JOY TO THE WORLD: NiỀm Vui cho ThẾ GiỚi Phạm Hoàng Nghị   Hai nhà viết ca khúc sáng giá – mặc dầu chưa bao giờ gặp nhau – đã cùng tạo nên một trong những ca khúc mừng Giáng sinh lâu bền nhất. Mỗi người đã vượt qua những phương thức cố định khi làm việc và đi tiên phong trong mọi mặt của công việc họ làm. Hơn nữa, là những người đem bản nhạc tới thế giới, cả hai đều cố đem nhạc tôn giáo đi vào một thời đại mới. Vì họ ở cách xa nhau nửa vòng trái đất và cách biệt nhau gần một thế kỷ thời gian, họ không hay biết rằng với sự hợp tác của họ, họ đã tạo nên một bản nhạc cổ điển phi thời gian dành cho ngày lễ, dành cho mọi lứa tuổi và mọi loại thính giả. Và trong thực tế, có lẽ cả Isaac Watts và Lowell Mason đều không biết họ đã trao tặng cho thế giới một nhạc bản mừng Giáng sinh nữa. Isaas Watts sanh ngày 17 tháng 7 năm 1674 tại Southampton, nước Anh. Cha ông cũng tên là Isaac, là một khuôn mặt cách mạng thuộc giáo hội Tin lành. Ý chí mạnh mẽ và ngoan cường, người cha này làm thợ giày và thợ may để sinh sống, đang ở trong tù khi đứa con ra chào đời. Ông ta là một trọng phạm bất phục tùng quốc giáo, bị kết tội đã giảng dậy những tư tưởng cấp tiến không được Giáo hội Anh giáo và các học giả theo quốc giáo thời đó chấp nhận. Như vậy, ở tuổi rất sớm, chắc chắn là ng con đã đ ông bố truyền cho những lối suy nghĩ tự do. Isaac Watts lớn lên, làm việc thờ phượng tại nhà thờ cộng đoàn tại Southampton. Hầu hết trẻ con Anh với khả năng trí thức như Isaac thường được gửi đến học tại Oxford hoặc Cambridge, nhưng vì không thuộc giáo hội Anh giáo nên Isaac được gửi học tại Independant Academy tại Stoke, Newington. Nơi đó – chắc là noi gương cha mình – ông tiếp tục bày tỏ tính chất chống đối. Không bằng lòng với hiện trạng của mọi sự, ông thắc mắc về mọi điều. Ông đòi hỏi phải biết tại sao ông và bất cứ ai cũng phải thỏa mãn về mọi việc trong khi những việc đó có thể tốt đẹp hơn nhiều. Mặc dầu học hành khá tiến bộ, nhưng Isaac bỏ học viện ở tuổi 20 sau khi đã học tiếng Hy lạp, Do thái và Latinh để trở về nhà sống với cha. Giống như hầu hết mọi người trai trẻ, Watts thấy âm nhạc ở nhà thờ thời đó không có tinh thần và theo giọng đều đều buồn nản. Ông không thấy có niềm vui hay cảm xúc do những bài hát tiêu chuẩn do ca đoàn hoặc do cộng đoàn hát. Vậy mà khi cả thế hệ trẻ trung thời đó giữ im lặng thì Isaac phàn nàn với cha về những từ ngữ cổ trong các thánh vịnh hát ở nhà thờ. Người cha, không bao giờ có óc duy trì truyền thống, thách thức con xem có làm ra được gì tốt đẹp hơn không. Điều thách thức này làm nổ bùng những sáng kiến mà kết quả là Isaac đã sáng tác hơn 600 bản thánh ca và hàng trăm bài thơ. “Behold the Glories of the Lamb” là bản tụng ca đầu tiên của Isaac. Tiếp theo sau là nhiều bài khác. Trong một thời gian, hầu hết các sáng tác của ông đã gặp phải những miệt thị vì không ai muốn có những bản dịch Kinh thánh mới. Một số người còn cho là anh chàng trai trẻ Isaac là người lạc giáo hoặc là công cụ của ma quỷ. Nhưng ông quyết không bỏ cuộc. Ông thường xuyên thách đố những người chung quanh bằng những bài ca mới và những tư tưởng mới về đức tin. Sau nhiều năm sinh sống bằng nghề dạy học tư, Isaac được làm phụ tá cho tiến sĩ Isaac Chauncey tại nguyện đường độc lập Mark Lane ở Luân đôn. Ba năm sau, lúc này 26 tuổi, Isaac trở thành mục sư. Nhờ ở phần nào phong cách đạo đức trong công việc và những ý tưởng mới mẻ của ông, giáo hội này phát triển nhanh chóng. Với địa vị mới và được tôn trọng, cuối cùng ông đã có thể xuất bản các bản nhạc của ông. Qua những bản thánh ca và các bài víết về thần học, ông trở thành một trong những giáo sĩ nổi tiếng nhất tại Anh. Elizabeth Singer, một thiếu nữ cảm xúc sâu xa do các bài viết gây hứng khởi của ông nên viết thư cho ông và mau chóng trở thành một người mến mộ ông nhất. Nàng cầu hôn với ông bằng một lá thư. Khi ông chấp thuận, nàng vội vã tìm đến, lòng đầy ưu tư. Thay vì vun quén cho tình yêu một đời đó cho bền chặt, cuộc gặp gỡ giữa hai người chú tâm hoàn toàn vào tác giả và các tác phẩm mà không đề cập gì đến Elizabeth cả. Sau này nàng nói rằng: “Ông ta chỉ cao có 1 thước rưỡi, mặt nông cạn, mũi khoằm xuống, xương lưỡng quyền nhô cao, mắt nhỏ và lờ đờ như chết.” Không thể nhìn ngắm người đàn ông trước mặt để thấy được vẻ sáng suốt rực rỡ nằm ẩn tàng ở bên dưới, người thiếu nữ vội vã trở về nhà ngay. Cõi lòng tan nát, Watts lao mình vào việc viết lách, không bao giờ tìm tình yêu nơi người đàn bà nào khác. Chính trong lúc nghiên cứu thánh vịnh 98 mà Isaac hứng khởi sáng tác bài ca nổi tiếng nhất này. Trong câu thứ 4 của thánh vịnh, Watts nghiền ngẫm: “Cả trái đất hãy tung hô Chúa, mừng vui lên, reo hò đàn hát.” Chú trọng vào câu này và câu 5 tiếp theo sau đó, Watts đặt bút viết một bài thơ 4 khổ gọi là “Niềm Vui Cho Thế giới.” Đặt theo nhịp ca thông dụng, bài thơ thường được hát theo điệu nhạc của bài “Come Thou Fount of Every Blessing.” Nhưng vì Isaac đã dám viết lại bản thánh vịnh nên ít người Kitô hữu tại Anh chấp nhận bài ca của ông. Watts không chịu từ bỏ nỗ lực làm cho thánh ca trở thành có ý nghĩa hơn đối với người bình dân. Ông tiếp tục viết và phát hành các bài ca mới dù phải đương đầu với những chỉ trích ngày càng tăng. The Psalms of David Imitated in the Language of the New Testament and Applied to the Christian State and Worship được xuất bản năm 1719. Bộ sách này, tràn ngập những bản nhạc cổ điển ngày nay vẫn còn biết tới như “We’re Marching to Zion,” “When I Survey the Wondrous Cross,” “At the Cross,” và “This Is the Day the Lord Has Made,” không những chỉ được các Kitô hữu người Anh dần dần đón nhận mà còn gây cảm hứng cho những người khác như Charles Wesley và John Newton để họ sáng tác những bài thánh ca mới dựa trên kinh nghiệm cá nhân. Ít có nghi ngờ rằng ý chí ngoan cường và nỗ lực thường xuyên của ông nhằm đem âm nhạc Kitô giáo đến người dân thường giữ cho “Joy to the World!” trong mắt công chúng dài lâu sau khi tác giả mất năm 1748. Nó cũng khởi sự một cuộc cách mạng trong lề lối suy tư về âm nhạc Kitô giáo hiện đại. 44 năm sau, Lowell Mason sanh tại Orange, bang New Jersey. Thời niên thiếu anh điều khiển ca đoàn nhà thờ và dạy ở trường ca hát. Mặc dầu có nhiều người nghĩ anh có tài về âm nhạc nhưng Mason không thấy có cách nào kiếm sống bằng tài năng đó. Năm 1812 chàng thanh niên này di chuyển về Savannah, bang Georgia, và bắt đầu làm nghề ngân hàng. Nhưng đam mê âm nhạc vẫn còn trong tâm hồn anh. Trong thời gian rảnh rỗi, anh học hòa âm, viết lời ca, và trở thành học trò của nhà soạn nhạc thời danh Hendel. Với ảnh hưởng của nhạc sĩ người Đức này anh gửi cho nhà xuất bản ở Boston một cuốn sách gồm âm nhạc và hoà âm do anh sáng tác. Khi sách bị từ chối theo lẽ đương nhiên, vì quần chúng Mỹ lúc đó muốn có nhạc dân ca mới chứ không phải nhạc theo tiêu chuẩn cổ điển, Mason quyết định chỉ dùng tài năng mình vào dịp cuối tuần để dạy ở trường giáo lý nhà thờ và làm người chơi đàn cho giáo đường Presberyterian tại địa phương. Hãy tưởng tượng cú sốc của anh vào năm 1827 khi anh thấy không những âm nhạc của mình tìm được nhà chịu xuất bản, mà Hiệp Hội Handel and Haydn tại Massachusetts còn đặt mua 50 ngàn cuốn sách nhạc của anh! Lập tức, anh rời miền nam, di chuyển về Boston. Trong 20 năm kế tiếp Lowell là người thúc đẩy và làm náo động giới âm nhạc tại New England. Cũng giống như Isaac Watts, Lowell thấy mình là một nhà cách mạng, không ngừng đưa ra những ý kiến mới mẻ. Các trường học vào thời đó không chú ý gì tới âm nhạc, do đó ông bỏ tiền túi ra thành lập một chương trình âm nhạc đầu tiên tại trường học công lập ở Boston. Ông cũng trở thành người xuất bản âm nhạc quan trọng nhất ở đô thị này, đã sáng tác hơn 600 bản thánh ca, gồm cả những bài như “My Faith Looks Up to Thee” và “Nearer My God to Thee.” Năm 1836, do tình yêu đối với những nhà soạn nhạc cổ điển người Đức chưa phai, ông đã sáng tác một giai điệu mới gợi hứng từ 2 bản nhạc trong tấu khúc Messiah của Handel là “Lift Up Your Head” và “Comfort Ye.” Sau khi hoàn thành công trình này, ông đã tác tạo một cái gì hoàn toàn mới, một bản tụng ca hồ hởi mà ông đặt tên là “Antioch” dựa theo tên một đô thị ở Syria (Ang-ti-ô-ki-a) là điểm khởi hành của thánh Phaolô trong hai cuộc hành trình truyền giáo đầu tiên. “Antioch” phải có lời ca đi kèm, nhưng tác giả cần có thời gian mới tìm được sứ điệp đi theo với nhạc của ông. Ba năm sau, trong cuốn sách hát nhan đề Modern Psalmist, cuối cùng Mason đã nối kết một trong những lời ca được cảm hứng từ thánh vịnh vào nhạc điệu của ông. Vào lúc này mọi người đã sẵn sàng đón nhận “Joy to the World!” Năm 1911 Elise Stevenson người đã có thành công lớn lao trong những ngày đầu của âm nhạc thu thanh với những bản như “Shine On, Harvest Moon” và “Are You Sincere?”, gia nhập Ban Hợp xướng Trinity để cho ra đời bản nhạc “Joy to the World!” vào dịp lễ Giáng sinh. Đĩa nhạc ghi âm mỗi mặt một bản (single) này của hãng Victor Records đã nhảy lên hàng thứ năm trong danh sách nhạc bán chạy nhất, và ghi dấu lần đầu tiên âm nhạc của Watts và Mason xuất hiện trên danh sách nhạc bình dân, hiện đại (mặc dầu sau này “Joy to the World!” đã gợi hứng cho một nhóm gọi là “Three Dog Night” sáng tác một bản nhạc rock ăn khách). Làm cách nào bản thánh ca này trở thành một bản nhạc mừng Giáng sinh vẫn còn là điều kỳ bí. Lấy hứng từ Thánh kinh Cựu ước – không có từ ngữ nào đề cập đến sự giáng sinh của Đức Giêsu ngoài câu “Chúa đã tới (the Lord is come)” – “Joy to the World!” dường như là bài ca của mọi mùa, có thể hát vào tháng 7 cũng như tháng 12. Tuy nhiên, vì một lý do nào đó, người Mỹ nhận bài hát này như bài ca tiêu chuẩn mùa lễ Giáng sinh. Có lẽ vì từ bài ca toát lên một tinh thần hoan hỉ, làm người ta “cảm nghiệm” như một thánh ca Giáng sinh thực thụ. ***** “Joy to the World!” là một trong những bản thánh ca Giáng sinh được ưa chuộng nhất hiện nay. Nhưng vì nó không lấy cảm hứng từ 4 sách Tin mừng trong Tân ước, nó cũng đứng ra một mình như một nhạc bản Giáng sinh thông dụng không có chủ đề Giáng sinh. Có lẽ đó là tính cách thích hợp, vì cả hai tác giả Isaac Watts và Lowell Mason đã cố công làm cho người ta thấy được Thánh kinh kết hợp với âm nhạc theo phong cách mới. Watts và Mason biết, và chúng ta nữa cũng nên nhớ, rằng người Kitô hữu nên biểu lộ niềm hân hoan mỗi ngày và mọi ngày trong cuộc đời vì “Chúa đã đến!” 1. Lời ca bằng Anh ngữ:   Joy to the world! The Lord is come! Let earth receive her King; Let every heart prepare Him room, And heaven and nature sing And heaven and nature sing And heaven, and heaven and nature sing Joy to the earth! The Savior reigns! Let men their songs employ; While fields and floods, rocks, hills and plains Repeat the sounding joy Repeat the sounding joy Repeat, repeat the sounding joy No more let sins and sorrows grow Nor thorns infest the ground He comes to make His blessings flows Far as the curse is found Far as the curse is found Far as, far as the curse is found He rules the world with truth and grace And makes the nations prove The glories of His righteousness And wonders of His love And wonders of His love And wonders, wonders of His love   2. Lời Việt của nhạc sĩ Hoàng Kim (có ghi nhạc của ca khúc này là của G.F. Handel):   Tiếng muôn thiên thần hỉ hoan ca mừng Lừng vang đồng xanh đêm vắng Chúa sáng danh trên trời Chúc thái an cho đời Điệp khúc: Người người dạt dào niềm vui Đất trời ngợp đầy hạnh phúc Trong giờ phút linh thiêng Chúa Con ra đời Sống trong u sầu đã bao năm trường Giờ đây ngàn dân vui sướng Bóng tối nay xa nhòa Ánh sáng lên chan hoà Hãy mau trông nhìn ánh sao rạng ngời Nào ta cùng nhau đi tới Kính bái vua Thiên đình Giáng thế đem an bình●   Phạm Hoàng Nghị (Maranatha)

              [BANTIN]