BÌNH PHONG ĐỂ HOA KỲ RÚT KHỎI IRAQ TRONG HAI NĂM

Một trong những kết luận của phúc trình cho thấy HK không còn nhiều đường lối để giải quyết vấn đề Iraq: “Khả năng của HK để ảnh hưởng cục diện của vấn đề ngày càng giảm bớt” “ Không còn nhiều thì giờ nữa”.
 

Phúc trình Baker - Hamilton liệt kê 79 khuyến cáo riêng rẽ nhưng nhấn mạnh ba điểm chánh yếu: nhu cầu triệu tập một phiên họp ngoại giao với sự tham gia của Iran và Syria; nhấn mạnh sự đe dọa rút quân HK nếu chánh phủ Iraq không đạt nhiều tiến bộ trong việc “ hòa giải, tạo an ninh và thiết lập hệ thống cai trị đúng mức”; chuyển hướng ưu tiên quân sự của HK từ vai trò chiến đấu sang nhiệm vụ huấn luyện và hỗ trợ và bắt đầu rút quân dần trong năm 2008.
 

Những khuyến cáo này cũng đã được bàn luận trong nhiều giới trước đây – có thể nói là Nhóm Nghiên cứu Iraq đã chánh thức hóa một số ý kiến mà trong thực chất sẽ khó bề áp dụng một cách có hiệu quả được.
 

Vấn đề thiết yếu nơi đây là những diễn biến tại Iraq có tầm đi vào tình trạng không kiểm soát được, và yếu tố chánh để thành công không phải là hành động từ bên ngoài mà là hành động từ bên trong Iraq. Chính vì đó mà phúc trình Baker – Hamilton trong phần dẫn nhập có nhấn mạnh điều kiện rằng “nếu chánh phủ Iraq xúc tiến việc hòa giải ...”. Điều trắc trở nơi đây là hầu hết khuyến cáo hay đề nghị nào cũng có thể thực hiện được nếu xã hội Iraq đồng nhất tiến đến việc hòa giải. Nhưng phúc trình Baker – Hamilton không đưa ra được ý kiến hay đề nghị nào để khuyến khích hay tạo môi trường cho sự hòa giải đó.
 

Kêu gọi một chánh phủ yếu và mâu thuẫn với nhau để hành động mạnh dạn trước những lực lượng tàn phá đất nước của họ quả là tắc trách. Điều mới lạ trong khuyến cáo kỳ này là sự đe dọa rằng Hoa Kỳ sẽ chấm dứt giúp đở nếu chánh quyền Iraq không hành động mạnh dạn – một tuyên bố có phần vô trách nhiệm, không kém gì Hoa Kỳ tuyên bố rằng sẽ lấy quả banh và ra về nếu Iraq không chơi theo qui luật của Hoa Kỳ.
 

Điều quan trọng mà chánh quyền HK và phúc trình Baker – Hamilton không đề cập đến là việc chánh quyền của Thủ tướng al Maliki quá yếu, không những vì chính họ thiếu khả năng mà cũng vì những hành động của Hoa Kỳ. HK đã phá vở nòng cốt không thuộc Hồi giáo khi họ giải tán đảng Baath (của Saddam Hussein) và quân đội. Ngoài ra, HK còn tạo ra một quá trình hiến pháp nghiêm khắc trước khi nhân dân Iraq có đủ khả năng am hiểu và thực hiện việc này. Đó là chưa kể đến việc HK áp lực Iraq thi hành những điều trong một văn kiện rất phức tạp và chia rẽ, với trên 50 điều cần được giải thích như thể chế liên bang, việc kiểm soát lợi tức trong việc bán dầu thô, việc kiểm soát an ninh, vai trò của tôn giáo, tính chất của hệ thống luật pháp, v.v. Ngoài ra HK còn thiếy lập một hệ thống bầu cử có tác dụng buộc người dân bầu theo hệ phái của họ, Sunni, Shiite hay Kurds, và như thế chánh thức hóa sự phân chia Iraq thành ba phần theo giáo phái và sắc tộc.
 

Hành động nêu trên có thể ví như Hoa Kỳ đã đưa một con trâu để gọi là giải tỏa một tiệm đồ cổ, và bây giờ Nhóm Nghiên cứu Iraq kêu gọi HK đe dọa đem con trâu về nếu chủ và nhân viên tiệm đồ cổ không hàn gắn những đổ vỡ do con trâu gây ra!
 

Kêu gọi các nước ngoài để giúp đở Hoa Kỳ và kêu gọi HK “lập tức thi hành một chiến dịch ngoại giao mới” là một ý kiến còn tác dụng, nhưng đặt đó là điều kiện cho sự thành công của chiến lược là một ước vọng vu vơ. Cận tiềp với Iran và Syria là một điều đáng làm, nhưng đặt đó là điều kiện cho sự thành công của chiến lược của mình tại Iraq thiếu phần thực tế. Không có lý do gì Iran và Syria thấy cần phải sửa đổi đường lối và hành động của họ trong bối cảnh hiện nay khi họ nắm thế chủ động và HK đang trong thế yếu.
 

Hơn nữa, phúc trình Baker – Hamilton không nói rõ về khuyến cáo rút bớt quân chiến đấu và xúc tiến việc huấn luyện các lực lượng Iraq. Nếu muốn huấn luyện các lực lượng này một cách hữu hiệu, HK cần sử dụng nhưng binh sĩ và sĩ quan có nhiều kinh nghiệm nhất, và như thế phải rút những thành phần này từ những trung đoàn tác chiến hiện nay. Điều này sẽ giảm thểu hiệu năng của những trung đoàn tác chiến đó và sẽ khiến các thành phần khủng bố và các vệ binh lộng hành thêm.
 

Đổ lỗi cho Iraq