PHÚC TR̀NH BAKER - HAMILTON

B̀NH PHONG ĐỂ HOA KỲ RÚT KHỎI IRAQ TRONG HAI NĂM

* PHẢI CHĂNG ĐÂY LÀ MỘT MIỀN NAM VIỆT NAM THỨ HAI ?

* HOÀNG ĐỨC NHĂ
 

 

CHICAGO, IL (NN) - Ngày 6 tháng 12 vừa qua Nhóm Nghiên cứu Iraq (ISG), do cựu Ngoại trưởng James Baker (Cộng Ḥa) và cựu Dân biểu Lee Hamilton (Dân Chủ) đồng chủ tọa, đă công bố phúc tŕnh sau gần chín tháng nghiên cứu giải pháp thỏa đáng cho Hoa Kỳ trong vấn đề Iraq. Qua nhiều phiên họp và phỏng vấn trên 170 viên chức, chiến lược gia và chuyên viên về Iraq, kể cả thảo luận trực tiếp với TT Bush và tham mưu ṇng cốt của ông ta, và ngay cả viếng thăm chiến trường Iraq, Nhóm Nghiên cứu này đồng thanh đưa ra 79 khuyến cáo.
 

Phúc tŕnh này có thể được xem nhu một chuông báo thức cho chánh quyền Bush, và những khuyến cáo đó, nếu được TT Bush áp dụng nguyên vẹn, sẽ là một sự xét lại cơ bản của chánh sách HK đối với vấn đề Iraq. TT Bush và chánh phủ vẫn c̣n chờ đợi một số đề nghị nội bộ khác như đề nghị của văn pḥng Cố vấn An ninh tại Ṭa Bạch Ốc, của Bộ Ngoại giao, của Bộ Quốc pḥng và của Tham mưu trưởng Liên quân trước khi quyết định. TT Bush sẽ công bố đừơng lối mới về vấn đề Iraq trong thông điệp với quốc dân trước Giáng sinh năm nay.
 

Tuy nhiên, nhiều chiến lược gia và quan sát viên trong và ngoài nước nghĩ rằng đây chỉ là một sự bày bàn giúp chánh phủ Bush dựa trên phúc tŕnh Baker - Hamilton để phác họa đường lối triệt thoái khỏi Iraq một cách êm đẹp.
 

Vấn đề đặt ra cho HK là liệu giải pháp này sẽ đáp ứng một phần nào ư nguyện cao thượng đem dân chủ cho nhân dân Iraq hay là một sự bào chữa trong trường hợp Iraq lâm vào nội chiến và HK nhổ trại ra đi, bất chấp hậu quả cho nhân dân Iraq.
 

 

Iraq: một chông gai cho Hoa Kỳ


 

Phúc tŕnh Baker – Hamilton trong lời phi lộ bắt đầu với câu sau đây: “T́nh trạng tại Iraq rất trầm trọng đáng lo ngại và ngày càng sa sút. Không có đường lối nào có thể bảo đảm thành công ...” . Điều đáng chú ư là phúc tŕnh không nói đến “thắng lợi” như TT Bush đă từng tuyên bố. mà chỉ đề cập đến “thành công”, một kết quả khiêm tốn hơn.
 

Sau hơn ba năm chiến đấu, với gần ba ngàn binh lính tử trận, trên 21,000 bị thương, 400 tỷ Mỹ kim phí tổn – 8 tỷ mỗi tháng – chánh phủ Bush thay v́ b́nh định và tái thiết quốc gia này, ngày hôm nay phải đối phó với t́nh trạng hỗn loạn có tầm đẩy Iraq vào nội chiến. Ngoài ra, đường lối chánh quyền Bush đang theo đuổi tại Iraq hiện nay càng gây phẫn nộ trong cộng đồng Hồi giáo, khiến Iran thêm tự tin, gây thêm căng thẳng giữa hai hệ phái Sunni và Shiite, khuyến khích việc kết nạp thêm nhiều thành phần khủng bố và làm giảm thiểu uy tín của Hoa Kỳ hầu như khắp thế giới.
 

Phúc tŕnh Baker – Hamilton mô tả một thực trạng bi thảm tại Iraq: chánh phủ cùa Thủ tướng al Maliki th́ quá yếu, nạng tham nhũng hầu như một con bệnh – ước lượng khoảng 5 tỷ Mỹ kim mỗi năm -, trong lúc đó những dịch vụ căn bản như cung cấp điện, nước lúc có, lúc không. Ngoài ra, quân đội Iraq chưa được huấn luyện đúng mức và lực lượng an ninh và cảnh sát bất tài.
 

Trong khung cảnh đó, hầu hết chánh giới tại Hoa Kỳ đều mong rằng phúc tŕnh Baker – Hamilton sẽ là liều thuốc mầu nhiệm để trị con bịnh Iraq.
 

 

Con voi đẻ ra con chuột


 

Một trong những kết luận của phúc tŕnh cho thấy HK không c̣n nhiều đường lối để giải quyết vấn đề Iraq: “Khả năng của HK để ảnh hưởng cục diện của vấn đề ngày càng giảm bớt” “ Không c̣n nhiều th́ giờ nữa”.
 

Phúc tŕnh Baker - Hamilton liệt kê 79 khuyến cáo riêng rẽ nhưng nhấn mạnh ba điểm chánh yếu: nhu cầu triệu tập một phiên họp ngoại giao với sự tham gia của Iran và Syria; nhấn mạnh sự đe dọa rút quân HK nếu chánh phủ Iraq không đạt nhiều tiến bộ trong việc “ ḥa giải, tạo an ninh và thiết lập hệ thống cai trị đúng mức”; chuyển hướng ưu tiên quân sự của HK từ vai tṛ chiến đấu sang nhiệm vụ huấn luyện và hỗ trợ và bắt đầu rút quân dần trong năm 2008.
 

Những khuyến cáo này cũng đă được bàn luận trong nhiều giới trước đây – có thể nói là Nhóm Nghiên cứu Iraq đă chánh thức hóa một số ư kiến mà trong thực chất sẽ khó bề áp dụng một cách có hiệu quả được.
 

Vấn đề thiết yếu nơi đây là những diễn biến tại Iraq có tầm đi vào t́nh trạng không kiểm soát được, và yếu tố chánh để thành công không phải là hành động từ bên ngoài mà là hành động từ bên trong Iraq. Chính v́ đó mà phúc tŕnh Baker – Hamilton trong phần dẫn nhập có nhấn mạnh điều kiện rằng “nếu chánh phủ Iraq xúc tiến việc ḥa giải ...”. Điều trắc trở nơi đây là hầu hết khuyến cáo hay đề nghị nào cũng có thể thực hiện được nếu xă hội Iraq đồng nhất tiến đến việc ḥa giải. Nhưng phúc tŕnh Baker – Hamilton không đưa ra được ư kiến hay đề nghị nào để khuyến khích hay tạo môi trường cho sự ḥa giải đó.
 

Kêu gọi một chánh phủ yếu và mâu thuẫn với nhau để hành động mạnh dạn trước những lực lượng tàn phá đất nước của họ quả là tắc trách. Điều mới lạ trong khuyến cáo kỳ này là sự đe dọa rằng Hoa Kỳ sẽ chấm dứt giúp đở nếu chánh quyền Iraq không hành động mạnh dạn – một tuyên bố có phần vô trách nhiệm, không kém ǵ Hoa Kỳ tuyên bố rằng sẽ lấy quả banh và ra về nếu Iraq không chơi theo qui luật của Hoa Kỳ.
 

Điều quan trọng mà chánh quyền HK và phúc tŕnh Baker – Hamilton không đề cập đến là việc chánh quyền của Thủ tướng al Maliki quá yếu, không những v́ chính họ thiếu khả năng mà cũng v́ những hành động của Hoa Kỳ. HK đă phá vở ṇng cốt không thuộc Hồi giáo khi họ giải tán đảng Baath (của Saddam Hussein) và quân đội. Ngoài ra, HK c̣n tạo ra một quá tŕnh hiến pháp nghiêm khắc trước khi nhân dân Iraq có đủ khả năng am hiểu và thực hiện việc này. Đó là chưa kể đến việc HK áp lực Iraq thi hành những điều trong một văn kiện rất phức tạp và chia rẽ, với trên 50 điều cần được giải thích như thể chế liên bang, việc kiểm soát lợi tức trong việc bán dầu thô, việc kiểm soát an ninh, vai tṛ của tôn giáo, tính chất của hệ thống luật pháp, v.v. Ngoài ra HK c̣n thiếy lập một hệ thống bầu cử có tác dụng buộc người dân bầu theo hệ phái của họ, Sunni, Shiite hay Kurds, và như thế chánh thức hóa sự phân chia Iraq thành ba phần theo giáo phái và sắc tộc.
 

Hành động nêu trên có thể ví như Hoa Kỳ đă đưa một con trâu để gọi là giải tỏa một tiệm đồ cổ, và bây giờ Nhóm Nghiên cứu Iraq kêu gọi HK đe dọa đem con trâu về nếu chủ và nhân viên tiệm đồ cổ không hàn gắn những đổ vỡ do con trâu gây ra!
 

Kêu gọi các nước ngoài để giúp đở Hoa Kỳ và kêu gọi HK “lập tức thi hành một chiến dịch ngoại giao mới” là một ư kiến c̣n tác dụng, nhưng đặt đó là điều kiện cho sự thành công của chiến lược là một ước vọng vu vơ. Cận tiềp với Iran và Syria là một điều đáng làm, nhưng đặt đó là điều kiện cho sự thành công của chiến lược của ḿnh tại Iraq thiếu phần thực tế. Không có lư do ǵ Iran và Syria thấy cần phải sửa đổi đường lối và hành động của họ trong bối cảnh hiện nay khi họ nắm thế chủ động và HK đang trong thế yếu.
 

Hơn nữa, phúc tŕnh Baker – Hamilton không nói rơ về khuyến cáo rút bớt quân chiến đấu và xúc tiến việc huấn luyện các lực lượng Iraq. Nếu muốn huấn luyện các lực lượng này một cách hữu hiệu, HK cần sử dụng nhưng binh sĩ và sĩ quan có nhiều kinh nghiệm nhất, và như thế phải rút những thành phần này từ những trung đoàn tác chiến hiện nay. Điều này sẽ giảm thểu hiệu năng của những trung đoàn tác chiến đó và sẽ khiến các thành phần khủng bố và các vệ binh lộng hành thêm.
 

 

Đổ lỗi cho Iraq


 

Điều đáng chú ư là phúc tŕnh Baker – Hamilton không phác họa một kế hoạch dự pḥng. Phúc tŕnh này không đề cập đến trường hợp điều ǵ sẽ xảy ra nếu diễn biến tại Iraq hoàn toàn không c̣n kiểm soát được, hoặc HK đối phó như sao với những bất ngờ trong tương lai. Phúc tŕnh cho ta cảm tưởng rằng nếu HK không có được các điều kiện như liệt kê trong phúc tŕnh th́ HK sẽ ra đi nhanh hơn.
 

Phúc tŕnh cũng không phác họa rơ kế hoạch nào sẽ được áp dụng trong trường hợp nội chiến lớn lan tran tại Iraq, hoặc đối phó như thế nào một khi các thế lực trong vùng – đặc biệt là Iran và Syria – bắt đầu tham chiến hoặc chủ xướng những đường lối mà HK chống đối.
 

Thật ra, phúc tŕnh Baker – Hamilton không có mục đích phác họa một chiến lược sâu sắc; trái lại, phúc tŕnh này có mục đích chánh trị nội bộ quan trọng.
 

Tuy nhiên, điều bi thăm là chánh quyền Iraq hầu như không có được tiếng nói trong những dự tính của HK. Ngày 10 tháng 12 vừa qua Tổng thống Iraq Jalal Talabani chánh thức bác bỏ những khuyến cáo của Nhóm Nghiên cứu Iraq. Ông ta cho rẵng những khuyến cáo này rất nguy hiểm cho chủ quyền quốc gia và hiến pháp của Iraq. Ông ta và một số lănh tụ Iraq, đặc biệt là viên chức cao cấp hệ phái Shiite, không quên được cái họ gọi la phản bội của HK, nhất là của ông James Baker lúc ấy là Ngoại trưởng của TT Bush Cha, đối với hệ phái Shiite sau trận chiến Iraq đầu tiên vào đầu thập niên 1990. Lúc ấy HK khuyến khích dân Shiite tại Iraq nổi dậy chống lại Saddam Hussein và thiểu số Sunnis, nhưng HK bỏ rơi và làm ngơ khi Saddam Hussein tiêu diệt những thành phần nổi dậy này.
 

Phúc tŕnh Baker – Hamilton dọn một con đường cho HK triệt thoái khỏi Iraq với sự thỏa thuận về chánh sách giữa hai đảng nếu TT Bush lựa chọn con đường này. Nếu việc thi hành những khuyến cáo của Nhóm Nghiên cứu Iraq không đem lại kết quả th́ nó cũng sẽ giúp giảm bớt hậu quả của sự thất bại đối với nhân dân Mỹ.
 

Lúc ấy hai đảng tại HK sẽ có được một b́nh phong để rút khỏi Iraq bằng cách trút trách nhiệm về sự thất bại từ HK qua nhân dân Iraq, viện cớ rằng họ không đủ khả năng đạt được những mục tiêu mà HK đă ấn định cho họ như là điều kiện để tiếp tục giúp đở họ.
 

Phúc tŕnh Baker – Hamilton có khuyến cáo như sau: “Nếu chánh quyền Iraq không đạt được kết quả đáng kể trong những mục tiêu ḥa giải quốc gia, bảo đảm an ninh và cai trị hữu hiệu th́ HK phải giảm thiểu sự giúp đở chánh trị, quân sự và kinh tế”.
 

Người dân miền Nam Việt Nam với kinh nghiệm bản thân có thể nhắn nhủ nhân dân Iraq rằng “Nếu tôi ở trong địa vị của các anh chị em tôi sẽ không ngũ yên giấc được v́ khuyến cáo này”.
 

                  

 [BANTIN]

 

HOME GIỚI THIỆU TỔNG QUÁT HỌC TR̀NH HỘI ĐỒNG GIẢNG HUẤN THƯ VIỆN SINH VIÊN VỤ BẢN TIN PHV
For any questions, send Email to:  phvpghh@aol.com
Copyright © 2003. PhatHocVienPGHH. All rights reserved.
Revised: 12/21/06