PHẦN THỨ NHÌ

CÁC BẬC SIÊU PHÀM Ở MIỀN THẤT SƠN

CHƯƠNG III

Các Vị Đại Đệ Tử của

Đức Phật Thầy Tây An

GS Nguyễn Văn Hầu.

IV. ÔNG BÙi VĂN TÂY (1802-1890)

A. Thân Thế

Theo mộ bia và bài vị hiện giờ còn thấy tại làng Thới Sơn (Quận Tịnh Biên, Châu Đốc) thì ông Đình Tây chính danh là Bùi Văn Tây, sanh năm Nhâm Tuất (1802), nhằm niên hiệu Gia Long nguyên niên.

Sinh quán ông ở nơi nào chưa tìm được người biết rõ. Có người nói ông gốc ở Nhơn Hoà, có kẻ lại cho ông ở Năng Gù (hai nơi đều thuộc tỉnh Châu Đốc). Nếu căn cứ theo lời người rễ của ông là ông Hồ Văn Hạnh (tục gọi Năm Hạnh), năm nay 86 tuổi, thì ông xưa kia có một người chú ruột ở tại Năng Gù. Như vậy, thuyết Năng Gù có phần đúng hơn.

Vì theo ở làm con nuôi cho người bác là ông Bùi Thiền Tăng Chủ, và được ông này giao cho coi sóc ngôi đình Xuân Sơn, cho nên người đời quen gọi là ông Đình chứ không phải chữ lót là Đình, hay ông giữ chức Hương Đình như nhiều người đã tưởng.

Ông có hai đời vợ. Bà trước (không biết tên) sanh được có một trai tên là Bùi Văn Vẹt (ở Năng Gù và đã chết). Khi vợ trước mất, ông cưới bà sau tên là Trần Thị Của ở làng Thới Sơn. Bà sau sanh hạ được một trai, ba gái. Trưởng là Bùi Văn Sửu, rồi đến Bùi Thị Lý, Bùi Thị Cơ, Bùi Thị Nhẫn, đều có chồng con quanh vùng Thới Sơn.

Ông dáng người mạnh mẽ, không cao lắm, có bề ngang, gương mặt tròn mà trắng, lúc tuổi già thì râu tốt, mặt trổ đồi mồi và lưng hơi còm.

Hồi nhỏ ông có học chữ Nho, lớn lên thì chuyên nghề ruộng rẫy. Thích ăn trầu, tánh ôn hoà nhưng quả cảm, không ưa những điều tà vạy.

Ông quy y với Đức Phật Thầy hồi năm nào không ai rõ được nhưng khi Ngài lập trại ruộng ở Thới Sơn, người ta thấy ông có đến ở đó cùng với ông Tăng Chủ và ông Phạm Văn Lăng rồi.

B. Chữa Bịnh Giúp Đời.

Là môn sinh của Đức Phật Thầy, ông cũng như các vị đại đệ tử khác biết phát phù trị bịnh và lại còn có tài đặc biệt về cách cắt nẻ nữa. Ông cắt bằng miểng chén bể, băm xuống rất sâu, và bất luận bịnh gì cũng trị được. Nhiều bịnh tà quái đem đến, ông chỉ cắt cho một người rồi mấy người khác xem thấy phải khiếp sợ, trốn về mà hết bịnh.

C. Việc Bắt Sấu Thần.

Nói đến tiểu sử ông Đình mà không kể qua việc ông vưng lịnh Đức Phật Thầy đi bắt sấu thần tưởng là một điều khuyết điểm lớn.

Theo như những người ở vùng Láng Linh đã nghe biết và kể lại thì Đức Phật Thầy một đêm kia thình lình kêu ông Đình đến mà bảo rằng: "Hiện giờ ở dưới Láng có một người đang sanh sản mà không ai tiếp giúp, vậy ông mau tới đó mà cứu hộ người ta."

Vâng lịnh Thầy, ông Đình bôn ba tìm riết đến nơi thì quả thật, có một người đàn bà đang chuyển bụng rên la trong một cái lều con giữa đồng, trong lúc chồng con không thấy một ai ở nhà hết. Ông Đình lớp nào lo chặt lau làm giường, đốn đưng dựng vách để gấp rút giúp cho người đàn bà kia kịp có chỗ nơi sanh đẻ.

Trời rạng đông, người chồng mới về đến nhà. Anh ta hay vợ đã sanh rồi và may nhờ có người đến kịp giúp đỡ thì chi xiếtvui mừng, bèn lạy tạ ơn ông Đình và kể rõ đầu đuôi rằng y tên là Xinh, vì nghèo quá nên phải đi bắt rùa, bắt rắn để bán kiếm tiền mà độ nhật.

Thoắt trông trong giỏ của Xinh, thấy có một con sấu con mình mẫy đỏ hết xem rất đẹp, ông Đình liền tỏ ý muốn mua con sấu ấy về nuôi chơi. Xinh vì cảm ơn rất hậu nên không bán, xin biếu đứt cho ông Đình. Khi trở về, ông Đình thuật lại công việc đi làm phước xong và đem khoe con sấu với Đức Phật Thầy một cách sung sướng.

Xem qua con sấu, Đức Phật Thầy biết vật ấy là con sấu thần, Ngài bảo ông Đình hãy đem mà giết đi, nếu để thì sau này nó sẽ gây tai hại cho trần gian vô kể. Ông Đình nghe vậy cũng có lòng lo, song xem đi xem lại thấy sấu đẹp quá nên không đành giết, bèn lén Thầy, đem giấu sấu vào một nơi, cột dây nơi chưn chắc chắn rồi nuôi dưỡng cẩn thận.

Được ba năm săn sóc như vậy, con sấu trở nên to lớn. Bỗng một hôm đứt dây bò đi mất. Ông Đình chẳng dám dấu Đức Phật Thầy, nên đem đầu đuôi mà bạch lại cho Ngài rõ. Nghe xong Đức Phật Thầy than thở vô cùng, Ngài mới cấp cho ông Đình một lưỡi câu, một sợi dây, một lưỡi mun và hai cây lao, dặn hãy giữ gìn phòng khi trừ con sấu ấy (1).

Trải một thời gian, gặp mùa nước nổi, con sấu ấy có trườn lên ở vùng Láng Linh, rượt bắt người vật làm cho dân chúng quanh đấy đều kinh khủng. Người ta đến báo với ông Đình, nhưng cứ mỗi lần ông mang bửu bối đến  thì sấu ấy mất tăm, không tìm đâu được.

Thấy sấu sợ uy ông Đình như vậy cho nên hễ cứ mỗi lần nó trườn lên toan làm dữ, thì dân chúng hè nhau vừa chạy vừa hô lên:

- Bớ ông Đình ơi! Ông Năm Chèo dậy (2).

Mà lạ thay! Hễ nghe được bấy nhiêu lời kêu gọi thì sấu lại lặn mất, chừng như nó hết sức ghê sợ pháp thuật của ông Đình.

Đã nhiều phen tới lui như thế mà không lần nào gặp được sấu thần. Lần chót, ông Đình lưu lại Láng Linh chờ đợi ngót nửa tháng mà sấu vẫn bặt tăm, ông bèn kêu nói giữa thanh không rằng:

- Nếu sấu thần nhà ngươi chưa tới số thì từ nay hãy yên lặng, đừng nổi lên phá hại xóm làng nữa. Còn như nếu mạng ngươi đã tận thì nên sớm chịu lịnh Trời, đừng để ta phải lâu ngày nhọc công chờ đợi!

Thế rồi từ ấy trở đi, sấu không còn trườn lên nhiễu hại lương dân nữa.

Có người nói khi Đức Cố Quản bại trận  tại vùng Bảy Thưa, nhằm mùa nước nổi, quân Pháp sau lưng bắn phá rất gấp mà trước mặt thì đế sậy dày đặc, ghe chống đi không được. Lúc ấy sấu thần bỗng nổi lên đi trước, rẽ đường rạp sậy cho thuyền của Ngài dò theo, nhờ vậy mà Ngài và binh sĩ trận ấy thoát thân mới kịp.

Sấu thần hiện giờ ở đâu và bổn phận ông Đình còn phải làm gì đối với sấu ấy nữa chăng, đại đa số quần chúng đang đánh một con dấu hỏi to tướng về vấn đề này.

D. Lúc Trở Về Già.

Để cho tiện việc ở ăn của gia quyến, ông Đình có tạo riêng một nếp nhà tranh gần đình Xuân Sơn (kế chỗ mộ phần của ông ngày nay), cách xa trại ruộng Thới Sơn độ tám trăm thước.

Lúc tuổi già, ông giao lại công việc ruộng rẫy cho các con coi sóc để chuyên lo tu luyện và cứu độ người đời. Khi Pháp đến đánh chiếm tỉnh An Giang, ông đã ngoài sáu mươi tuổi, lòng tuy nhiều phen sôi nổi với cái nghĩa tấc đất ngọn rau, nhưng nghĩ lại sức mỏn hơi tàn nên ông đành ôm hận mà gởi hồn vào mấy đoạn Kim Cang, mấy thiên sách mọt.

Ngày 23 tháng 2 năm Canh Dần (1890), ông đang mạnh, bỗng ăn uống không được trong bốn năm ngày rồi tịch, thọ được 88 tuổi (3). Trước khi tịch, ông có dặn người nhà chỉ trải một chiếc đệm trên tấm ván rồi để linh thể ông gói lại mà chôn, chứ không được tẩn liệm vào quan quách chi hết. Hiện nay mộ phần của ông còn tại làng Thới Sơn, có dựng bia và khắc những chữ:

Đại Nam quốc, An Giang tỉnh, Tịnh Biên phủ, Qui Đức tổng, Thới Sơn thôn.

Nguyên Bùi húy Tây, hưởng thượng thọ bát thập bát tuế.

Canh Dần niên, nhị ngoạt, nhị thập tam nhựt nhi chung.

GS Nguyễn Văn Hầu.

(Còn tiếp)

CHÚ THÍCH:

(1) Hiện giờ những vật ấy còn để ở nhà ông Năm Hạnh (rễ thứ tư của ông Đình). Lưỡi câu dài một tấc bốn phân rưỡi (đo bề ngang), ngạnh bén và dài năm phân ba ly. Lưỡi mun thì bị mẻ một góc ở đít, bề dài ba tấc sáu phân, có lỗ ở hậu như cây đục tông để tra cán. Hai mũi lao nhọn và dài mỗi mũi năm tấc. Tất cả đều rèn bằng sắt. Còn sợi dây thì se tơ bằng đầu đủa ăn, bề dài hồi trước 16 thước, nhưng bây giờ đã đứt và mất đi nhiều.

(2) Người đời quan gọi "ông Năm Chèo" là ý nói sấu ấy có năm giò, nhưng hỏi ra hầu hết các bậc phụ lão ở vùng Thới Sơn và Láng Linh thì chỉ nói có ba chèo mà thôi. Bởi xưa kia ông Đình cột dây vào chân sấu chặt quá cho nên lâu ngày dây ấy siết lần, rồi đến sau đút hẵn đi một chưn, nên sấu mới thoát được.

Vậy ba chèo hay năm chèo, thuyết nào đúng hơn?  

(3) Có người nói ông tịch ở ngoài sân, trong khi đang săn sóc mấy dây trầu.