Ngôn ngữ quy ước, ý niệm, một khối rỗng tuếch. Ôm chặt nó trong lòng như vó câu ruổi theo sóng nắng giữa sa mạc hoang vu rát bỏng; như chàng họa sĩ, lưu hình trên làn sóng bạc trường giang, nghìn năm thiên cổ.

Ngôn ngữ - không - ngôn ngữ - ngôn ngữ của trái tim - như cây đàn muôn điệu, gõ nhịp thời gian, gảy khúc tình ca, tát nỗi buồn lên cô quạnh. Thương kiếp hồng nhan, gieo mình, khắc cốt lụi tàn trong niềm uất hận, khí rợn trời xanh.

Gieo vào lòng nỗi nhớ khôn nguôi, theo chân chàng lãng tử xuôi ngược giang hồ, “gươm đàn nửa gánh non sông một chèo”. Tiếng kêu xé toạc màn đêm sâu thẳm; như réo rắt, đan xen vào nhau, tạo nên âm hưởng não nùng, thê lương, rúng động cõi nhân sinh.

Một phút bừng niệm. Ta cùng em hội ngộ cõi Bình nguyên, suối nguồn cảm ứng tuôn trào, bắt kịp nhịp đập đương thổn thức của hai trái tim nồng cháy. Ta nương vào em, ngôn ngữ chiều nay. Em nương vào ta, nỗi niềm rung cảm của người cô lữ. Chúng ta hiện hữu nhiệm mầu, tương tức, có mặt trong từng khoảnh khắc của nhịp thở hay sát na sinh diệt của thời gian.

Cưỡi trên đọt sóng hồng, dạo thế giới thi ca huyền ảo mà không ngã quỵ, mỏi gối chồn chân. Ánh mắt kiêu hùng, hiên ngang đón nhịp thời gian, nghe muôn ngàn âm thanh vi diệu như hải triều, đang trổi khúc giao hưởng diệu kì vô tận. Ngoài kia, ai đã ngủ say, bỏ quên giấc mộng bên rày cuộc chơi. Chừ đây, nắng rực lưng trời. Bưởi hoa đã dậy hương rồi, người ơi !

Khung cửa của một kiếp người đang được hé mở để chúng ta tiếp xúc và chiêm nghiệm “nỗi niềm nhân thế biết tỏ cùng ai” của thế hệ đi trước, để có sự nhìn nhận và vun bồi cho sự sống hôm nay, cũng như dự phóng tương lai văn học và cuộc sống nhân sinh.

“Bất tri tam bách dư niên hậu
     Thiên hạ hà nhân khấp Tố Như?”(2)

Sự cảm ứng giữa các thế hệ, giữa các kiếp người rất linh cảm, dễ có sự đồng điệu, chung niềm cảm xúc nên rất dễ dàng đón nhận và trao truyền. Sự việc ấy xảy ra như việc đang là trước mắt, phút giây ấy thật sự là điều kì diệu. Nó vượt qua giới hạn của thời gian và không gian. Sự đang là của mấy trăm năm về trước cũng như đang hiện hữu bây giờ, và cái đang là ở tương lai cũng như thế, cũng đang có mặt ở đây, bây chừ mà thôi.

Người em gái, đáng yêu đáng thương, với niềm khổ đau cùng cực cũng đang có mặt; hiện có trong tôi và trong tất cả cỏ cây, hoa lá. Tất cả chúng ta đều có thể mở con mắt với sự nhìn nhận đích thực, chính xác mà quán chiếu, tiếp xúc và cảm nhận nỗi niềm rỉ máu của một kiếp người “tuyệt sắc” hay là cả một xã hội khốn cùng. “Em về trong cõi khổ đau. Ánh mắt rỉ máu đong thành hạt châu. Rủ thân nhẹ bước qua cầu. Về trong thinh lặng giọt sầu vụt tan. Chân em gieo hạt nắng vàng. Cợt cùng sanh tử nguyên trang Trạc Tuyền…”

Khổ đau và hạnh phúc là bản chất cuộc đời, là hai mặt của thực tại quy ước. Suối nguồn tươi mát nhuận triều nguyên hay dòng máu đỏ rực cháy trong uất hận đoạn trường, đều đang hiện hữu trong nhau, tạo nên sự kì diệu của cuộc đời. Chúng hiện hữu trong nguyên tắc nhân duyên - nhân quả.

Sự tô bồi, tích tập các hành vi xấu trong từng sát na của thời gian khiến tâm thức con người ô nhiễm ngày càng đậm nét. Các tâm hành thiện lui dần vào bóng tối sâu thẳm, không một chút nhớn mình vươn dậy. Sự xông ướp hơi độc ấy khiến “vậy nên những chốn thong dong - ở không yên ổn, ngồi không vững vàng”. Số phận long đong trôi nổi “hoa trôi bèo dạt biết là về đâu?”, theo dòng thuỷ triều lên xuống, bập bềnh mênh mông.

Một phút dừng chân, bừng niệm, thấy được sự thật cuộc đời bằng chính kinh nghiệm sống của bản thân, rút ra từ máu xương, từ dòng lệ nóng bỏng của mình. Các hạt giống thiện có cơ hội bừng dậy, đón nhận hương vị ấm áp của cuộc đời và của đất trời; các tâm hành bất thiện lủi mình co quắp. Tâm thức con người giờ đây bừng sáng, “tan sương đầu ngõ vén mây giữa trời”; niềm hỷ lạc thấm nhuần, nụ cười thấy rõ thực tại sinh động khơi nguồn, tuôn chảy trong vô tận thời gian và không gian.

Vấn đề số phận con người “bạc mệnh hồng nhan”, giờ đây đã rõ ràng; đã nhận ra hướng đi và lối sống đích thực của nó. Nó hiện hữu minh bạch giữa cuộc đời sinh diệt, trong nguyên tắc tương sinh, tương quan duyên khởi.

Vạn pháp vận khởi trong mối tương quan duyên sinh nên lưu chuyển mà không đơn điệu, không lộn xộn; chúng vận hành trong nguyên lý nhân duyên. Ngay chính tâm thức hay thân năm uẩn kì diệu này cũng lưu chuyển như vậy. Hết thảy không có một ngã tính riêng biệt. Chúng cộng hưởng không những từ các yếu tố lớn như năm uẩn, mười hai xứ, mười tám giới mà ngay các phần tử cấu thành các phạm trù ấy cũng tương tác, nương tựa vào nhau mà chuyển khởi. Không có một pháp nào, một nhân tố nào bất động hay do ai tạo ra, tất cả đều biểu hiện từ nhân duyên. Để rồi, khi ánh sáng nhân duyên học soi chiếu, các quan điểm Thiên mệnh, Định mệnh đều bị ngã quỵ, không thể tồn tại mà xưng hùng xưng bá để đày đọa kiếp người.

Sự khổ đau cùng cực, rát bỏng của trái tim hồng vỡ nát, bị nghiền tan trong cối xay của xã hội; hay sự êm dịu, nồng cháy của trái tim biết thương biết cảm, ôm ấp bao đỗi nhớ nhung, mơ mộng của một kiếp người; đều biểu hiện từ chính hành vi, tâm niệm và ngôn ngữ của tự thân họ, dù trải qua bất kì sát na nào của thời gian vật lý hay thời gian tâm lý. Sự trở về với sát na đầu của sự nhận thức, để đón nhận hương vị ngọt ngào hay cay đắng của thế hệ đàn anh, để có thể bắt kịp nhịp rung cảm của trái tim mang nhiều niềm tâm sự. Chúng tôi không dám cho mình có thể ôm trọn trái tim vĩ đại nầy, nên muốn giới hạn trong một phạm vi nho nhỏ, để đủ năng lực mà đón bắt nhịp sống mãnh liệt ấy.

Vũ trụ vô tận, không gian vô cùng, thời gian không hạn lượng. Sự khai mở và tiếp xúc với nội tâm là sự nghiệp muôn đời, không ngừng nghỉ. “Hữu duyên quăng bút phun châu. Ngẫm xem sự thế sương đầu cỏ mai. Vô duyên khép cánh cửa sài. Nhìn xem nội cảnh, ván bài cầm chung?…” Sự trôi chảy miên viễn của vũ trụ, không điểm khởi đầu, không nét chung cuộc. Diệt - sinh, sinh - diệt đắp đổi nhau vận khởi. Chân trời luôn luôn đổi mới. Nhận thức ngày một khai quang.

Cuộc tồn sinh lận đận, mây trắng ẩn non ngàn, lênh đênh như cánh nhạn chiều thu, không một niệm lưu hình trong dòng trường giang bất tận. Nhạn quá trường không, ảnh trầm hàn thủy. Nhạn vô di tích chi ý, thủy vô lưu ảnh chi tâm. Không gian tịch lặng, thời gian rủ bóng, con người hội nhập cõi uyên nguyên mênh mông diệu vợi. Hương đất trời bây chừ trổi khúc, lan man bất tận trong mạch nguồn sâu thẳm của bốn ngàn năm Việt Nam văn hiến con Rồng cháu Tiên. Con người vượt khỏi sự giới hạn bé nhỏ của thân năm uẩn kì diệu, phá tung mọi giam hãm của thế giới vật chất; tâm hồn mở rộng đón nhịp giao thoa giữa con người và vũ trụ. Ngàn sương long lanh ngấn lệ khấp kiếp người một thuở long đong. Mặt nhật tuệ hồng, Ta lữ thứ muôn trùng, đâu vong giả giả vong và cuộc trình máu đào nhuộm nét thiên thu bất diệt, một thuở hoang vu hương đồng cỏ nội in dấu hài đậm nét nguyên sơ.

Hãy yên lắng hòa cùng nhịp đập của vũ trụ, vạn hữu, và của hàng vạn trái tim đương thổn thức giai điệu tình yêu non nước phiêu bồng sơn cùng thủy tận hay vi vu giấc mộng thần tiên trên đỉnh Vu Sơn ngàn năm thạch nhũ lưu hình giai nhân hương sắc tuyệt diễm mà lắng nghe và chiêm nghiệm! Sức sống kì diệu, êm đềm, nhẹ nhàng, đầm ấm và ngọt ngào như hơi thở, sẽ mãi mãi lan tỏa trong từng niệm hiện tiền, trong chiếc lá hay ngàn hương ngây ngất, hóa hiện muôn hình muôn vẻ dệt nên nét đẹp huyền diệu vô thanh vô tích, trải dài mênh mông vô cùng vô tận của hư không...