mà thôi.   Trông thấy một người đẹp đi ngang qua với ai đó -vợ người- thế là trong bạn khởi dậy lòng ước muốn: “Tại sao ta lại không thể có một người vợ đẹp như thế?” Thì cũng cùng một trò chơi trên những mặt bằng khác biệt. Cách chơi có thể khác nhau nhưng thủ thuật, mánh khoé thì cũng giống nhau thôi.   Thế nên trông thấy một vị Phật, sẽ có rất nhiều người khởi lên lòng ao ước. Và người ta từ bỏ thế gian, nhưng sự từ bỏ này phát xuất từ một lý do sai lạc. Sự ly gia của Đức Phật là do sự giác ngộ tự nhiên. Sự ly gia của họ là mộ bộ phận của lòng tham cầu. Thế cho nên chuyện xảy ra không biết bao nhiêu lần là, họ làm việc rất cật lực, nhưng trong khoé mắt của họ ta vẫn thấy được câu hỏi: “Bao giờ thì ta thành tựu?”   Tôi đã từng được nghe hai câu chuyện sau đây:   Một vị tăng hỏi Thiền sư Seijo, “Tôi từng được nghe chuyện một vị cổ Phật nhập định trải qua mười hiện kiếp mà vẫn không thể nào đạt thành chánh quả. Tại sao như thế?”   Thiền sư Seijo trả lời: “Ngay chính câu hỏi của ngươi đã tự trả lời rồi.” Vị sư vẫn chưa thỏa mãn, khăng khăng tiếp tục: “Tại sao ông Phật này đã vào định mà vẫn không thể đạt thành Phật quả?” “Bởi vì ông ta là một ông Phật,” Thiền sư Seijo trả lời.   Thật là một câu trả lời tuyệt vời, không những tuyệt vời mà còn chân xác nữa. Thiền sư Seijo đã tạo nên một cú “sốc” khi nói, “Bởi vì ông ta là một ông Phật.” Khi bạn đã là một ông Phật mà còn đòi trở thành ông Phật thì thất bại là cái chắc! Phật quả không phải là một mục tiêu, mà là sự chứng ngộ. Đây không phải là một cái gì đó sẽ xảy ra trong tương lai, không phải là một cái gì đó để bạn có thể sửa soạn, chuẩn bị. Nó đã có sẵn ở đó -cái thiếu là thiếu sự chứg ngộ!   Và đây là một câu chuyện khác, hy vọng là sẽ làm bạn hiểu rõ hơn:   Một giai thoại Thiền kể rằng có một anh chàng dốc lòng cầu đạo, lên ngựa vượt qua không biết bao nhiêu núi rừng, thác ghềnh hiểm trở để đi tìm một Thiền sư rất mực nổi tiếng, mục đích là để hỏi ông ta làm thế nào đạt đến giác ngộ. Sau bao nhiêu tháng trời trèo non lặn suối, cuối cùng y tìm ra được hang động của vị Thiền sư kia. Vị Thiền sư lắng nghe câu hỏi của y rồi hoàn toàn im lặng. Y cũng lặng yên để chờ đợi câu trả lời.   Cuối cùng, sau một thời gian dài trôi qua, vị Thiền sư nhìn vào con ngựa mà y đã dùng để cỡi đến đây rồi hỏi kẻ cầu đạo tại sao y lại không đi tìm con ngựa mà lại đi tìm giác ngộ. Kẻ cầu đạo trả lời là y đã có ngựa rồi thì còn tìm con ngựa làm chi nữa. Vị Thiền sư mĩm cười và lui gót quay vào động.   Rất mực ý nghĩa! Vị Thiền sư bảo: “Tại sao ngươi lại không đi tìm con ngựa? Thắc mắc làm chi những chuyện giác ngộ với Phật quả?” Kẻ cầu đạo không khỏi bối rối: “Tại sao ông ta lại nói một chuyện vô nghĩa như vậy? Con ngựa đang có sẵn ở đó. Ta đã có ngựa rồi! Tại sao lại phải đi tìm ngựa?” Thế nhưng vị Thiền sư đã im lặng không nói một câu –ông mĩm cười và lui gót quay vào động. Chấm hết! Ông ta đã cho y câu trả lời.   Bạn đã là một vị Phật. Bạn không thể nào đi tìm cái mà bạn đã có. Của báu trong nhà thôi khỏi kiếm. Vô tâm đối cảnh hỏi chi thiền (2). Đây là một tuyên ngôn vĩ đại nhất của tất cả những tôn giáo lớn -rằng bạn chính là những thượng đế đang cải trang dưới một dạng hình khác. Bạn đã quên đi căn cước của chính mình, không còn biết mình là ai. Thế là bạn cứ rong ruổi lên đường đi tìm kiếm. Và chuyện xảy ra là, rất nhiều lần bạn cứ bắt đầu chạy đi tìm cái mà bạn đã sẵn có. Làm sao mà kiếm được … Thế là bối rối, bực dọc.   Đừng chạy đi tìm nữa. Của báu trong nhà thôi khỏi kiếm. Nhìn thẳng vào thực tại như thị, thế là đủ. Đó chính là ý nghĩa của Thiền gia khi nói rằng: “Hãy là bây giờ và tại đây,” –nhìn thẳng vào thực tại. Không có gì mất mát cả, tất cả luôn có mặt ở đó. Chỉ việc lắng nghe thôi, làm ơn đừng tạo nên một mẩu mực lý tưởng nữa; bằng không cái lý tưởng của bạn sẽ dẫn bạn đi sai đường lạc lối thôi.   Vấn đề thứ hai, bạn bảo rằng: Nó đưa đến một kết quả bệnh hoạn thay vì một an bình hiện tại.   Nó không hề dẫn đến một hiện tại bệnh hoạn -bởi vì bất cứ lúc nào hiện tại lên ngôi, đó chính là an lạc, ân sủng. Không thể là bệnh hoạn. Chuyện đó sẽ không bao giờ xảy ra, không thể nào xảy ra ngay tự bản tánh của vạn pháp.   Cái hiện tại, tự thân của nó không bao giờ ốm đau, bệnh hoạn. Chỉ có tương lai là luôn luôn mang đến bệnh hoạn, nôn mửa, sự nhiễu loạn, điên cuồng. Nếu bạn xem sống trong hiện tại là một mẩu mực lý tưởng, nó cũng sẽ không mang lại cho bạn một hiện tại bệnh hoạn, không bao giờ; nó chỉ cho bạn một cái tương lai khác. Và tương lai thì luôn luôn ốm đau, bởi vì tương lai luôn luôn tạo ra căng thẳng. Tương lai không bao giờ có thể thư giản được.   Cái tương lai đó luôn luôn kêu gọi thúc hối bạn: “Làm cái này đi, làm cái kia đi. Hoàn thành nó cho tôi.” Với tất cả mong chờ và hy vọng, bạn nhắm đến đó và vươn tới. Và điều tự nhiên thôi, bực dọc và phiền muộn sẽ xảy ra -bởi vì tương lai không bao giờ đến, thế nên nó sẽ không bao giờ được thành tựu. Cái ngày mai đó không bao giờ đến -thế nên bạn có thể hy vọng vào ngày mai, thế nhưng cái ngày mai này vẫn luôn luôn là hôm nay. Và rồi bạn không biết làm cách nào để sống với hôm nay, thế là bạn lạc lối và phiền muộn, bực dọc ngày càng chồng chất thêm. Bạn càng tham cầu chừng nào, bạn càng hy vọng chừng nào, bạn càng thất vọng buồn chán chừng nấy. Tương lai mang đến ốm đau, bệnh hoạn là như thế.   Hãy nhớ kỹ cho, với một mẩu mực lý tưởng nào đó -ngay cả chuyện xem sống trong hiện tại là một thứ lý tưởng- hiện tại đã bị quên lãng hoàn toàn. Bất cứ thứ lý tưởng nào cũng đều kéo bạn xa lìa hiện tại. Thế nên sẽ không bao giờ có chuyện “nó đưa đến một hiện tại bệnh hoạn thay vì một hiện tại an lạc,”bởi vì tôi chưa bao giờ nghe thấy nói đến   một cái hiện tại bệnh hoạn. Tất cả những khoảnh khắc hiện tại đơn thuần đều an lạc, ân sủng.   Bạn không hiểu vấn đề. Cái an lạc hiện tại không hề biết gì đến quá khứ, tương lai hay hiện tại. Làm sao nó có thể kết hợp hài hòa chúng? –nó không hề biết đến những danh từ này, tôi nhắc lại. Toàn bộ cách biệt phân chia đã biến mất. Khi bạn đang ở trong hiện tại, cả quá khứ và tương lai đều không có mặt –và dĩ nhiên thôi, khi cả quá khứ lẫn tương lai đều không hiện hữu, làm sao hiện tại có chỗ đứng? Hãy hiểu sâu sắc vấn đề này! Cái hiện tại chỉ có thể hiện hữu ở giữa quá khứ và tương lai, nó nằm ngay chính giữa. Đó là ý nghĩa của danh từ hiện tại. Bây giờ quá khứ được buông bỏ, tương lai được buông bỏ, bạn để cái hiện tại của bạn nằm ở chỗ nào bây giờ? Nó biến mất thôi.   Ngay cả cái hiện tại chân thực cũng không thể được gọi là hiện tại … Nó là vĩnh cửu, vượt thời gian.   Thế nên đừng gọi đó là một sự tổng hợp -một kết hợp hài hòa. Kết hợp cái gì đây? Quá khứ đã không có! Làm sao bạn có thể kết hợp một cái gì đó với cái không có? Và tương lai cũng không! Làm sao bạn kết hợp đây? Chỉ vì ý niệm về quá khứ và tương lai mà một thứ ảo ảnh về hiện tại được xây dựng lên. Làm thế nào để bạn kết hợp một ảo ảnh? Không bao giờ. Nó đã biến mất. Nó không bao giờ được tìm thấy nữa.   Và một khi nó không được tìm thấy, đó chính là an lạc, bởi vì tất cả mọi bến bờ ngăn chia đã biến mất. Những xung đột, phản kháng, phân cách hoàn toàn biến mất -bỗng dưng tất cả chỉ còn lại là sự hoà điệu, bạn là một trọn vẹn nhất thể. Dàn hợp xướng trong bạn khởi động. Khúc giao hưỏng bắt đầu –không có quá khứ, tương lai và ngay cả hiện tại! Một ca khúc vượt thời gian. Đó là lý do tại sao tất cả những kinh điển cổ điển đều nói rằng Thượng Đế vượt ra khỏi thời gian, tam ma địa vượt ra khỏi thời gian. Tâm Hà Lê Công Đa

              [ NSLONGHOA ]