Đến vùng đất Phật - Kỳ 1: Theo dấu chân Đường Tăng

Huỳnh Ngọc Chênh

Ấn Độ là một trong những cái nôi của nền văn minh nhân loại. Nơi này cách đây 2.600 năm đã sản sinh ra một nhà hiền triết vĩ đại, đó là Phật Thích Ca Mâu Ni. Những bài giảng của ông được học trò ghi chép lại thành một triết thuyết mà đến nay đang ảnh hưởng đến hơn 600 triệu người trên thế giới. Những vết tích ông để lại trên vùng đất phía bắc Ấn Độ trở thành vùng đất Phật thu hút hàng triệu người trên khắp thế giới cho đến ngày nay. Tôi có cái duyên được đến vùng đất Phật linh thiêng kỳ bí này.

Đường đến đất Phật hiện nay so với những năm về trước tuy đã trở nên dễ dàng hơn nhưng vẫn còn không ít trở ngại. Tôi phải mất đúng 2 ngày để đi từ TP.HCM đến vùng đất linh thiêng đó.

Ấy là tôi đi theo đoàn du khách của Công ty lữ hành East Sea - công ty uy tín nhất trong việc thực hiện tour đến vùng đất Phật - được hướng dẫn kỹ lưỡng đường đi nước bước cũng như lo cho chỗ ăn ở và phương tiện đi lại. Từ TP.HCM bay qua Malaysia, rồi từ đó đáp máy bay của hãng Malaysia Airlines qua New Delhi, rồi đáp tàu hỏa đến Lucknow thủ phủ bang Uttar Pradesh và đi tiếp ô tô đến kinh thành Xá Vệ (Sravasti). Đó là điểm đến đầu tiên ở vùng đất Phật.

Tại kinh thành Xá Vệ tôi đã gặp ngay "dấu chân" của ngài Huyền Trang, người cách đây gần 1.500 năm đã từ kinh đô nhà Đường, bằng đường bộ ròng rã trong 6 năm, vượt qua dãy Himalaya để đặt chân đến vùng đất linh thiêng này. Kinh thành Xá Vệ vang bóng cách đây 2.600 năm nay chỉ là vùng đất hoang vắng nghèo nàn. Tuy vậy, nơi đây còn lại 3 Phật tích quan trọng: Kỳ Viên Tịnh Xá, nhà của Cấp Cô Độc và Vô Não là hai đại đệ tử của Phật Thích Ca. Theo Phật sử, Cấp Cô Độc là đại gia giàu có hàng đầu của kinh thành Xá Vệ. Khi Phật Thích Ca về đây thuyết giảng, ông đã bỏ đạo Bà La Môn theo làm đệ tử của Phật và quyết định tìm mua một khu vườn đẹp nhất làm nơi thuyết giảng và trú ngụ cho đức Phật. Nơi ông vừa ý nhất lại là khu vườn của Thái tử Kỳ Đà con của nhà vua đương thời. Vì không muốn bán khu vườn nên thái tử nói đùa: hãy sắp kín vàng lên khu vườn thì nó thuộc về nhà ngươi. Sáng hôm sau thức dậy ra vườn thái tử giật mình kinh ngạc khi thấy màu vàng sáng rực lên từ khu vườn. Từ đó, nơi ấy trở thành Kỳ Viên tịnh xá là nơi Phật Thích Ca lưu trú thiền định và thuyết giảng suốt trong 24 năm trời. Kỳ Viên tịnh xá rộng chừng 2 mẫu. Nơi ấy hiện nay còn nền bằng gạch của hương xá là nơi Phật trú ngụ. Chung quanh hương xá là nền các tịnh thất của các ngài Anan, Cadiếp, Cấp Cô Độc, Vô Não, Mục Kiền Liên... là những đại đệ tử của Phật. Trong Kỳ Viên tịnh xá có một cội bồ đề to lớn xum xuê mà khi đến đây tôi thấy vô số những đoàn phật tử hành hương từ các nước Nhật, Hàn Quốc, Việt Nam, Thái Lan, Miến Điện, Bangladesh, Tây Tạng... đến quỳ lạy, ngồi thiền và dán vào gốc cây vô số những mảnh vàng. Tương truyền rằng gốc cây bồ đề này do ngài Anan chiết từ cây bồ đề tại Bồ Đề Đạo Tràng, là nơi Phật Thích Ca ngồi nhập định 49 ngày để thành chánh quả, về trồng nơi đây.

Cội bồ đề ấy trở thành linh thiêng và cuốn hút hàng vạn phật tử trên khắp thế giới về hằng năm là vì Phật Thích Ca trong thời gian ở đây vẫn thường hay ngồi nhập định.Cách không xa Kỳ Viên tịnh xá là nhà của Cấp Cô Độc và Vô Não. Cấp Cô Độc trước khi trở thành đệ tử của Phật là một triệu phú do vậy nhà của ông to lớn nguy nga như một lâu đài. Lâu đài đó trải qua 2.600 năm với bao tàn phá của thời gian và con người, ngày nay vẫn còn lại khu nền móng bằng gạch tương đối nguyên vẹn với đặc trưng kiến trúc Ấn Độ cổ đại.

Nền nhà còn lại của Vô Não gần đó cũng không kém phần to lớn. Vô Não là tu sĩ của một giáo phái lạ thường, tin rằng khi giết đủ 100 người rồi chặt đủ 100 ngón tay đeo lên cổ thì sẽ đắc đạo. Khi gặp Phật Thích Ca ông chỉ còn thiếu 1 ngón cuối cùng và ông muốn giết mẹ ông để lấy ngón tay đó. Phật đã cảm hóa được ông và ông đã quay đầu thấy bến bỏ dao giết người để trở thành đệ tử của Phật.

Cách đây gần 1.500 năm - năm 625 sau công nguyên - ngài Huyền Trang sang tận đây nghiên cứu, tham quan và thỉnh kinh. Những gì ông tìm tòi và nghe thấy được ghi chép lại trong cuốn Đại Đường Tây Quốc Ký nổi tiếng của ông. Trước đó gần 100 năm cũng có một nhà sư Trung Quốc khác sang đây, đó là sư Pháp Hiển. Cũng như ngài Huyền Trang, ông cũng tìm tòi nghiên cứu và để lại dấu vết của mình khắp các nơi mà đức Phật từng đi qua. Đó là nơi Phật ra đời: vườn Lâm Tỳ Ni, nơi Phật tu thành đạo: Bồ Đề Đạo Tràng, nơi Phật thuyết pháp đầu tiên: Bà La Nại, nơi Phật tịch diệt: Câu Thi Na... Do vậy mà đến nhiều Phật tích tôi đều thấy có bảng ghi nhận sự hiện diện của hai nhà sư này, đặc biệt tại Nalanda, Trường đại học Phật giáo đầu tiên trên thế giới ra đời cách đây trên 1.500 năm. Trường giảng dạy không chỉ kinh Phật mà còn có các môn: Thiên văn, Thần học, Luận lý, Y học...

Theo tài liệu để lại, Trường đại học Nalanda được xây dựng từ thế kỷ thứ 5 sau công nguyên. Trường có khoảng 2.000 giáo sư và 10.000 sinh viên, trong đó không chỉ của Ấn Độ mà còn nhiều nơi khác đến. Có 13 học viên của Trung Quốc và Triều Tiên đã từng học ở trường này, trong đó có hai thầy Pháp Hiển và Huyền Trang. Hai vị sư nổi tiếng ấy đã đến đây nghiên cứu, học tập và được ở lại giảng dạy một thời gian dài. Khi học và dạy ở đây thầy Huyền Trang có tên Ấn Độ là Mokshadeva. Những ghi chép của thầy về nơi này trong cuốn Đại Đường Tây Quốc Ký là một trong những sử liệu quan trọng về Đại học Nalanda đồng thời là xác nhận quan trọng sự lan tỏa và ảnh hưởng ra thế giới của nền văn minh cổ đại Ấn Độ. Rất tiếc vào thế kỷ thứ 12, nạn ngoại xâm tràn đến, Trường đại học Nalanda bị thiêu rụi. Vì quá to lớn và chứa toàn bộ kinh sách cũng như các tài liệu giảng dạy của các môn học, trường cháy ròng rã trong ba tháng trời. Nay trường chỉ còn lại những nền gạch làm chứng tích. Tuy là những nền gạch nhưng nhìn vào vẫn thấy được quy mô to lớn của trường cũng như thấy được trình độ kiến trúc siêu việt của người Ấn Độ cổ đại.

 

Đường đến đất Phật - Kỳ 2: Lâm Tỳ Ni và Việt Nam Phật Quốc tự

07.12.2006 19:00

Nước Nêpal hiền hòa nằm dưới chân dãy Hymalaya huyền thoại chào đón chúng tôi bằng buổi bình minh tươi đẹp. Sau khi ăn sáng chúng tôi đi bộ đến vườn Lâm Tỳ Ni ở bên kia đường, đối diện với khách sạn mà chúng tôi ở lại qua đêm.

Tôi cùng đoàn du khách Việt Nam vượt qua biên giới phía bắc Ấn Độ để đến Nêpal vào một buổi tối. Xuất phát từ kinh thành Xá Vệ từ lúc 1 giờ trưa nhưng mãi đến 8 giờ tối mới đến được cửa khẩu vì xe đi lạc đường. May mắn thay, chúng tôi đến những phút làm việc cuối cùng trong ngày của công an cửa khẩu của cả hai bên. Chúng tôi kịp thời làm giấy tờ để cả đoàn qua được cửa khẩu trót lọt và về đến khách sạn an toàn.

Nước Nêpal hiền hòa nằm dưới chân dãy Hymalaya huyền thoại chào đón chúng tôi bằng buổi bình minh tươi đẹp. Sau khi ăn sáng chúng tôi đi bộ đến vườn Lâm Tỳ Ni ở bên kia đường, đối diện với khách sạn mà chúng tôi ở lại qua đêm.

Mới sáng sớm đã thấy hàng trăm du khách và phật tử từ khắp năm châu có mặt trong vườn Lâm Tỳ Ni. Chỗ này là nhà sư Tây Tạng vạm vỡ trong áo cà sa màu đỏ đang cùng những phật tử của mình thực hiện những nghi lễ tôn giáo dưới gốc cây bồ đề bên cạnh hồ nước mà hoàng hậu Maya đã tắm trước khi hạ sinh thái tử Tất Đạt Đa. Chỗ kia là các nhà sư Nhật Bản trong sắc phục màu đen đang ngồi thiền trước trụ bia của vua A Dục dựng lên ghi lại Phật tích. Dưới tán cây vô ưu râm mát, nơi hoàng hậu Maya với lên hái một cành hoa trước khi lâm bồn, là nhà sư Thái Lan đang ngồi giảng kinh cho các đệ tử của mình.

Hàng trăm nhà sư và du khách khác thì đang xếp hàng chờ vào xem tảng đá mà vua A Dục đặt đánh dấu chính xác chỗ hoàng hậu lâm bồn. Sách Đại Đường Tây Quốc Ký của ngài Huyền Trang ghi lại rằng vương quốc của vua Tịnh Phạn có chu vi chừng 4.000 lý (1.880 km2). Cách đây 2.600 năm, vào năm 563 trước công nguyên, khi sắp đến ngày lâm bồn, hoàng hậu Maya Devi, vợ vua Tịnh Phạn, xin phép nhà vua cho bà rời hoàng cung trở về quê nhà để sinh con đầu lòng theo đúng phong tục và truyền thống xứ này. Khi rời khỏi kinh thành chừng 25 cây số, ngang qua khu vườn tại làng Lâm Tỳ Ni, thái tử Tất Đạt Đa, người sau này trở thành Phật Thích Ca Mâu Ni đã giáng trần dưới gốc cây vô ưu trong khu vườn xinh đẹp này.

Phật tích quan trọng đó sẽ bị quên lãng nếu như sau đó 300 năm không có một vị vua sùng đạo là A Dục (Asoka) cho đặt trụ đá cao ghi lại sự tích ra đời của Phật Thích Ca cũng như đặt viên đá xác định chính xác vị trí chào đời của đức Phật. Rồi khoảng 1.000 năm sau vào thế kỷ thứ năm nhà sư Pháp Hiển rồi tiếp theo sau đó là nhà sư Huyền Trang đã đến địa điểm này và nhìn thấy trụ bia và viên đá của vua A Dục còn tồn tại. Nhưng sau đó thì chiến tranh, rồi sự tàn phá của giặc giã, vườn Lâm Tỳ Ni hoang tàn, trụ bia và viên đá bị ngã đổ và chôn vùi xuống lòng đất mãi đến thế kỷ thứ 19 mới được giới khảo cổ khai quật lên và dựng lại như cũ. Tuy nhiên ngày nay, vườn Lâm Tỳ Ni thuộc vào vương quốc Nêpal với dân chúng ở chung quanh không còn là phật tử nữa. Vườn bị bỏ hoang phế, điêu tàn.

Nhà sư Việt Nam Thích Huyền Diệu năm 1969 đã đến hành hương kể lại rằng: Lần đầu tiên, khi đặt chân đến đây chiêm bái, tôi thật sự bàng hoàng. Cảnh quan vùng đất thiêng thật điêu tàn, chung quanh trụ đá thánh tích kỷ niệm nơi Đức Phật đản sinh bị người dân phóng uế bừa bãi. Tôi buồn rầu đi quanh nơi này lòng thầm khấn nguyện, nếu quả thật đây là nơi linh thiêng và đúng là chỗ Phật đản sinh thì xin cho tôi được nhìn thấy thánh địa phát triển trước khi nhắm mắt từ giã cõi đời.

Lời phát nguyện đó như một nghiệp duyên nào đó sau này đã gắn phần còn lại cuộc đời của ông vào vùng Phật tích quan trọng này. Kể từ đó, đi bất cứ nơi nào trên thế giới để thuyết giảng kinh Phật cũng như các môn học khác ông đều nhắc lại tâm nguyện này với các đệ tử của ông. Trong hầu hết các bài thuyết giảng, ông đều mang Lâm Tỳ Ni của Phật giáo ra so sánh với các thánh địa Mecca, Vatican, Benares, và Jerusalem của lần lượt các tôn giáo: Islam, Thiên Chúa, Hindu và Do Thái giáo. Và nhân ông gieo ra, đã gặt được quả: năm 1993 khi ông đang dốc sức xây chùa Việt Nam Phật Quốc tự tại Bồ Đề Đạo Tràng ở Ấn Độ thì có một nhóm đệ tử của ông bay đến mời ông qua Nêpal yết kiến nhà vua của nước này để nhận đất xây chùa gần vườn Lâm Tỳ Ni như nguyện ước của ông. Nhà vua cho phi công chở ông bay trên vùng trời Lâm Tỳ Ni để chọn đất. Ông nhận 2 mẫu đất và quyết tâm ở lại đó xây chùa dù lúc đó trong túi ông chỉ còn vỏn vẹn 60 đô la.

Và ngôi chùa quốc tế đầu tiên tại thánh địa Lâm Tỳ Ni ra đời, mở đầu cho hàng loạt các ngôi chùa quốc tế khác lần lượt mọc lên. Vương Quốc Thái Lan xây một ngôi chùa toàn một màu trắng tinh khiết tuyệt đẹp, Trung Quốc thì một ngôi chùa hùng vĩ theo mô típ Thiếu Lâm tự, Nhật Bản xây đại tháp hòa bình cùng với một thư viện và viện bảo tàng mang tầm vóc quốc tế, Hàn Quốc thì có cả một chương trình quy mô nhằm xây dựng một tu viện to lớn với chánh điện chứa tới 4.000 người. Rồi chùa của Bangladesh, Tây Tạng, Butan, Tích Lan, Mông Cổ... và cả của Đức, Pháp nữa. Khi đến nơi này, chúng tôi đếm được khoảng 22 ngôi chùa đã và đang mọc lên. Những ngôi chùa này tuy được cấp đất và khởi công sau Việt Nam Phật Quốc tự của thầy Huyền Diệu nhưng phần lớn nhờ vào ngân sách của quốc gia nước đó nên đã hoàn thành trước và quy mô hoành tráng hơn. Nhờ vậy mà Lâm Tỳ Ni ngày nay càng lúc càng trở nên hưng vượng đến mức không ngờ, ngay cả quốc vương Birendra của Nêpal khi còn sống cũng đã kinh ngạc trước sự phát triển nhanh chóng một cách thần kỳ của vùng thánh địa này.

Huỳnh Ngọc Chênh (Thanh Niên)