Chân dung thủ lĩnh cuộc đảo chính ở Thái Lan

Tướng Sonthi Boonyaratglin được Thủ tướng Thaksin Shinawatra - người ông vừa lật đổ đêm qua - cất nhắc lên vị trí tổng tư lệnh quân đội năm ngoái.

Ông cũng là người Hồi giáo đầu tiên nắm trọng trách này trong đất nước có đa số tín đồ Phật giáo.

Sonthi, 59 tuổi, không có nhiều điểm chung với cộng đồng người đạo Hồi ở khu vực nghèo đói và bất ổn dọc theo biên giới với Malaysia. Ông sinh ra ở ngoại ô Bangkok vào năm 1946, trong một gia đình danh giá. Một trong những ông tổ của Sonthi là thủ lĩnh tinh thần của người Hồi giáo hơn hai thế kỷ trước. Mẹ ông là người thân cận với hoàng hậu.

Ông tốt nghiệp Học viện Quân sự Hoàng gia Chulachomklao năm 1969 và đi đào tạo chuyên sâu ở Mỹ. Ông được gọi gia nhập Quân đoàn Bộ binh Hoàng gia trước khi lãnh đạo một số đơn vị cao cấp.

Sonthi có quan hệ thân cận với hoàng gia Thái Lan và được coi là phát ngôn viên không chính thức của vua Bhumibol Adulyadej. Ông từng công khai chỉ trích cả Thaksin và thủ lĩnh chiến binh ở miền nam về tình hình bất ổn ở khu vực này.

"Rắc rối của đất nước, có cội nguồi từ rất lâu, đã khiến nhà vua phiền não. Tôi cũng rất thất vọng và lo lắng", ông nói. "Với tư cách là một người lính của nhà vua, tôi muốn giúp ngài bớt lo buồn. Quân đội sẽ tuân theo bất kỳ lời khuyên nào của ngài".

Trong khi tình hình chính trị ở Thái Lan ngày càng xấu đi, Sonthi liên tục xuất hiện trước báo chí, phủ nhận tin đồn đảo chính. Chỉ một tuần trước, ông gọi đó là chỉ là thông tin để đánh lạc hướng. "Hãy yên tâm rằng quân đội sẽ cố gắng duy trì ổn định trong quốc gia", ông phát biểu.

Hiện nguyên nhân khiến Sonthi tiến hành đảo chính vẫn chưa rõ ràng song nhiều nhà ngoại giao cho rằng vị tướng này đang lo lắng về những động thái chống lại ông sau vụ ám sát hụt Thaksin hồi tháng 8. Sau sự kiện đó, nhiều sĩ quan quân đội cao cấp đã bị bắt.

Trong khi đó, do quan hệ gần gũi của ông với hoàng gia Thái Lan, vai trò của Sonthi trong vụ đảo chính còn được coi là một dấu hiệu chứng tỏ nhà vua không hài lòng với tình hình chính trị dưới thời Thaksin.

Đảo chính ở Thái Lan qua lời kể của nhân chứng

“Tình hình hiện không rõ ràng và những người dân như tôi không nhận được thông tin gì từ giới báo chí ngoài các phát biểu thu âm sẵn, nói rằng tình hình đang nằm trong vòng kiểm soát”, Sanapath, một người Thái Lan ở Bangkok, nói về vụ đảo chính.  

"Tôi nghĩ mọi người đều băn khoăn vì sao bỗng nhiên lại áp dụng tình trạng khẩn cấp. Lẽ ra dân Thái phải là những người đầu tiên biết việc này, chứ không phải là những đại biểu dự hội nghị của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc”, Sanapath nói thêm.

“Tôi đang trên đường đi đến sân bay từ ga Hua Lampong, vì thế phải đi qua tòa nhà chính phủ. Ít nhất năm xe tăng chặn các con đường nhưng mọi thứ có vẻ yên tĩnh. Các nhà hàng đóng cửa. Còn binh lính đi xe máy tuần tra”, Robertus – một nhân chứng khác – cho biết.

“Tôi đang tổ chức một cuộc họp ở Bangkok thì bỗng nhiên tất cả gián đoạn và mọi người đều chạy ra khỏi tòa nhà ngay lập tức. Binh lính trang bị vũ khí và xe tăng xuất hiện quanh Bangkok, cả ở khu Phố Tàu, Naruss Mahakkapond phát biểu.

“Điện thoại của tôi vừa reo lên vài phút trước, bạn bè đua nhau gọi điện đến cảnh báo. Nhìn từ căn hộ của tôi ở trên tầng 16, thì mọi thứ có vẻ vẫn ổn. Chính Thaksin là vấn đề. Nhiều người cho rằng bây giờ ông ấy đã bị lật thì mọi thứ sẽ yên tĩnh trở lại", Greg Jorgensen kể.

“Tôi đáp một chiếc taxi tới tòa nhà chính phủ. Các binh lính ăn mặc kiểu đặc nhiệm đi lại xung quanh. Không khí căng thẳng nhưng khá lặng lẽ. Xe tăng chắn các tuyến phố. Một nhóm người tống một người quay phim và một người khác lên một chiếc xe. Chúng tôi cũng chụp ảnh, nhưng không để cho họ nhìn thấy”, Russel Miles kể.

“Khi tôi vừa rời khỏi tàu điện ngầm ở Rama 4 và Sathorn I, tôi nghe thấy tiếng còi rú và một đoàn xe quân sự phóng thẳng lên đường Sathorn cùng những chiếc xe chở binh lính mang súng bên mình. Tôi chưa từng thấy điều này từ nhiều năm ở đây”, Bill Hanson cho biết.

Phó thủ tướng Thái Lan bị bắt

Phó thủ tướng Chidchai Vanasathidya, phụ tá thân cận nhất của Thủ tướng Thaksin Shinawatra, bị giữ tại trụ sở quân đội sau vụ đảo chính đêm qua.

Thư ký văn phòng thủ tướng - Prommin Lertsuridej - và em rể Thaksin - Somchai Wongsawat cũng bị bắt. Somchai hiện là thư ký thường trực của Bộ Tư pháp Thái Lan..

"Chidchai được giải tới đây vào 4h sáng nay cùng với hai người khác và ông ấy vẫn bị giữ tại trụ sở quân đội", một sĩ quan quân sự giấu tên cho biết.

Trong khi vụ đảo chính xảy ra, Thaksin đang có mặt tại trụ sở Liên Hợp Quốc. Ông đã hủy bài phát biểu tại đây. Tuy nhiên, hiện chưa rõ ông có về Thái Lan hay không.

Nhóm đảo chính Thái Lan diện kiến nhà vua

Các tư lệnh lục quân, hải quân và không quân Thái Lan đã tới gặp Quốc vương Bhumibol Adulyadej để thông báo chính thức về việc họ kiểm soát đất nước, sau cuộc đảo chính đêm qua lật đổ Thủ tướng Thaksin Shinawatra.

Lãnh đạo cuộc đảo chính là tổng tư lệnh quân đội Thái Lan Sonthi Boonyaratkalin, một tín đồ Hồi giáo. Ông tuyên bố quân đội và đảng đối lập Dân chủ Cải cách nắm quyền trong khi Thủ tướng Thaksin đang dự họp Đại hội đồng Liên Hợp Quốc tại New York.

Tướng Sonthi cho biết, ông sẽ gặp các quan chức chính phủ và lãnh đạo những cơ quan như học viện, đại học vào sáng nay để thông báo tình hình. Phát ngôn viên quân đội Thái Lan Akarat Chitroj thông báo, tướng Sonthi đang tạm nắm chức quyền thủ tướng Thái Lan.

Trong khi đó, xe tăng và các binh sĩ đi tuần trên khắp các ngả đường tại Bangkok vào sáng nay. Cảnh sát cũng cho đóng cửa nhiều cửa hàng và phong tỏa các con phố tại thủ đô. Tuy nhiên hiện chưa ghi nhận có trường hợp bạo lực nào xảy ra.

Nhóm đảo chính ban bố thiết quân luật và ra lệnh tạm đóng cửa sàn giao dịch chứng khoán nhà nước, các ngân hàng, trường học. Trên những chiếc xe tăng và vũ khí của các binh sĩ đều buộc một dải ruy băng màu vàng nhằm thể hiện sự trung thành với quốc vương.

Có 4 chiếc xe tăng và một số xe bọc thép chốt chặn bảo vệ xung quanh cung điện hoàng gia ở Bangkok. Bên ngoài tổng hành dinh của chính phủ, nơi có văn phòng của ông Thaksin, cũng có hai chiếc xe tăng canh giữ.

Trong khi đó, ông Thaksin đã hủy bài phát biểu như dự kiến trước Đại hội đồng Liên Hợp Quốc vào tối qua và tuyên bố, chính phủ của ông vẫn đang cầm quyền, đồng thời cách chức tướng Sonthi. Đây là cuộc đảo chính lần thứ 18 trong lịch sử Thái Lan kể từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai đến nay.

Phản ứng của thế giới đối với vụ đảo chính ở Thái Lan

“Đây không phải là một việc làm đáng khuyến khích. Là một tổ chức, chúng tôi luôn ủng hộ những thay đổi chính phủ thông qua các biện pháp dân chủ, thông qua hòm phiếu”, Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Kofi Annan phát biểu sau khi giới quân sự ở Thái Lan lật đổ Thủ tướng Thaksin Shinawatra.

“Tất cả những điều tôi có thể nói là người Thái Lan nên bình tĩnh. Trong thập kỷ qua, họ đã lập ra một nền dân chủ bền vững và những thể chế dưới sự lãnh đạo của quốc vương. Tôi chắc chắn rằng họ có thể khôi phục những thể chế đó và quay trở lại hệ thống dân chủ càng sớm càng tốt”, Annan cho biết.

Phần Lan, nước hiện giữ chức chủ tịch EU, đưa ra tuyên bố: "Chúng tôi rất lo ngại về những diễn biến đã xảy ra tối nay ở Bangkok. Thật đáng tiếc là các cơ chế dân chủ lại bị lực lượng quân sự nắm quyền kiểm soát. Thủ tướng Vanhanen nhấn mạnh sự cần thiết phải quay trở lại nền dân chủ không chậm trễ”.

Đại sứ Mỹ tại Liên Hợp Quốc John Bolton nhận xét: “Tôi nghĩ là chúng tôi đã nói rõ cần phải theo đúng những tiến trình trong hiến pháp”.

Ngoại trưởng Australia Alexander Downer bình luận: “Chúng tôi rất tiếc việc một vụ đảo chính như vậy lại xảy ra. Rõ ràng việc nền dân chủ bị phá hủy theo cách đó là vấn đề cực kỳ đáng lo ngại đối với chúng tôi. Hãy còn quá sớm để nói trước chúng tôi sẽ làm gì tới đây”.